सपनाको सहर

‘सहरवासी गैरजिम्मेवार लाग्छ’

सोमबार, ०८ माघ २०७४, १३ : ३६ नागरिक

 पुष्कर शाह, साइकल यात्री

तपाईंलाई मनपर्ने सहर कुन हो ?
मलाई क्यान्डाको भ्यानकुभर ज्यादै मनपर्‍यो । यो सहर अरु देशका सहरभन्दा बेग्लै छ । यो सहरको माथि हिमाल र तल समुद्र छ । सबैतिर सफा र आकर्षक भएकाले यो सहरलाई कुनै जमानामा विश्वकै सुन्दर सहरका रूपमा राखिएको थियो । अहिले पनि यो सहर सुन्दर र व्यवस्थित नै छ। 

नेपालभित्र मनपर्ने सहर ?
पोखरा मनपर्छ । यो नेपालको एक सुन्दर सहरमध्ये गनिन्छ । पोखरामा मनोरञ्जन लिने र पैदल यात्रा गर्ने ठाउँहरू धेरै छन् । ताल, गुफा, पहाड, प्याराग्लाइडिङ लगायतले पोखरामा धेरैको ध्यान पुगेको छ। 

काठमाडौं उपत्यका कस्तो लाग्छ ?
काठमाडौं सास्कृतिक सम्पदा र पर्वहरूले सजिएको सहर हो । यो सहरका ऐतिहासिक पक्ष धेरै छन् । यहाँ मल्लकालीन सम्पदा छन् । यहाँको ऐतिहासिक पक्षबाहेक अरु पक्ष नकारात्मक लाग्छ । पहिलेको त्यति सुन्दर सहर अहिले फोहरी सहरका रूपमा चिनियो । सबैतिर फोहर र प्रदूषण मात्रै छ । सहरमा आन्नदको श्वास फेर्ने ठाउँ छैन । सबैतिर अस्तव्यस्त मात्रै छ ।

तपार्इं सानो छँदा काठमाडौं कस्तो थियो ?
मैले सानैदेखि काठमाडौंलाई चिन्न पाएँ । मैले साइकल चलाउन पनि यही सहरबाट जानेको हुँ । पहिलेको काठमाडौं सुन्दर थियो । यति धेरै घरहरू थिएनन् । बस्तीहरू पातला थिए । मान्छेहरु थोरै थिए । अहिले त जनघनत्व हवात्तै बढेको छ । सहरमा सवारी र मानिसको चाप बराबर छ । एउटा कचौरा आकारको ठाउँमा प्रदूषण भरिएको छ । बर्खामा तीन महिना पानीले पखाले पनि ९ महिनाको कार्वनडाइअक्साइड थुप्रिएर बस्छ । वातावरणको हिसाबले यो सहर बस्न उपयुक्त छैन । विकसित सहरमा एक जना बराबर एक कोठा हुन्छ । हाम्रोमा एउटै कोठामा चार–पाँच जना बस्नुपर्ने बाध्यता छ । काठमाडौं यतिसारै अस्तव्यस्त हुन थालेको ८—१० वर्ष भयो । त्यो भन्दा पहिले काठमाडौं अलि व्यवस्थित थियो । 

अहिलेको उपत्यका कस्तो लाग्छ ?
धेरै नै अस्तव्यस्त लाग्छ । यहाँका रहेक चोकहरू भिडभाड मात्रै देखिन्छन् । सबैतिर दिक्क लाग्दो दृश्यमात्रै देखिन्छ । खुला ठाउँको अभाव भइसकेको छ । यहाँका सरकारी निकायले काम नगरेका कारण सहर यति भद्रगोल भएको हो । यी निकायले जनताको जीवनमाथि ठाडो खेलवाड गरेका छन् । सरकारी निकायबीच पनि आपसी समन्वय नहुँदा सहर कुरूप देखिन्छ । सहरको एउटा समस्या समाधान हुनेबित्तिकै अर्को समस्या निम्तिन्छ । समस्या निम्त्याउने मुख्य निकाय भनेकै सरकारी निकाय हुन् । यहाँ सरकारको भन्दा पनि जग्गा दलालको रोजाई अनुसार सहरको बाटो बनाइन्छ । सहरमा साइकल कुदाउने लेन छैन । पैदल यात्रुहरू पनि सवारीको हुलमुलमा यात्रा गर्नुपरेको छ। 

तपाईंको विचारमा काठमाडौं कसरी राम्रो बन्ला ? 
विश्वका धेरैजसो सहरको संरचना निर्माणमा एकरूपता हुन्छ । सहरका घरहरु एउटै शैलीमा ठडिएका हुन्छन् । मापदण्ड पनि एकै किसिमको हुन्छ । हाम्रो देशमा त मनपरी छ, जसले जसरी पनि घर ठडाउन सक्छ । सहर बनाउने सरकारी निकायसँग सहरको परिकल्पना छैन । अब काठमाडौंलाई राम्रो र मौलिक सहर बनाउने उपाय एकमात्रै छ, त्यो हो यहाँका पूरै संरचना ध्वस्त पारेर नव निर्माण गर्नु । तर, यो सजिलो कुरा होइन । यति गर्ने सामथ्र्य हाम्रो सरकारसँग छैन । अहिलेकै अवस्थालाई पनि सुधार गर्न पनि सकिन्छ । जस्तै ः थालेका विकास निर्माणका कार्यलाई छिटो सक्ने, ट्राफिक जाम हल गर्ने, सार्वजनिक यातायातलाई सुधार गर्ने, बढी प्रदूषण आउने सवारी निस्तेज गर्ने, सडकलाई फराकिलो पारेर वरिपरि बिरुवा रोप्ने, साइकल र पैदल यात्रुको लेन छुट्याउने हो भने सहर अली व्यवस्थित र सुन्दर हुन्छ कि जस्तो लाग्छ।

काठमाडौंभन्दा बाहिरका सहर कतिको घुम्नुभएको छ ?
नेपालका प्रायः सबैजसो सहर पुगेको छु । उपत्यका बाहिरका सहरमध्ये पोखरा राम्रो छ । यसबाहेक अन्य सहरहरू पनि सुन्दर नै छन्।

तपाईं कुन कुन देशका सहर घुम्नुभएको छ ?
मैले एक सय ५० देशका सहर घुमेको छु । अरु देशका सहर धेरै नै सुन्दर र व्यवस्थित छन् । सबै सहर आधुनिक रूपमा विकसित भइरहेका छन् । व्यवस्थित, अनुशासित, शान्त र सुविधायुक्त भएकै कारण अरु देशका सहर राम्रा छन्। 

विदेशका सहर घुम्दा कस्तो महसुस भयो ?
विदेशका सहरमा साइकललाई पहिलो स्थानमा राखिन्छ, हाम्रोमा साइकललाई निम्न स्तरको साधनका रूपमा लिइन्छ । मैले पुगेका धेरै सहरहरू साइकलमैत्री थिए । ती सहरमा साइकललाई सडक राखिएको हुन्छ । हाम्रोमा त साइकल लेनको त परकै कुरा बाटोमा हिँड्दा किचेर मार्लान् भन्ने डर हुन्छ। 

हाम्रा सहर किन त्यस्तै बन्न सकेनन् जस्तो लाग्छ ?
बन्न त सक्लान्, तर नेता र उनीहरूको नीति ठिक हुनुपर्छ । हाम्रो देशका नेताहरूले सहरमा राजनीति गरेर सहरलाई नै कुरूप बनाए । यहाँको सहर र राजनीति फोहर छ। 

तपाईं बसेको सहर कस्तो होस् भन्ने चाहनुहुन्छ ?
सहरमा झिंगटी र इटाले बनेका साना–साना कल्लकालीन एकैनासे घर होओन् । सडक छेवैमा सुन्दर बगैचा होओन् । बालबालिका र वृद्धहरू रमाउने पार्कहरू बनाइयोस् । व्यवस्थित यातायात साधन सबैखाले सुविधा, स्वच्छ हावा, सहरवासीमा पनि सहयोगी भावना  देखियोस् । दुःख पर्दा एकले अर्कोलाई हात दिओस् । यति भयो भने सहरमा मन खुसी हुन्छ । 

काठमाडौंको प्रदूषण देख्दा दिक्क लाग्दैन ?
दिक्क मात्रै होइन, कस्तो सहरमा हुर्केछु भनेर पछुतो लाग्छ । यदि सबै मिलेर काम गरेको भए सहर यति धेरै कुरूप हुने थिएन । अहिले पहाडको बारी बाँझो राखेर सुन्दर भविष्यको कल्पना गर्दै हामी सहरमा पुग्छौं, तर सहर बस्न लायक छैन। 
यहाँका नकारात्मक पक्षहरू के–के हुन् त ?
सार्वजनिक यातायातको चर्को ध्वनि सुन्दा दिक्क लाग्छ । यहाँका सडक पनि धराप छन् । सबैतिर ट्राफिक जाम र अव्यवस्थित पार्किङ मात्रै देखिन्छ । सहरका यी पक्ष मन पर्दैन। 

यहाँका मन पर्ने पक्ष ?
यहाँको साँस्कृतिक पक्ष राम्रो लाग्छ । उपत्यकाका दरबारहरू नेपालकै गहना हुन् ।

सहरवासीको बानी कस्तो लाग्छ ? 
गैर–जिम्मेवार लाग्छ । हामी कोही पनि सहरप्रति जिम्मेवार नभएरै सहर यति धेरै कुरूप भएको हो । यदि नागरिकले पनि सहरको विषयमा आवाज उठाउने र सरकारी निकायलाई घच्घच्याउन सकेको भए सहर यति धेरै भद्रगोल हुने थिएन होला। 

तपाईं साइकलमै उपत्यकामा यात्रा गर्नुहुन्छ, साइकल चलाउन कत्तिको गाह्रो छ ?
काठमाडौंमा साइकल चलाउनु निकै जोखिम छ । ठूला सवारी साधनबाट च्यापिएर, हेपिएर हिँड्नुपर्छ । सहरमा साइकल चलाउनेले सानो ठानिन्छ । साइकल चलाउने लेन छैन । भएका लेन पनि फुटपाथ पसलेहरूले कब्जा गरेका छन् । 

पछिल्लोे समय घुमेको सहर कुन हो ? 
पछिल्लो समय अस्ट्रेलियाको राजधानी क्यानबेरा पुगेको थिएँ । सानो सहर भए पनि निकै व्यवस्थित छ। 

उपत्यका नजिकै घुम्न जानुपर्‍यो भने कता जानुहुन्छ ?
नगरकोट, ककनी, फुलचोकी डाँडा, चन्द्रगिरीलगायत ठाउँ जान्छु ।

मन भएर पनि घुम्न नपाएको सहर कुन हो ?
मलाई फेरी एकपटक न्युजिल्यान्ड, नर्वे घुम्ने मन छ।

उपत्यकाको मन पर्ने खानेकुरा ?
नेवारी परिकार मनपर्छ । 

प्रस्तुतिः शिवहरि घिमिरे








यसमा तपाईको मत

तपाईंको रुचि अनुसारको समाचारको लागि खाता खोल्नुहोस् ।

अन्य समाचार

क्रोम ब्राउजर निकै असुरक्षित - क्रोमको सट्टा यो ब्राउजर प्रयोग गर्नु उचित !

क्रोम ब्राउजर निकै असुरक्षित - क्रोमको सट्टा यो ब्राउजर प्रयोग गर्नु उचित !

गुगल क्रोमलाई जर्मनको एक साइबर सुरक्षा निकायले सबैभन्दा असुरक्षित ब्राउजरको संज्ञा दिएको छ ...

स्मार्टफोन VR को भविष्य अन्योलमा

स्मार्टफोन VR को भविष्य अन्योलमा

सामसंग GearVR र गुगल डेड्रिम जस्ता स्मार्टफोन VR को भविष्य अन्योलमा परेको छ ! ...

जगदम्बा मोटर्सको ‘टिभिएस सुपर एक्सचेन्ज फाइनान्स फेयर’

जगदम्बा मोटर्सको ‘टिभिएस सुपर एक्सचेन्ज फाइनान्स फेयर’

नेपालको लागि टिभिएस टू ह्विलर्सको एकमात्र आधिकारिक वितरक जगदम्बा मोटर्सले ‘टिभिएस एक्सचेन्ज एन्ड फाइनान्स फेयर’को आयोजना गर्ने भएको छ ।

टेलिकमको अटम अफर सार्वजनिक

टेलिकमको अटम अफर सार्वजनिक

नेपाल टेलिकमले विभिन्न प्याकेजसहितको आकर्षक अटम अफर सार्वजनिक गरेको छ । ...

कुमारी बैंक र नेपाल ग्यासबीच सहकार्य

कुमारी बैंक र नेपाल ग्यासबीच सहकार्य

कुमारी बैंक र नेपाल ग्यास इन्डस्ट्रिज प्रालिबीच आय संकलन सुविधासम्बन्धी एक सहकार्य भएको छ । ...

सानो गौचरनमा केटिएमले सर्भिस सेन्टर

सानो गौचरनमा केटिएमले सर्भिस सेन्टर

नेपालका लागि केटिएमको आधिकारिक बिक्रेता हंसराज हुलासचन्द एन्ड कम्पनी प्रालिले राजधानीको सानो गौचरनमा सर्भिस सेन्टर सञ्चालनमा ल्याएको छ । ...

सिटिजन लाइफको सभा सम्पन्न

सिटिजन लाइफको सभा सम्पन्न

सिटिजन लाइफ इन्स्योरेन्सले दोस्रो वार्षिक साधारणसभा सम्पन्न गरेको छ । ...

बैंक अफ काठमाण्डूको सभा

बैंक अफ काठमाण्डूको सभा

बैंक अफ काठमाण्डूको २५औं वार्षिक साधारणसभा सम्पन्न भएको छ । ...

Ncell Footer Ad