सपनाको सहर

‘नेताले नै सहरको विकास गर्न सकेनन्’

सोमबार, ११ मङि्सर २०७४, १२ : १८ नागरिक

तपाईलाई मनपर्ने सहर कुन हो ?
अधिकांस मानिसलाई जहाँ आफू जन्मे–हुर्केको छ त्यही ठाउँ नै प्यारो लाग्छ । मेरो जन्म काठमाडौंमै भएको हो । सानैदेखि मैले उपत्यकालाई चिन्न पाएँ । यहाँको हावापानी र प्रकृतिसँग वाल्यकालदेखि नै रमाउन सिकें ।  काठमाडौंको ऐतिहासिक क्षेत्र पशुपति मलाई ज्यादै मनपर्छ । यहाँ नेपालकै नभएर सारा भुगोलका मानिसहरु आउँछन् । सहरभित्रको एक भिन्न धार्मिक क्षेत्र हो पशुपति ।
नेपालबाहिर कुन–कुन देशका सहर घुम्नुभएको छ ?
मैले बाहिरी मुलुकका धेरै सहर घुमेकी छु । त्यसमध्ये अमेरिकाका हरेक सहर मनप¥यो । तीमध्येको राम्रो र व्यवस्थित सहर हो सिकागो । यो सहर ज्यादै सुन्दर सहर छ । जनसंख्या धेरै भएर पनि यो सहर शान्त र व्यवस्थित छ । मानिसले सहर सिँगार्न सक्छ भन्ने यी उदाहरण बाहिरी मुलुकका सहर घुमेपछि थाहा हुन्छ । बाहिरी मुलुकका सहर जति घुमे पनि नपुग्ने रमणीय छन् । त्यहाँ फोहोर कतै देखिन्न । हेर्दै मन लोभिन्छ । हाम्रोमा प्रकृतिले अपार सौन्दर्यता दिँदा पनि मानिसले व्यवस्थित पार्न सकेका छैनन् ।
उपत्यका बाहिर कत्तिको जानुहुन्छ ?
छायांकनको क्रममा उपत्यका बाहिर धेरै ठाउँ पुगेकी छु । उपत्यका मानिसको भिडभाड र सरकारको काम गर्ने शैली नमिलेका कारण बिग्रिएको हो । उपत्यका बाहिर मानिसको त्यति भिड देखिन्न । केही समय अघि म पश्चिम क्षेत्रमा पुेगेकी थिएँ । पाल्पादेखि रिडिसम्म जाने बाटो मलाई धेरै राम्रो लाग्यो । त्यहाँको बाटोघाटो र हरियाली हेर्दा बालापनको याद आयो । म सानी छँदा काठमाडौं यस्तै हरियाली थियो ।
नेपाल र बाहिरी मुलुकका सहरबीच कस्तो भिन्नता पाउनुभयो ?
मौलिकताको कसीमा नेपालका सहर धेरै अगाडि छन् । कुनै पनि मुलुक नेलाजस्तो हराभरा बन्न सक्दैनन् । आधुनिकतालाई हेर्दा हामी पछि छौँ । सरकारी निकायको बेवास्ताले हाम्रा सहर विकास हुन नसकेका हुन् । यहाँका सरकारी निकायमा काम गर्ने कर्मचारीहरु तालिम लिन र घुम्न भन्दै विदेश पुग्छन् तर त्यहाँको सिको गर्न खोज्दैनन् । उनीहरुकै काम गर्ने शैली नभएका कारण सहर बिग्रिएको हो । अब आम नागरिक एक भएर सरकारी निकायमा बस्नेलाई खबरदारी गर्न जरूरी छ ।
हाम्रा सहर विकास हुन नसक्नुको कारण के होला ?
सहर विकास किन हुन सकेन भन्ने कुरा तपाई हामी सबैलाई थाहा छ । यहाँ पैसा र निजी स्वार्थ पूर्ति गर्न राजनीति गर्ने व्यक्तिहरुले नै सहरलाई कुरुप बनाएका हुन् । भएका स्रोत–साधन र सम्भावनालाई राज्यले बुझ्न सकेन । सहर विकासका निम्ति ल्याएका योजना कागजमै सीमित रहे । यी कारणले सहरको विकास हुन नसकेको हो ।
तपाईंकोे सपनाको सहर कस्तो होला ?
सहरले सबैको अधिकार सुनिश्चित गर्न सक्नुपर्छ । सहरमा हामीले चाहेको सबैखाले सेवा–सुविधा भेटिनुपर्छ । मानिसले स्वच्छ हावा र खानेकुरा सहजै पाउँन सक्नुपर्छ । सहरवासीमा एकताको भावना हुनुपर्छ । ठाउँ ठाउँमा पार्कहरु बनाइएको हुनुपर्छ । सडक पनि फराकिलो हुनुपर्छ । धुँवा, धुलो, प्रदूषणजस्ता समस्या देखिनुहुँदैन । यति भयो भने सहरमा बसेकाहरुले सहरको अनुभूति गर्न सक्छन् जस्तो लाग्छ ।
उपत्यका कस्तो लाग्छ ?
उपत्यका हाम्रो देशको चिनारी हो । यसले नेपालको पहिचान बोकेको छ । यहाँ विभिन्न संस्कृति, जातजाति, भेषभषा पाइन्छ । साँस्कृतिक र धार्मिक हिसाबले पनि यो क्षेत्र उच्च विन्दुमा छ । तर, हामीले यसलाई चिन्न सकेनौं । यहाँको महत्व अरु देश समक्ष बुझाउन सकेनौं । सत्तामा बस्नेले सधैं देशलाई भागबण्डा लगाए । उनीहरुकै कारण हाम्रा यति सुन्दर सहर ओझेलमा परेका हुन् । पहिले काठमाडौं धेरै व्यवस्थित थियो । अहिले ७५ वटै जिल्लाका मानिस काठमाडौंमै छन् ।  यसले पनि काठमाडौंलाई बिगारेको हो भन्न सकिन्छ ।
आम नागरिक र सत्तामा बस्नेले के गरे भने सहरको विकास हुन्थ्यो होला ?
काठमाडौंमा बसेर काठमाडौंलाई नै सराप्नेहरु धेरै छन् । उनीहरु आफ्नो कोठाभित्रको फोहर समेत तह लाउन सक्दैनन् । जथाभावि फोहर फ्याक्छन् । भुस्याहा कुकुर जथाभाबी छाडिन्छ । कम्तिमा आफ्नो घरभित्रको फोहरलाई राम्रोसँग व्यवस्थापन गरिदिएको भए सहर यति गन्हाउने थिएन होला । भत्काइएका सडक समयमै मर्मत भएनन् । यसमा सरकार पनि गैरजिम्मेवार देखिन्छ । सत्तामा बस्ने भ्रष्टाचार गर्न मात्रै पल्किए । जनताको पीर–मर्कालाई सधैँ खेलवाड सम्झिए । काठमाडौंमा आएर सानैदेखि राजनीतिमा लागेका नेताहरुले नै काठमाडौंलाई सपार्न सकेनन्, यो दुःखको कुरा हो ।
तपाईंको नजरमा उपत्यकाका मुख्य समस्या के हुन् ?
खाल्डाखुल्डी सडक, खानेपानीको हाहाकार, ट्राफिक जाम, धुवाँधुलोलगायत यहाँका मुख्य समस्या हुन् । जथाभावी फोहोर नफ्याँक्ने, विकास निर्माणका कामलाई छिटो सक्ने, वृक्षारोपण गर्ने, सार्वजनिक यातायातलाई व्यवस्थित पार्ने, ठाउँठाउँमा आराम स्थल निर्माण गर्नेजस्ता काम गर्ने हो भने उपत्यका राम्रो हुन्थ्यो  । र, सहरमा बस्नेहरु पनि खुशी हुन्थे ।  
काठमाडौंलाई कहिलेदेखि चिन्नुभयो ?
बाल्यकालदेखि नै मैले काठमाडौं उपत्यकालाई चिन्न पाएँ । यहाँको मौसमसँगै हुर्कन पाएँ । म सानी छँदा उपत्यका सुनसान थियो । हरियाली थियो । सबैतिर गाउँ थिए । खेतीयोग् जमिन थिए । ठाउँठाउँमा मूल फुटेर पानी रसाएको हुन्थ्यो । ठाउँ–ठाउँमा पोखरी र ढुंगेधारा हुन्थे । तर, अहिले उपत्यका कंक्रिटमा परिणत भयो । पानी किनेर सौच गर्नुपर्ने अवस्था आयो । पूरानो उपत्यका अब सम्झनामै सिमति रह्यो । यसको मुल कारण, हामीले प्रकृतिले दिएको कुरालाई जतन गर्न नसक्नु हो ।
काठमाडौंको मनपर्ने पक्ष के हो ?
यहाँको मौसम र मठ–मन्दिर राम्रो लाग्छ । यहाँका साँस्कृति धामिर्क क्षेत्रहरु पनि मलाई मनपर्छ ।
यहाँको मननपर्ने पक्ष ?
मानिसको कोचाकोच, धुँवाधुलो, ट्राफिक जाम सम्झँदा काठमाडौं दिक्कलाग्दोे छ । कतै–कतै विकास निर्माणका काम भइरहेको देख्दा अब अली सफा बन्छ की जस्तो लाग्छ ।
उपत्यकामा कतै घुम्न जानुप¥यो भने कुन ठाउँ रोज्नुहुन्छ ?
उपत्यका भित्रका ग्रामिण क्षेत्र घुम्न रमाइलो लाग्छ । काठमाडौंको काठ क्षेत्रमा पाइने गाउँले परिवेश राम्रो लाग्छ । चिसापानी, गोटीखेल, चोभार, पाथिभरा, लेले लगायत क्षेत्रमा प्रायः घुम्ने गर्छु ।
यहाँको मनपर्ने खाने कुरा के हो ?
यहाँको सबैखाले खाना, खाजा राम्रो लाग्छ । त्यसभित्र पनि नेवारी खानेकुरा मिठो लाग्छ ।
मन भएर पनि घुम्न नपाएको सहर कुन हो ?
विश्वका धेरै देशका सहर पुगेँ, मन भएर पनि पुग्न नपाएको ठाउँ रारा हो । समय र अवसर जु¥यो भने यहाँ छिटै पुग्छु ।
अन्तमा भन्न लागेको केही ?  
एकदुइटा भन्न मन छ । सहरमा बस्ने सबैले आफ्नो अघिकार पाउँनुपर्छ । जेष्ठ नागरिकहरुको यो सहरले समस्या बुझ्न सक्नुपर्छ । सत्तामा बस्नले इमान्दार भएर काम गर्नुपर्छ । पूरानो मौलिकतालाई जोगाएर सरकारले विकास निर्माणका काम अघि बढाओस ।
प्रस्तुति : शिवहरि घिमिरे







यसमा तपाईको मत

तपाईंको रुचि अनुसारको समाचारको लागि खाता खोल्नुहोस् ।


अन्य समाचार

कस्तो भ्याक्युम क्लिनर किन्ने ? -  भ्याक्युम क्लिनर खरिद गाइड

कस्तो भ्याक्युम क्लिनर किन्ने ? - भ्याक्युम क्लिनर खरिद गाइड

भ्याक्युम क्लिनर किन्दा के के हेरेर किन्ने ? कस्तो किन्ने ? ...

सिटी एक्सप्रेस मनि ट्रान्सफर र राष्ट्रिय वाणिज्य बैंक बिच सम्झौता

सिटी एक्सप्रेस मनि ट्रान्सफर र राष्ट्रिय वाणिज्य बैंक बिच सम्झौता

सिटी एक्सप्रेस मनि ट्रान्सफर र राष्ट्रिय वाणिज्य बैंक बिच सम्झौता ...

अब कोरियन प्रबिधिको भुकम्प प्रतिरोधी सस्तो घर, ६० बर्ष टिकाउ

अब कोरियन प्रबिधिको भुकम्प प्रतिरोधी सस्तो घर, ६० बर्ष टिकाउ

फेब्रिकेटेड भवन निर्माण सम्बन्धि सामान उत्पादन गर्ने कम्पनीले यसै उत्पादन शुरु गरेको हो ...

ढुङ्गा माटोको घरलाई कसरी भुकम्प प्रतिरोधी बनाउने?

ढुङ्गा माटोको घरलाई कसरी भुकम्प प्रतिरोधी बनाउने?

घरको के को बनाउने भन्दा पनि घर बनाऊँदा के कस्तो कुरामा ध्यान दिनु भन्ने कुरा बढि महत्वपुर्ण हुन्छ । विधि...

डाबर नेपालको  रियल मिक्स्ड फ्रुट मसला

डाबर नेपालको रियल मिक्स्ड फ्रुट मसला

फ्रुट जुसको बजारमा आफ्नो बर्चस्व कायम गर्न सफल रियलले उपभोक्ताहरुलाई अझ बढी छनौट प्रदान गर्न चटपटा र स्पाइसी मसला स्वादका...

इटहरीमा अग्नि ग्रुपको विक्री कक्ष

इटहरीमा अग्नि ग्रुपको विक्री कक्ष

अग्नि ग्रुप अन्तर्गतको बालाजु अटो वक्र्स प्रा.लि.ले इटहरीमा महिन्द्रा गाडीहरुको लागि आधिकारिक सर्भिस सेन्टर स्थापना गरेको छ । नयाँ स्थापना...

हुवावे माथि गुगलको प्रतिबन्ध - हुवावेका स्मार्टफोनमा गुगलका एप्सहरू नचल्ने

हुवावे माथि गुगलको प्रतिबन्ध - हुवावेका स्मार्टफोनमा गुगलका एप्सहरू नचल्ने

यस अन्तर्गत प्लेस्टोर, जिमेल, गुगल म्याप्स, युट्युब र अन्य सम्पूर्ण गुगलका सेवाहरू पर्छन् ...

ज्वेलरी एक्सपोको रौनक ( भिडियो )

ज्वेलरी एक्सपोको रौनक ( भिडियो )

नेपाली आभुषण तथा मौलिक हस्तकलालाई बिश्वसामु उजागर गरि अन्तर्रा्ष्ट्रिय क्षेत्रमा निर्यात तथा प्रवद्र्धन गर्नुका साथै राजश्व अभिवृद्धि गर्ने अभिप्रायका साथ...