जनप्रतिनिधि

महानगरकी पहिलो महिला मेयर

आइतबार, १८ भदौ २०७४, १४ : ०० रमेशकुमार पौडेल | Kathmandu

स्थानीय चुनावअघिसम्म रेणु दाहाललाई माओवादी जनयुद्धमा उनको योगदानका रुपमा भन्दा पनि पूर्व प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल तथा माओवादी केन्द्रका अध्यक्ष प्रचण्ड पुत्रीका रुपमा चिनिन्थ्यो । भरतपुरमा उनलाई विजेता व्यक्तिका रुपमा कमैले हेरेका थिए । पहिलो चरणको स्थानीय तहको निर्वाचनमा उम्मेद्वारी मनोनयन हुनु एक हप्ताअघि मात्रै उनी चितवन आइन् । उनले वैशाख १५ गते मात्रै भरतपुरमा आयोजित पहिलो सार्वजनिक कार्यक्रमलाई सम्बोधन गरेकी थिइन् ।
राजनीति रेणुका लागि नौलो थिएन न त चितवन नै तर चितवनमा गर्ने राजनीति र चितवनवासीका लागि रेणु नितान्त नौलो थिइन् । हाल भरतपुर महानगरपालिकाअन्तर्गत नै रहेको शिवनगरमा ४३ वर्षअघि जन्मिएकी रेणुलाई भरतपुरवासीले यसअघि चितवनमा देखेको भनेको संविधानसभा सदस्य निर्वाचनमा दुई पटक भरतपुरको तत्कालीन वडा नं. ५ र हालको ४ मा मतदान गरेका बेला मात्रै हो । यहीँ जन्मेकी, पढेकी र मतदाता पनि यहीँ नै रहेकी रेणु चितवनवासीका लागि माओवादी केन्द्रका अध्यक्ष तथा पूर्व प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहालकी छोरीभन्दा धेरै थिइनन् ।


‘म पुष्पकमल दाहालकी छोरी मात्रै होइन,’ मेयर पदमा उठ्दै गर्दा रेणु दाहालले आफ्नो भाषणमा यो वाक्य नउठाएको कुनै कार्यक्रम नै थिएन ।

भरतपुरमा माओवादीको कमजोर उपस्थिति, मतदाताका लागि अपरिचित व्यक्ति रेणु प्रचण्डकी छोरी भएकीले नै भरतपुरमा मेयर उठ्न आएकी हुन् भनेर ठान्ने धेरै थिए । त्यसैले २० वर्षपछि हुँदै गरेको स्थानीय तहको निर्वाचनमा मेयरका रुपमा मतदाताले उनलाई रोज्छन् भनेर सुरुमा कसैले सोचेको पनि थिएन । यस्तोमा यहीँको समाजले चिने÷जानेका व्यक्ति नै भरतपुर महानगरपालिकाको नेतृत्व गर्छ भन्ने धेरैलाई थियो ।
माओवादीले मेयरमा रेणु दाहाललाई उठाएको थियो भने कांग्रेसले युवा व्यक्तित्व दिनेश कोइरालालाई अगाडि सारेको थियो । एमालेले वि.सं. २०५४ सालको स्थानीय निर्वाचनमा भरतपुरको उपमेयर भइसकेका देवी ज्ञवालीलाई मेयरको उम्मेद्वार बनायो । चुनाव हुने १५ दिनअघिसम्म भरतपुरमा माओवादीबाट मेयरमा रेणुलाई उठाइएला भनेर कसैले कल्पना गरेको थिएन । मनोनयनपत्र दर्ता हुने पाँच दिनअगाडि मेयरमा रेणुको नाम सुन्दा भरतपुरवासी जसरी छक्क परे मनोनयन दर्ता भएर उम्मेद्वारी फिर्ता लिने अन्तिम दिन भरतपुरका लागि त्यस्तै अप्रत्याशित खबर आयो ।
पहिले पनि केही हल्ला नचलेको होइन तर चितवन कांग्रेस पार्टीले भरतपुरमा आफूहरुले एक्लै मेयर–उपमेयर जित्न सक्ने सम्भावना भएका कारण कसैसँग तालमेल नगर्ने बताएको थियो । वैशाख २१ गते बिहान पार्टीका चितवन सभापति जितनारायण श्रेष्ठले यही दाबी गर्दै विज्ञप्ति नै निकाले ।
बिहान यस्तो विज्ञप्ति नै आए पनि दिउँसो भरतपुरमा नेपाली कांग्रेस र माओवादी केन्द्रबीच चुनावी तालमेल भएको खबर सत्य ठहरियो । भरतपुरमा एक्लै चुनाव जित्ने सम्भावना रहे पनि कांग्रेसले मेयर पद नै माओवादीलाई छाड्यो । भरतपुरमा कांग्रेस र माओवादीबीच चुनावी तालमेल भयो । गठबन्धनका तर्फबाट मेयरमा माओवादीकी रेणु दाहाल र उपमेयरमा कांग्रेसकी पार्वती शाह उम्मेद्वार रहने भइन् । यो सामान्य खालको अप्रत्याशित खबर मात्रै थिएन, खबरले कांग्रेस कार्यकर्ता आक्रोशित भएर पार्टी नेतृत्वविरुद्ध नाराबाजी नै गरे ।
त्यसबेला प्रधानमन्त्री रहेका पुष्पकमल दाहाल र केही दिनपछि नै प्रधानमन्त्रीको कुर्सीमा विराजमान हुँदै गरेका शेरबहादुर देउवाले काठमाडौँमा गरेको सहमति जिल्लाका नेता कार्यकर्ताले मान्नै पर्ने भयो । दुई दिनपछि संयुक्त कार्यक्रम गरेर माओवादी र कांग्रेसका उम्मेद्वार मत माग्न हिँड्न थाले । अन्तिम चुनावी सभालाई सम्बोधन गर्न पुष्पकमल दाहाल र शेरबहादुर देउवा नै भरतपुर आए । वैशाख ३१ मा मतदान भयो । जेठ एक गते अबेलाबाट मत गणना सुरु भयो ।
मत गणनाको प्रारम्भिक विवरण आउन सुरु भएपछि नै थाहा भयो– रेणु दाहाललाई जित्ने मत आउन गाह्रो छ किनभने कांग्रेस कार्यकर्तामध्ये धेरैले मेयरमा रेणुलाई मत दिएको पाइएन । उपमेयर र वडाध्यक्ष, वडासदस्यमा कांग्रेसलाई मत दिने धेरैले मेयरमा कि खाली छाडेको कि उम्मेद्वार नै नभए पनि नेपाली कांग्रेसको चुनाव चिह्न रुखमा छाप लगाएको भेटियो । कांग्रेसका उम्मेद्वारलाई मत दिनेमध्ये केहीले मेयर पदमा एमालेका उम्मेद्वार देवीप्रसाद ज्ञवालीलाई नै मत दिएको पनि पाइयो । रेणुलाई पनि मत नदिएका होइनन् तर यो जितको लागि अपुग रहेको अन्तिम दुई वटा वडाको मत गन्न बाँकी रहँदा प्रस्ट भइसकेको थियो ।
जेठ १४ गते मध्यरातमा भरतपुर वडा नं. १९ को मतगणना हुँदै थियो । भरतपुरमा २९ वटा वडा छन् । तीमध्ये २७ वडाको मत गणना सकेर अन्तिम परिणाम सार्वजनिक भएको थियो । १९ पछि २० नम्बरको वडाको मतगणना सकिएपछि भरतपुरको अन्तिम परिणाम आउँथ्यो । त्यसो हुँदा भरतपुरले गणतन्त्र दिवस अर्थात् जेठ १५ गते मेयर पाउने लगभग निश्चित थियो तर वडा नं. १९ को गणना नसकिँदै कसैले नसोचेको निर्वाचन सम्बन्धित गम्भीर अपराधको घटना भयो । १९ को गणना अन्तिम हुँदै गर्दा जेठ १४ गते मध्यरातमा मतपत्र च्यात्तियो । गणना स्थगित भयो । त्यसपछि उठेका विवादहरुलाई कानुनी प्रक्रिया पूरा गर्दै साउन २० गते वडा नं. १९ मा फेरि मतदान गराइयो । त्यसपछि मतगणना हुँदा मेयरमा रेणु दाहाल प्रतिस्पर्धी एमालेका उम्मेदवार देवीप्रसाद ज्ञवालीभन्दा २०३ मतको झिनो अन्तरले विजयी भइन् । यसरी उनलाई नेपालका महानगरपालिकामा पहिलो महिला मेयर बन्ने सौभाग्य प्राप्त भयो ।
रेणुका लागि यो सौभाग्य नै थियो किनभने वडा नं. १९ को मतपत्र नच्यातिई सरासर गणना भएको भए जुन अनुपातमा मत आएको थियो, त्यसअनुसार मेयरमा एमालेका ज्ञवालीले जित्ने लगभग निश्चित देखियो । १९ नम्बर वडाको मतगणना सुरु नहुँदासम्म ज्ञवाली रेणुभन्दा ७८४ मतले अगाडि थिए । मतपत्र च्यातिनुअघि सो वडाको १८ सय मत गनिएको थियो ।
त्यो बेलामा मतअन्तर जम्मा ७३३ मा खुम्चिएको थियो । जुन अनुपातमा दाहाल र ज्ञवालीको मत आएको थियो वडा नं. १९ को गणना सकेर २० मा जाँदा ज्ञवाली दाहालभन्दा ६ सय मत अन्तरले अगाडि नै रहने देखिएको थियो तर वडा नं. १९ मा फेरि मतदान भएर गणना सकिँदा अवस्था त्यस्तो रहेन । देवी ज्ञवाली जम्मा २२१ मतले अगाडि रहे । २० को गणना सकिँदा दाहाल २०३ मतको अन्तरले विजयी भइन् ।
रेणु निर्वाचित भएको अवस्थाप्रति असन्तुष्टि रहे पनि प्रक्रियामा कसैले चुनौती दिन मिल्ने ठाउँ छैन । मतपत्र च्यात्तिएपछि मतदान होइन, मतगणना नै हुनुपर्छ भन्ने माग राखेर एमाले सर्वोच्च अदालतसम्म गयो तर सर्वोच्च अदालतले पनि मतदानकै पक्षमा निर्णय दियो ।
स्थानीय निकायलाई संवैधानिक हैसियत दिएर अधिकारसम्पन्न बनाउने एजेन्डा माओवादीकै भएका कारण मतदाताले आफूलाई चुन्ने विश्वास रेणु दाहालको थियो । नगरपालिका, उपमहानगरपालिका हुँदै भरतपुर महानगरपालिका भएको एक वर्ष पनि भएको छैन । भरतपुरमा आधा चितवनको जनसंख्या र मतदाता छन् । चेपाङ बहुल पहाडी बस्ती कविलासदेखि बोटे कुमाल र थारु बहुल क्षेत्र नारायणी नदी तट आसपासका गाउँहरु पनि महानगरमै छन् । भरतपुर नारायणगढजस्ता पुराना बजार क्षेत्रदेखि गीतानगर, मंगलपुर, चनौली, पर्साढाप, मेघौली, पटिहानी, जगतपुरजस्ता नयाँ बजार क्षेत्र भरतपुरमा छन् । तर पुर्वाधारहरु नारायणगढ र भरतपुरमा बढी केन्द्रित छन् ।
व्यवस्थित बजार र सबै क्षेत्रमा पूर्वाधारका योजना आफ्नो प्राथमिकतामा रहेको रेणु दाहालले बताएकी छन् । मेयरमा निर्वाचित भएलगत्तै उनले भरतपुरलाई नमूना सहर बनाउने बताइन् । यसका साथै उनी जुन अवस्थाबाट निर्वाचित भएर आइन्, त्यो ‘दाग’बाट मुक्त हुन पनि केही गर्नैपर्ने छ । भरतपुरका २९ वटा वडाहरुमध्ये उनको पार्टीले जम्मा तीन वटा वडामा मात्रै वडाध्यक्ष जितेको छ ।
एमालेले सबैभन्दा धेरै १४ वडाहरुमा वडाध्यक्ष जितेको छ । चुनावको सहयात्री दल कांग्रेसले उपप्रुमखमा महिला उम्मेद्वार नै पार्वती शाहलाई विजयी बनाउनुका साथै १२ वटा वडाहरुमा वडाध्यक्ष जितेको छ । रेणुलाई कांग्रेससँग सम्बन्ध टिकाउन मात्रै परेको छैन, एमालेसँगको ‘तिक्तता’ पनि हटाउनु पर्नेछ तर यो विषयमा दाहाल आशावादी छिन् किनभने निर्वाचनपछि आएका जनप्रतिनिधिहरुको भूमिका पार्टीगत हैसियतमा मात्रै रहँदैन ।
‘म उम्मेदवार हुँदा माओवादीको मात्रै थिएँ,’ रणुले भनिन्, ‘पछि कांग्रेसको पनि साझा उम्मेदवार बनेँ । जितेपछि म कुनै पार्टीको मात्रै रहिनँ, सबै नगरबासीको भए । अन्य दलहरुमा पनि पक्कै यही भावना रहनेछ । हाम्रो स्वार्थ नगरको विकास हो । यसमा सबै लाग्ने नै छौँ ।’ देशको केन्द्र भागमा रहेको भरतपुर निर्वाचनका बेलामा नकारात्मक विषयले चर्चामा आए पनि अब विकासको अनुकरणीय काम गरेर देखाउने उनले बताएकी छन् ।

(नागरिक परिवारबाट साभार)







यसमा तपाईको मत

तपाईंको रुचि अनुसारको समाचारको लागि खाता खोल्नुहोस् ।


अन्य समाचार

टिभीमा पनि भाइरस ?

टिभीमा पनि भाइरस ?

सामसंगले हालै आफ्नो ट्वीटर अकाउन्टमा सामसंग टिभीमा भाइरस लाग्न नदिन के के गर्ने भन्ने कुराको जानकारी प्रदान गरेपछि टिभीमा पनि...

हुण्डाई मनसुन योजना

हुण्डाई मनसुन योजना

हुण्डाई मोटर्सकालागि नेपालको आधिकारिक विक्रेतालक्ष्मी इन्टरकन्टिनेन्टल प्रा.लि.ले मनसुन लक्षित आकर्षक योजनाहुण्डाई मनसुन डिलाइट सार्वजनिक गरेको छ । ...

प्रतिबन्धका कारण हुवावेलाई अर्बौ डलर घाटा

प्रतिबन्धका कारण हुवावेलाई अर्बौ डलर घाटा

प्रतिबन्ध पछि हुवावेको आम्दानी ३० अर्ब अमेरिकी डलर कम हुने ...

नेपाल शैक्षिक परामर्श संघ (ECAN) ले  शैक्षिक मेला आयोजना गर्ने

नेपाल शैक्षिक परामर्श संघ (ECAN) ले शैक्षिक मेला आयोजना गर्ने

नेपाल शैक्षिक परामर्श संघ (ECAN) ले बृहत शैक्षिक मेला आयोजना गर्ने परम्परालाई निरन्तरता दिंदै यस वर्ष १३ औं संस्करण भव्यताका...

नेपाली अभिनेत्री स्वस्तिमा खड्काले र्‍याम्प तताइन

नेपाली अभिनेत्री स्वस्तिमा खड्काले र्‍याम्प तताइन

नेपाली अभिनेत्री स्वस्तिमा  खड्का, जो शोमा प्रभावशाली प्रस्तुतकर्ता (शोस्टपर) थिइन, उनले र्‍याम्पमा  हिड्दा ग्लामरको हिस्सानै बद्लिनमा आफ्नो भूमिका निभाइन ।

टि भी एस स्ट्राइकर मेलामा ग्राहक को भिड

टि भी एस स्ट्राइकर मेलामा ग्राहक को भिड

नेपालको लागि टिभीएस टु ह्वीलर्सको आधिकारिक वितरक जगदम्बा मोटर्स प्रा.लि.ले ग्राहक वर्गको हितलाई दृष्टिगत गर्दै  TVS Stryker मेला मा आउनुहोस सुपर...

पल्सर स्पोर्ट्स अवार्डलाई डिस मिडिया नेटवर्कको एक्शन स्पोर्ट्स  एचडी च्यानलको  सह–प्रायोजन

पल्सर स्पोर्ट्स अवार्डलाई डिस मिडिया नेटवर्कको एक्शन स्पोर्ट्स  एचडी च्यानलको  सह–प्रायोजन

नेपाल खेलकुद पत्रकार मञ्च (एनएसजेएफ) ले प्रत्येक वर्ष आयोजना गर्ने  बजाज पल्सर स्पोर्ट्स अवार्ड २०७५ लाई डिस मिडिया नेटवर्क लिमिटेडले...

सिभिल बैंक लिमिटेडको शाखा सुर्खेत र लम्कीमा

सिभिल बैंक लिमिटेडको शाखा सुर्खेत र लम्कीमा

सिभिल बैंकले आफ्नो शाखा बिस्तारको क्रममा बीरेन्द्रनगरपालिकाको सुर्खेतमा र लम्कीचुहा नगरपालिकाको लम्कीमा शाखा संचालनमा ल्याएको छ । ...