विश्वविद्यालय कि गौचरन !

बुधबार, २६ साउन २०७३, ०९ : ५३ सम्पादकीय

‘छेवैमा गाईवस्तु चरिरहेका छन्, गौचरणजसरी । मोटरसाइकल तथा गाडी सिक्नेहरू ठूलो आवाजमा हल्ला मच्चाइरहेका छन्, सार्वजनिक सडकजसरी। क्रिकेट र फुटबल खेल्नेको स्वर पनि उत्तिकै ठूलो छ, खेलमैदानमा जस्तै । भुस्याहा कुकुरको बिगबिगी बढ्दो छ, दोबाटो–चौबाटोमा जस्तै । ढल निकास छैन, यो वर्षामा सानासाना पोखरी नै बनेका छन् ।’ यो दृश्य हो मुलुककै ठूलो तथा पहिलो शैक्षिक केन्द्र त्रिभुवन विश्वविद्यालयको । उज्ज्वल भविष्यको सपना बुनेर उच्च शिक्षा हासिल गर्न देशका विभिन्न भागबाट कीर्तिपुरस्थित त्रिवि पुगेका विद्यार्थी उल्लिखिति बेथितिबाट प्रताडित बन्दै आएका छन् । तिनले कक्षा कोठामा पढिरहँदा कहिले भुस्याहा कुकुरबाट डराउनुपरेको छ त कहिले क्रिकेट र फुटबल खेल्नेको प्रहारबाट !तीन हजार रोपनीभन्दा बढी जमिनमा फैलिएको त्रिवि लामो समयदेखि अव्यवस्थितमात्र होइन असुरक्षितसमेत बन्दै आएको छ । त्रिवि कुनै विद्या आर्जन गर्ने सरस्वतीको मन्दिरजस्तो नभएर खुला सार्वजनिक स्थलजस्तो बन्न पुगेको छ । त्रिविलाई सफासुग्घर तथा व्यवस्थित पार्न प्रशासन तथा अन्य सम्बद्ध विभाग असफल भएको देखिएको छ ।

त्रिवि केन्द्रको सफाइका निम्ति अढाइ सयभन्दा बढी कर्मचारी राखिएको छ । तिनको सेवासुविधाका लागि वार्षिक खर्च साढे सात करोड रुपैयाँभन्दा बढी छ । तर, त्यो विद्याको मन्दिर जहिले पनि खुल्ला मैदान र गौचरणजस्तो बन्न पुगेको छ । त्यहाँ विभिन्न ३९ केन्द्रीय विभाग, ४ अनुसन्धान केन्द्र, प्रिन्सिपल कार्यालय, पाठ्यक्रम विकास केन्द्र, पुस्तकालयलगायतका कार्यालयको सरसफाइका निम्ति मनग्गे कर्मचारी राखिएको छ । तर, अव्यवस्था कतिसम्म छ भने विद्यार्थी पढिरहेको स्थानमा भुस्याहा कुकुर पसेर पढाइमा व्यवधान ल्याउनु सामान्य घटना हुन पुगेको छ । कक्षा कोठामा वर्षायाममा भल पस्नु नियमित हुन पुगेको छ । क्रिकेट तथा अन्य बलले लागेर कक्षाकोठाका सिसा फुट्नु र विद्यार्थीलाई लाग्नु पनि सामान्य बनेको छ ! त्यतिमात्र होइन कक्षा कोठाको बाहिरपट्टि अग्लाअग्ला घाँस र अव्यवस्थित रुखले खतरा बढाइदिएको छ । यस्तो लाग्छ, त्यहाँका कर्मचारीलाई जिम्मेवारीबोधले कहिल्यै छुँदैन । ‘सरकारी काम कहिले जाला घाम’ उखान चरितार्थ भएको छ । पिच उक्किएर सवारी गुडाउनै गाह्रो परेको छ भने कतिपय बाटोमा ग्राभेल पनि हुन सकेको छैन । यसले त्रिवि परिसरभित्र नै दुर्घटना हुन सक्ने अवस्था उत्पन्न भएको छ । त्रिविले विद्यार्थीबाट मात्र होइन सरकारबाट पनि वार्षिकरूपमा आवश्यक बजेट पाउँछ । बजेटको समुचित उपयोग हुन नसक्दा यो आजभन्दा करिब ६ दशकअघि (सन् १९५९)स्थापित जेठो विश्वविद्यालय क्रमशः जीर्ण बन्दै गएको छ । दोस्रो जनआन्दोलनपश्चात् त्रिविमा कुलपति प्रधानमन्त्री हुने चलन बसाइयो । उपकुलपति पनि दलीय भागबण्डामा नियुक्त गरिँदै आएको छ । अन्य महŒवपूर्ण पद दलहरूकै अधिनमा छन् । यति हुँदाहुँदै पनि यो विश्वविद्यालयलाई उदाहरणीय शैक्षिकस्थल बनाउन कोही अग्रसर नहुनु विडम्बना नै हो ।

विद्यार्थीले दैनिकजसो विश्वविद्यालयमा करिब ८ घन्टा बिताउनुपर्छ । गाउँबाट उच्च शिक्षाको आकांक्षा बोकेर त्रिविबारे एउटा स्वच्छ–हराभरा तस्बिर सोचर आएका विद्यार्थी त्यहाँको हालत देख्दा छक्क पर्ने गरेका छन् । यसले उनीहरूको शिक्षा आर्जनमा समेत असर परेको छ । उसै पनि शिक्षालय सफासुग्घर, शान्त, सुविधायुक्त वातावरणमा सञ्चालित हुनुपर्छ । त्यसमाथि मुलुककै पहिलो विश्वविद्यालय त अरुभन्दा हरेक कुरामा अब्बल हुनुपर्नेमा कमजोर हुनु समग्र शिक्षा क्षेत्रकै निम्ति दुःखलाग्दो अवस्था हो । पछिल्लो समय निजी क्षेत्रले पनि विश्वविद्यालय सञ्चालन गर्ने अनुमति पाउन थालेका छन् । धुलिखेलस्थित काठमाडौँ विश्वविद्यालय त्यस्तो अनुमति पाउने पहिलो संस्था बनेको छ । त्रिविको तुलनामा उक्त विश्वविद्यालय हरेक कुरामा व्यवस्थित देखिएको छ । त्रिवि होस् या अन्य विश्वविद्यालय नै, तिनले संसारका अन्य मुलुकका विश्वविद्यालयहरूसँग विभिन्नखालका कार्यक्रम आदानप्रदान गर्ने गर्छन् । विद्यार्थीको अध्ययनका क्रममा अनुसन्धान वा खोजका निम्ति पनि त्यस्ता कार्यक्रम सञ्चालन हुँदै आएका छन् । सोही सिलसिलामा त्रिवि कीर्तिपुर पुग्ने विदेशी विद्यार्थी, शिक्षक वा पदाधिकारीले के सोच्लान् ! हाम्रो शिक्षाको स्तर र गतिबारे तिनको मस्तिष्कमा कस्तो छाप पर्ला ? एक पटक त्रिवि पदाधिकारी तथा स्वयं शिक्षा मन्त्रालयले विचार पु¥याउन ढिला भइसकेको छ । विश्वविद्यालयको व्यवस्थापनको यो कमजोरीमा तत्काल सुधारल्याउनु जरुरी छ ।








यसमा तपाईको मत

अन्य समाचार

सुपथ मूल्य पसलमा प्रतिकिलो ५ देखि १०रुपैयाँ छूट (भिडियो)

सुपथ मूल्य पसलमा प्रतिकिलो ५ देखि १०रुपैयाँ छूट (भिडियो)

खाद्य व्यवस्था तथा व्यापार कम्पनि लिमिटेडले उपत्यकाका राम शाहपथ, थापाथली, नख्खु, जावलाखेल, भक्तपुरलगायतका स्थानमा पाँच स्थानमा पसल सञ्चालन गरेको छ...

नेपाली उपभोक्तामा युरोपेली ब्रान्डको प्रभाव (अन्तर्वार्ता)

नेपाली उपभोक्तामा युरोपेली ब्रान्डको प्रभाव (अन्तर्वार्ता)

लामो समयदेखि कपडा व्यवसायमा संलग्न रुपेश पाण्डेले पछिल्लो समय ब्रान्डेड कपडा ल्याएर बिक्री गर्दै आएका छन् । ...

भन्सार छलीको चिनी नियन्त्रणमा

भन्सार छलीको चिनी नियन्त्रणमा

भारतबाट भन्सार छली चोरी पैठारी गरी नेपाल ल्याएको करिब डेढ लाखको चिनी प्रहरीले बरामद गरेको छ । ...

दुई नयाँ बिमालेख जारी गर्दै राष्ट्रिय बिमा कम्पनी

दुई नयाँ बिमालेख जारी गर्दै राष्ट्रिय बिमा कम्पनी

राष्ट्रिय बिमा कम्पनीले थप नयाँ दुई बिमालेख बजारमा ल्याउने भएको छ । ...

महालक्ष्मी विकास बैंकको १८ प्रतिशत लाभांश

महालक्ष्मी विकास बैंकको १८ प्रतिशत लाभांश

महालक्ष्मी विकास बैंकले लगानीकर्तालाई १७.८९ प्रतिशत लाभांश वितरण गर्ने भएको छ । ...

ललितपुर फाइनान्सको कामु सिइओमा खड्का

ललितपुर फाइनान्सको कामु सिइओमा खड्का

ललितपुर फाइनान्सको कायम मुकायम प्रमुख कार्यकारी अधिकृत (सिइओ) मा चन्द्रशेखर खड्का नियुक्त भएका छन् । ...

ओपो रेनोटू एफ आश्विन २९ गते नेपालमा सार्वजनिक गरिने

ओपो रेनोटू एफ आश्विन २९ गते नेपालमा सार्वजनिक गरिने

ओपोले आफ्नो रेनो सिरिज अन्तर्गतको रेनोटू एफ नेपाली बजारमा सार्वजनिक गर्ने मिति घोषणा गरेको छ। ...

माइक्रोसफ्टको अभिनव फोल्डिंग स्मार्टफोन

माइक्रोसफ्टको अभिनव फोल्डिंग स्मार्टफोन

माइक्रोसफ्ट सरफेस डुवो र माइक्रोसफ्ट सरफेस नियो सार्वजनिक गरेर प्रविधिको जगतलाई आश्चर्य चकित पारेको छ ...

Ncell Footer Ad