सपनाको सहर

‘नेताले नै सहरको विकास गर्न सकेनन्’

सोमबार, ११ मङि्सर २०७४, १२ : १४ नागरिक

तपाईलाई मनपर्ने सहर कुन हो ?
अधिकांस मानिसलाई जहाँ आफू जन्मे–हुर्केको छ त्यही ठाउँ नै प्यारो लाग्छ । मेरो जन्म काठमाडौंमै भएको हो । सानैदेखि मैले उपत्यकालाई चिन्न पाएँ । यहाँको हावापानी र प्रकृतिसँग वाल्यकालदेखि नै रमाउन सिकें ।  काठमाडौंको ऐतिहासिक क्षेत्र पशुपति मलाई ज्यादै मनपर्छ । यहाँ नेपालकै नभएर सारा भुगोलका मानिसहरु आउँछन् । सहरभित्रको एक भिन्न धार्मिक क्षेत्र हो पशुपति ।
नेपालबाहिर कुन–कुन देशका सहर घुम्नुभएको छ ?
मैले बाहिरी मुलुकका धेरै सहर घुमेकी छु । त्यसमध्ये अमेरिकाका हरेक सहर मनप¥यो । तीमध्येको राम्रो र व्यवस्थित सहर हो सिकागो । यो सहर ज्यादै सुन्दर सहर छ । जनसंख्या धेरै भएर पनि यो सहर शान्त र व्यवस्थित छ । मानिसले सहर सिँगार्न सक्छ भन्ने यी उदाहरण बाहिरी मुलुकका सहर घुमेपछि थाहा हुन्छ । बाहिरी मुलुकका सहर जति घुमे पनि नपुग्ने रमणीय छन् । त्यहाँ फोहोर कतै देखिन्न । हेर्दै मन लोभिन्छ । हाम्रोमा प्रकृतिले अपार सौन्दर्यता दिँदा पनि मानिसले व्यवस्थित पार्न सकेका छैनन् ।
उपत्यका बाहिर कत्तिको जानुहुन्छ ?
छायांकनको क्रममा उपत्यका बाहिर धेरै ठाउँ पुगेकी छु । उपत्यका मानिसको भिडभाड र सरकारको काम गर्ने शैली नमिलेका कारण बिग्रिएको हो । उपत्यका बाहिर मानिसको त्यति भिड देखिन्न । केही समय अघि म पश्चिम क्षेत्रमा पुेगेकी थिएँ । पाल्पादेखि रिडिसम्म जाने बाटो मलाई धेरै राम्रो लाग्यो । त्यहाँको बाटोघाटो र हरियाली हेर्दा बालापनको याद आयो । म सानी छँदा काठमाडौं यस्तै हरियाली थियो ।
नेपाल र बाहिरी मुलुकका सहरबीच कस्तो भिन्नता पाउनुभयो ?
मौलिकताको कसीमा नेपालका सहर धेरै अगाडि छन् । कुनै पनि मुलुक नेलाजस्तो हराभरा बन्न सक्दैनन् । आधुनिकतालाई हेर्दा हामी पछि छौँ । सरकारी निकायको बेवास्ताले हाम्रा सहर विकास हुन नसकेका हुन् । यहाँका सरकारी निकायमा काम गर्ने कर्मचारीहरु तालिम लिन र घुम्न भन्दै विदेश पुग्छन् तर त्यहाँको सिको गर्न खोज्दैनन् । उनीहरुकै काम गर्ने शैली नभएका कारण सहर बिग्रिएको हो । अब आम नागरिक एक भएर सरकारी निकायमा बस्नेलाई खबरदारी गर्न जरूरी छ ।
हाम्रा सहर विकास हुन नसक्नुको कारण के होला ?
सहर विकास किन हुन सकेन भन्ने कुरा तपाई हामी सबैलाई थाहा छ । यहाँ पैसा र निजी स्वार्थ पूर्ति गर्न राजनीति गर्ने व्यक्तिहरुले नै सहरलाई कुरुप बनाएका हुन् । भएका स्रोत–साधन र सम्भावनालाई राज्यले बुझ्न सकेन । सहर विकासका निम्ति ल्याएका योजना कागजमै सीमित रहे । यी कारणले सहरको विकास हुन नसकेको हो ।
तपाईंकोे सपनाको सहर कस्तो होला ?
सहरले सबैको अधिकार सुनिश्चित गर्न सक्नुपर्छ । सहरमा हामीले चाहेको सबैखाले सेवा–सुविधा भेटिनुपर्छ । मानिसले स्वच्छ हावा र खानेकुरा सहजै पाउँन सक्नुपर्छ । सहरवासीमा एकताको भावना हुनुपर्छ । ठाउँ ठाउँमा पार्कहरु बनाइएको हुनुपर्छ । सडक पनि फराकिलो हुनुपर्छ । धुँवा, धुलो, प्रदूषणजस्ता समस्या देखिनुहुँदैन । यति भयो भने सहरमा बसेकाहरुले सहरको अनुभूति गर्न सक्छन् जस्तो लाग्छ ।
उपत्यका कस्तो लाग्छ ?
उपत्यका हाम्रो देशको चिनारी हो । यसले नेपालको पहिचान बोकेको छ । यहाँ विभिन्न संस्कृति, जातजाति, भेषभषा पाइन्छ । साँस्कृतिक र धार्मिक हिसाबले पनि यो क्षेत्र उच्च विन्दुमा छ । तर, हामीले यसलाई चिन्न सकेनौं । यहाँको महत्व अरु देश समक्ष बुझाउन सकेनौं । सत्तामा बस्नेले सधैं देशलाई भागबण्डा लगाए । उनीहरुकै कारण हाम्रा यति सुन्दर सहर ओझेलमा परेका हुन् । पहिले काठमाडौं धेरै व्यवस्थित थियो । अहिले ७५ वटै जिल्लाका मानिस काठमाडौंमै छन् ।  यसले पनि काठमाडौंलाई बिगारेको हो भन्न सकिन्छ ।
आम नागरिक र सत्तामा बस्नेले के गरे भने सहरको विकास हुन्थ्यो होला ?
काठमाडौंमा बसेर काठमाडौंलाई नै सराप्नेहरु धेरै छन् । उनीहरु आफ्नो कोठाभित्रको फोहर समेत तह लाउन सक्दैनन् । जथाभावि फोहर फ्याक्छन् । भुस्याहा कुकुर जथाभाबी छाडिन्छ । कम्तिमा आफ्नो घरभित्रको फोहरलाई राम्रोसँग व्यवस्थापन गरिदिएको भए सहर यति गन्हाउने थिएन होला । भत्काइएका सडक समयमै मर्मत भएनन् । यसमा सरकार पनि गैरजिम्मेवार देखिन्छ । सत्तामा बस्ने भ्रष्टाचार गर्न मात्रै पल्किए । जनताको पीर–मर्कालाई सधैँ खेलवाड सम्झिए । काठमाडौंमा आएर सानैदेखि राजनीतिमा लागेका नेताहरुले नै काठमाडौंलाई सपार्न सकेनन्, यो दुःखको कुरा हो ।
तपाईंको नजरमा उपत्यकाका मुख्य समस्या के हुन् ?
खाल्डाखुल्डी सडक, खानेपानीको हाहाकार, ट्राफिक जाम, धुवाँधुलोलगायत यहाँका मुख्य समस्या हुन् । जथाभावी फोहोर नफ्याँक्ने, विकास निर्माणका कामलाई छिटो सक्ने, वृक्षारोपण गर्ने, सार्वजनिक यातायातलाई व्यवस्थित पार्ने, ठाउँठाउँमा आराम स्थल निर्माण गर्नेजस्ता काम गर्ने हो भने उपत्यका राम्रो हुन्थ्यो  । र, सहरमा बस्नेहरु पनि खुशी हुन्थे ।  
काठमाडौंलाई कहिलेदेखि चिन्नुभयो ?
बाल्यकालदेखि नै मैले काठमाडौं उपत्यकालाई चिन्न पाएँ । यहाँको मौसमसँगै हुर्कन पाएँ । म सानी छँदा उपत्यका सुनसान थियो । हरियाली थियो । सबैतिर गाउँ थिए । खेतीयोग् जमिन थिए । ठाउँठाउँमा मूल फुटेर पानी रसाएको हुन्थ्यो । ठाउँ–ठाउँमा पोखरी र ढुंगेधारा हुन्थे । तर, अहिले उपत्यका कंक्रिटमा परिणत भयो । पानी किनेर सौच गर्नुपर्ने अवस्था आयो । पूरानो उपत्यका अब सम्झनामै सिमति रह्यो । यसको मुल कारण, हामीले प्रकृतिले दिएको कुरालाई जतन गर्न नसक्नु हो ।
काठमाडौंको मनपर्ने पक्ष के हो ?
यहाँको मौसम र मठ–मन्दिर राम्रो लाग्छ । यहाँका साँस्कृति धामिर्क क्षेत्रहरु पनि मलाई मनपर्छ ।
यहाँको मननपर्ने पक्ष ?
मानिसको कोचाकोच, धुँवाधुलो, ट्राफिक जाम सम्झँदा काठमाडौं दिक्कलाग्दोे छ । कतै–कतै विकास निर्माणका काम भइरहेको देख्दा अब अली सफा बन्छ की जस्तो लाग्छ ।
उपत्यकामा कतै घुम्न जानुप¥यो भने कुन ठाउँ रोज्नुहुन्छ ?
उपत्यका भित्रका ग्रामिण क्षेत्र घुम्न रमाइलो लाग्छ । काठमाडौंको काठ क्षेत्रमा पाइने गाउँले परिवेश राम्रो लाग्छ । चिसापानी, गोटीखेल, चोभार, पाथिभरा, लेले लगायत क्षेत्रमा प्रायः घुम्ने गर्छु ।
यहाँको मनपर्ने खाने कुरा के हो ?
यहाँको सबैखाले खाना, खाजा राम्रो लाग्छ । त्यसभित्र पनि नेवारी खानेकुरा मिठो लाग्छ ।
मन भएर पनि घुम्न नपाएको सहर कुन हो ?
विश्वका धेरै देशका सहर पुगेँ, मन भएर पनि पुग्न नपाएको ठाउँ रारा हो । समय र अवसर जु¥यो भने यहाँ छिटै पुग्छु ।
अन्तमा भन्न लागेको केही ?  
एकदुइटा भन्न मन छ । सहरमा बस्ने सबैले आफ्नो अघिकार पाउँनुपर्छ । जेष्ठ नागरिकहरुको यो सहरले समस्या बुझ्न सक्नुपर्छ । सत्तामा बस्नले इमान्दार भएर काम गर्नुपर्छ । पूरानो मौलिकतालाई जोगाएर सरकारले विकास निर्माणका काम अघि बढाओस ।
प्रस्तुति : शिवहरि घिमिरे








यसमा तपाईको मत

अन्य समाचार

माइक्रोसफ्टको अभिनव फोल्डिंग स्मार्टफोन

माइक्रोसफ्टको अभिनव फोल्डिंग स्मार्टफोन

माइक्रोसफ्ट सरफेस डुवो र माइक्रोसफ्ट सरफेस नियो सार्वजनिक गरेर प्रविधिको जगतलाई आश्चर्य चकित पारेको छ ...

एप्पलले सोचेभन्दा धेरै आइफोन ११ को माग

एप्पलले सोचेभन्दा धेरै आइफोन ११ को माग

एप्पलको नयाँ आइफोन - आइफोन ११ को माग निकै उच्च रहेको छ ! ...

एनसेलको दशैं अफर

एनसेलको दशैं अफर

एनसेल प्रा.लि.ले आफ्ना ग्राहकहरुका लागि दशैं अफर ल्याएको छ । ...

वेस्टर्न युनियनको उपभोक्ता प्रवद्र्धन अफर

वेस्टर्न युनियनको उपभोक्ता प्रवद्र्धन अफर

रेमिट कम्पनी वेस्टर्न युनियनले नेपालमा सेप्टेम्बर १८ देखि नोभेम्बर १६सम्म साप्ताहिक ड्र र बम्पर लक्की ड्रमार्फत नगद पुरस्कार जित्न सक्ने...

कुमारी बैंकका सात शाखा थपिए

कुमारी बैंकका सात शाखा थपिए

कुमारी बैंकले एकै दिन सात शाखा उद्घाटन गरेको छ । ...

मुक्तिनाथद्वारा मृतकको ऋण मिनाहा र फिर्ता

मुक्तिनाथद्वारा मृतकको ऋण मिनाहा र फिर्ता

मुक्तिनाथ विकास बैंकले सामाजिक सुरक्षा कार्यक्रमअन्तर्गत बैंकको साना तथा लघुबैंकिङ कार्यालय बूढीबजारमा सदस्य रहेका विष्णुमाया बरालको मृत्यु भएकोले निजले उपभोग...

फोर्ड र महिन्द्रा सहकार्यमा

फोर्ड र महिन्द्रा सहकार्यमा

फोर्ड मोटर कम्पनी र महिन्द्रा एन्ड महिन्द्रा कम्पनीले संयुक्त रुपमा काम गर्ने गरी सम्झौतामा हस्ताक्षर गरेका छन् । ...

अब ए५०एसमा सामसङको प्रिमियम क्यामरा फिचर

अब ए५०एसमा सामसङको प्रिमियम क्यामरा फिचर

सामसङले हालै नयाँ डिजाइनको साथ ग्यालेक्सी ए५०एस प्रस्तुत गरेको छ। नयाँ ग्योलेक्सी ए५०एसमा अझै धेरै नवीनतम एवं आकर्षक विशेषताहरु समेटिएको...

Ncell Footer Ad