नाबालकको उमेर हद बढ्यो

बुधबार, ०८ कार्तिक २०७४, ०८ : ५३ भाषा शर्मा  | @sb_language

3063


काठमाडौं-  नेपालमा नाबालकको उमेर हद २ वर्ष बढाइएको छ । मुलुकी ऐनअनुसार १६ वर्ष उमेरसम्मलाई नाबालक मान्ने गरिएकोमा त्यसमा संशोधन गरी १८ वर्ष बनाइएको हो । मुलुकी देवानी संहिता ऐन, २०७४ मा अन्तर्राष्ट्रिय मापदण्ड पछ्याउँदै १८ वर्ष उमेरसम्मकालाई  नाबालक परिभाषित गरिएको हो ।

मुलुकी ऐनमा भएको पुराना कानुनी प्रावधानलाई समयअनुसार परिवर्तन गर्दै संसद्ले ‘मुलुकी देवानी संहिता ऐन, २०७४’ पारित गरिसकेको छ ।

नाबालकको हकमा १० वर्षभन्दा कम उमेरका आमाले अर्को विवाह गरे पनि आमासँगै बस्न पाउने व्यवस्था छ । राष्ट्रपतिबाट प्रमाणीकरण भइसकेको संहिता ऐन, २०७५ भदौ १ देखि लागू हुनेछ ।

१४ वर्ष उमेर पुगेलाई काममा लगाउन पाइने

बालबालिकालाई घरेलु काममा लगाउन नपाइने कानुनमा पनि सुधार गरिएको छ । अब १४ वर्ष उमेर पूरा गरेका बालबालिकालाई घरेलु सहायकका रुपमा काममा लगाउन पाइने छ । मुलुकी देवानी संहितामा १४ वर्ष उमेर पुगेकालाई घरेलु सहायकका रुपमा काममा लगाउन पाइने व्यवस्था गरिएको छ ।

तर, कसलाई काममा लगाइएको हो भन्ने बारे सम्बन्धित गाउँपालिका, नगरपालिकाको वडा समितिलाई लिखित रुपमा घरधनीले जानकारी गराउनुपर्नेछ । काममा लगाउने घरधनीले बालबालिकालाई स्कुल अनिवार्य पठाउनुपर्नेछ । त्यसैगरी उसको स्वास्थ्य उपचार व्यवस्था र उचित पारिश्रमिक समेत दिनुपर्ने व्यवस्था कानुनमा गरिएको छ ।

धनीले छोराछोरी भए पनि धर्मपुत्र÷पुत्री राख्न पाउने

छोरा हुनेले धर्मपुत्र र छोरी हुनेले धर्मपुत्री राख्न नपाउने व्यस्था परिवर्तन गर्दै छोराछोरी भए पनि धर्मपुत्र÷पुत्री राख्न पाउने गरी कानुनमा सुधार गरिएको छ । कुनै व्यक्तिको आर्थिक हैसियत हेरी अदालतले आदेश गरेमा धर्मपुत्रपुत्री राख्न पाउने व्यवस्था देवानी संहिता ऐनमा गरिएको हो ।

तर, आर्थिक हैसियत कमजोर भएका व्यक्तिले धर्मपुत्र वा धर्मपुत्री राख्न पाउने छैनन् । ‘होस ठेगानमा नभएको, नैतिक पतन देखिने फौजदारी कसुर गरेको र आर्थिक हैसियत कमजोर भएका व्यक्तिले धर्मपुत्र वा धर्मपुत्री राख्न नपाउने’ कानुनमा उल्लेख छ ।

घर बहालसम्बन्धी कानुन

कुनै पनि घरधनीले असुरक्षित घर बहालमा दिन नपाइने कानुनमा व्यवस्था गरिएको छ । घरधनी र बहालमा बस्नेले पालना गर्नुपर्ने दायित्व कानुनमा निर्धारण गरिएको छ । देवानी संहिता ऐनमा मासिक २० हजार रुपैयाँभन्दा बढीमा घर बहालमा दिँदालिँदा सम्बन्धित पक्षले लिखित सम्झौता गर्नुपर्ने उल्लेख छ । कानुनमा बहालमा बस्नेलाई घरधनीले हैरानी, अशान्ति गराउन पाउने छैन । घरबहाल अवधि पाँच वर्ष नबढाई सम्झौतामा उल्लेख गर्नुपर्ने  छ ।

केही कानुन संशोधन हुन बाँकी

कानुन, न्याय तथा संसदीय मामिला मन्त्री यज्ञबहादुर थापाले समय अभाव र दलीय सहमति जुट्न नसक्दा सबै कानुन संसद्बाट पारित गर्न नसकेको बताएका छन् । मन्त्रालयमा मंगलबार आयोजित पत्रकार सम्मेलनमा मन्त्री थापाले निर्वाचनसम्बन्धी कानुन पारित र मुलुकी ऐनलाई प्रतिस्थापन गर्न सफल भएको दाबी गरे । उनले भने, ‘केही छिटफुट कानुन अधुरै रहेका छन्,’ ‘धेरै पुरानो मुलुकी ऐन प्रतिस्थापन गर्दै देवानी संहिता ऐन ल्याउन सक्यौं ।’

संविधान कार्यान्वयन सम्बन्धमा देवानी संहिता ऐन र अपराध संहिता ऐनमा भएका मुख्य परिवर्तनबारे कानुन मन्त्रालयले जानकारी गराएको हो । सहसचिव डिल्लीराज घिमिरेले ८४ वटा विधेयक संसद्बाट पारित भएको बताए। संविधानसभाबाट रुपान्तरित भएर बनेको संसद्मा पेस भएका १९ वटा विधेयक निस्क्रिय छन् । मन्त्रालयले सहमति दिएका ५ वटा विधेयक दर्ता हुन नसकेको कानुन मन्त्रालयले जनाएको छ । मन्त्रालयका सचिव कमशाली घिमिरेले देवानी संहिता, अपराध संहिता पारित गर्नसक्नु महŒवपूर्ण भएको बताए । कतिपय कानुन हतारमा पारित भएको पनि सचिव घिमिरेले बताए । ‘कतिपय विधेयक हतारमा पारित भएका छन्’, उनले भने, ‘मन्त्रालयले अध्ययन गरेर त्रुटि सच्चाउने छौं ।’

 

 

 

 

 






यसमा तपाईको मत


अन्य समाचार

लन्च भयो सामसंग ग्यालेक्सी एस १० स्मार्टफोनहरु

लन्च भयो सामसंग ग्यालेक्सी एस १० स्मार्टफोनहरु

ग्यालेक्सी एस १० र १० प्लस र ग्यालेक्सी एस १० ई ...

नेपाल कै पहिलो लाइफस्टाइल अटो फेस्टिवल - फ्री पास कसरी लिने?

नेपाल कै पहिलो लाइफस्टाइल अटो फेस्टिवल - फ्री पास कसरी लिने?

अन्य अटो शो भन्दा भिन्न हुने र महिन्द्रा मोविलिटी सोलुसनको पूरा रेन्जको प्रदर्शनी हुने ...

सबैभन्दा ठूलो ब्याट्री भएको स्मार्टफोन

सबैभन्दा ठूलो ब्याट्री भएको स्मार्टफोन

आइफोन XS म्याक्सको भन्दा ७ गुणा ठूलो ब्याट्री ...

घरमा स्मार्ट लाइट

घरमा स्मार्ट लाइट

घरलाई स्मार्ट बनाउने पहिलो कदम ! ...

के हो वायरलेस चार्जिंग ?

के हो वायरलेस चार्जिंग ?

आजभोलि वायरलेस चार्जिंग स्मार्टफोनको जल्दोबल्दो फिचर बनेको छ । ...

ल्यापटप र कम्प्युटर ढिलो खुल्छ ? यस्तो छ समाधान

ल्यापटप र कम्प्युटर ढिलो खुल्छ ? यस्तो छ समाधान

सुरु सुरुमा फास्ट खुल्ने गरेको कम्प्युटर अहिले आएर ढिलो खुल्न थालेको छ ? कारण थुप्रै हुन सक्छन् । समाधान भने...

स्मार्टफोनमा दुई वा बढी क्यामराको महत्व के ?

स्मार्टफोनमा दुई वा बढी क्यामराको महत्व के ?

स्मार्टफोनमा डबल क्यामरा अहिलेको जल्दो बल्दो ट्रेन्ड बनेको छ ...

लन्च भयो रिअलमीका स्मार्टफोनहरु

लन्च भयो रिअलमीका स्मार्टफोनहरु

रिअलमी चाइनिज कम्पनी अप्पोको उप-ब्राण्ड हो जुन सायोमीको मि सिरिज स्मार्टफोनसंग टक्कर लिनका लागि लन्च गरिएको थियो ...

fix ad for sagoon