साैन्दर्य शाेभा

घामको प्रहारबाट छाला जोगाउन

शनिबार, २७ जेठ २०७४, १३ : ५७ नागरिक | Kathmandu

डा. रूपक घिमिरे ‘आयुष्मान’
छाला रोग विशेषज्ञ
गर्मी बढेसँगै छालाको सुरक्षाका लागि सनस्क्रिनको प्रयोग कसरी गर्ने ? भन्ने बारेमा चासो राख्नेहरू बढ्छन् । घामको नकारात्मक असरबाट छाला जोगाउन गर्मी वा जाडो जुनसुकै मौसममा पनि सनस्क्रिन लगाउन जरुरी हुन्छ । तर, सनस्क्रिन लगाउने सम्बन्धमा विभिन्न भ्रम रहेको पाइन्छ । सनस्क्रिन लगायो भने छाला बिर्गन्छ, छाला चिल्लो बनाउँछ, डन्डीफोर आउँछ, छाला कालो बनाउँछ, छाला चिपचिप हुने र धुलो टाँसिन्छ भनेर यसको प्रयोग नगर्नेहरू पनि धेरै नै छन् । छालालाई स्वस्थ र सुन्दर राख्न यसको नियमित हेरचाह र स्याहार गर्नुपर्छ ।
छाला रोग विशेषज्ञसँग परामर्श गरेर सनस्क्रिन छनोट गर्नुपर्छ । चिल्लो छाला भएकाहरूले जेलयुक्त सनस्क्रिन लगाउनुपर्छ । सुक्खा छालाका लागि लोसन प्रयोग गर्न सकिन्छ । सामान्य छालामा क्रिम उपयुक्त हुन्छ । सनस्क्रिनले छालालाई घामको विकिरणबाट जोगाउँछ नै, चाउरिपनालाई पनि कम गर्छ ।
कस्तो सनस्क्रिन प्रयोग गर्ने ?
धेरैको ध्यान सनस्क्रिनमा हुने तत्वभन्दा पनि ब्रान्डमा बढी हुन्छ । सनस्क्रिनको ब्रान्डभन्दा पनि गुणस्तरमा ध्यान दिनुपर्छ । सूर्यको विकिरणमा यूभीए र यूभीबी हुन्छ । यी दुवै खाले विकिरणलाई रोक्न सक्ने सनस्क्रिन प्रयोग गर्नुपर्छ । जिन्क अक्साइड, टाइटनियम अक्साइड, फिरस अक्साइड तत्व भएको सनस्क्रिनले दुवै खाले विकिरणलाई रोक्न सक्छ ।
सनब्लक क्रिम, लोसन, जेल र स्प्रेमा पनि उपलब्ध हुन्छ । यसको मुख्य काम भनेको सूर्यको अल्ट्राभ्वाइलेट किरणलाई केही मात्रामा भए पनि सोस्नु र परावर्तन गर्नु हो । यसले छालालाई घाममा डढ्नबाट जोगाउँछ । सुक्खा छालामा क्रिम र लोसन प्रयोग गर्नुपर्छ । डन्डीफोर भएको र चिल्लो छालाका लागि जेल तथा स्प्रे ठीक हुन्छ । छालामा लाइटिङ ल्याउने क्रिममा पनि सनस्क्रिन क्रिम मिसाएको हुन्छ ।
एसपीएफ भनेको के हो ?  
सनब्लक क्रिमको बट्टामा लेखिएको एसपीएफको अर्थ ‘सन प्रोटेक्सन फ्याक्टर’ हो । नेपाली बजारमा १५ देखि १०० नम्बर उल्लेख गरिएका सनब्लक क्रिम पाइन्छन् । एपीएफ ३० वा ५० लाई कसैले उमेरसँग तुलना गरेको पाइन्छ । ३० एसपीएफ भएको सनस्क्रिन ३० वर्ष उमेरकाले लगाउने भन्ने भ्रम रहेको पाइन्छ । एपीएफ ३० भन्नाले सनस्क्रिन लगाएको मान्छे घाममा ३० घण्टा बस्नु र नलगाएको मान्छे एक घण्टा बस्नु यूभीबीको असर एउटै हुन्छ भन्ने हो । साधारणतयः एपीएफ १५ को सनस्क्रिनले ९४ प्रतिशतसम्म सूर्यको विकिरण रोक्छ । एपीएफ ३० ले ९७, र एसपीएफ ५० ले ९८ प्रतिशत विकिरण रोक्छ । त्यसैले, बढी एसपीएफले धेरै सूर्य विकिरण रोक्छ भन्ने होइन ।
कति सनस्क्रिन लगाउनुपर्छ ?
नियमित सनस्क्रिन लगाउनेहरूलाई पनि सनस्क्रिनको मात्रा कति चाहिन्छ भन्ने थाहा हुँदैन । प्रतिवर्ग सेन्टिमिटर छालामा दुई मिलीग्राम सनस्क्रिन लगाउनुपर्छ । तर, साधारणतयः अधिकांशले चार गुणा कम अर्थात् शून्य दशमलव पाँच मिलीग्राम मात्र सनस्क्रिन लगाएको हुन्छ । जसले गर्दा उसले जति नै धेरै एसपीएफ उल्लेख गरिएको सनस्क्रिन लगाएको भए पनि एपीएफको लेबल चार÷पाँचमा झर्छ । कतिपय चिकित्सकले एक चम्चा सनस्क्रिन लिएर तीन÷चार पत्रसम्म लगाउन सुझाव दिन्छन् । जसबाट हामीले चाहेको सनप्रोटेक्सन पाइन्छ । मात्रा मिलाएर सनस्क्रिन लगाइएन भने त्यसबाट पाउनुपर्ने फाइदा पाइँदैन ।
कपितय प्रचार–प्रसारमा सनस्क्रिन लगाएपछि घाममा खुलमखुल्ला हिँडे पनि हुन्छ भन्ने सन्देश दिन खोजिएको हुन्छ । यो गलत हो । सनस्क्रिन लगाए पनि घाममा छाला सीधा एक्सपोज हुँदा त्यसले असर गर्छ । छाता, पूरा बाहुला भएको पहिरन लगाउने, ह्याट लगाउने गर्नुपर्छ । सकेसम्म बिहान १० देखि २ बजेसम्मको घाममा निस्कनु हुँदैन ।
सनस्क्रिनले कसरी काम गर्छ ?
सनस्क्रिनले फिजिकल तथा केमिकल दुवै तरिकाले छालाको सुरक्षा गर्छ । सनस्क्रिन लगाएपछि घामका किरणलाई परावर्तन गर्ने काम फिजिकल हो भने यसले घामबाट डढेको छालालाई थोरै मात्रामा भए पनि रिपेयर गर्ने काम चाहिँ केमिकल हो । सूर्यको खराब किरणलाई सोस्ने काम पनि केमिकलभित्र पर्छ ।
सनस्क्रिनले छालाको सुरक्षा गर्ने हो भने हरेक दिन बिहान ८ बजे, ११ बजे र २ बजे तीन पटक सनस्क्रिन लगाउनुपर्छ । । घाममा देखिने शरीरका सबै भागमा लगाउनुपर्ने हुन्छ । कतिपय मानिस सनस्क्रिन घाममा निस्कँदा मात्र लगाउनुपर्छ भन्ने ठान्छन् । तर, राति सुतेर बिहान उठेपछि उज्यालोमा जानुअघि पनि सनस्क्रिन लगाउनुपर्छ । अँध्यारोबाट उज्यालोतिर जाँदा छालामा हुने असर कम गर्न पनि यो क्रिम उपयुक्त हुन्छ । यसले चायापोतोे जाँदैन । छालालाई घामबाट बिग्रन नदिन यो धेरै काम लाग्छ । सनस्क्रिन लगाउनु भनेको हामीले दिनहुँ दाँत माझेजस्तै हो । हामी भविष्यमा दाँतमा कुनै खराबी नओस् भनेर जसरी ब्रस गर्छों, त्यसरी नै छालाको सुरक्षाका लागि सनस्क्रिन क्रिम लगाउनुपर्छ ।  

 








यसमा तपाईको मत

अन्य समाचार

सामसङको प्रिमियम क्यामरा अब 'एथर्टी एस' मा

सामसङको प्रिमियम क्यामरा अब 'एथर्टी एस' मा

सामसङले हालै नयाँ डिजाइनको साथ ग्यालेक्सी 'एथर्टी एस' प्रस्तुत गरेको छ । ...

सिन्धुका थप दुई शाखा विस्तार

सिन्धुका थप दुई शाखा विस्तार

पछिल्लो समय आक्रमक ढंगले बैंकिङ एकाइ विस्तार गरिरहेको सिन्धु विकास बैंकले एकैदिन थप दुई शाखा विस्तार गरेको छ । ...

इन्टरनेट लिज लाइनको महसुल घट्यो

इन्टरनेट लिज लाइनको महसुल घट्यो

नेपाल टेलिकमले कात्तिक १ देखि लागू हुने गरी इन्टरनेट लिज लाइनको महसुल घटाएको छ । ...

गोंगबुमा सुविधायुक्त सिनेमा हल

गोंगबुमा सुविधायुक्त सिनेमा हल

गोंगबुस्थित अत्याधुनिक सुविधायुक्त सिनेमा हल आइएनआइले प्रदर्शन सुरु गरेको छ । ...

सिजीको लक्की–ड्र सम्पन्न

सिजीको लक्की–ड्र सम्पन्न

चाडपर्वका बेला सिजीले ल्याएको ‘सिजीसँग उत्साह उमंग थाइल्यान्ड जाउँ परिवारसँग’ नामक स्किमको पहिलो चरणको लक्की–ड्र समपन्न भएको छ । ...

बिएमडब्लू मोटराड जिएस सर्टिफाइड ट्रेनिङ

बिएमडब्लू मोटराड जिएस सर्टिफाइड ट्रेनिङ

बिएमडब्लू मोटराड नेपालका आधिकारिक बिक्रेता हिमालयन मोटराडले ‘बिएमडब्लू मोटराड जिएस सर्टिफाइड ट्रेनिङ’ सम्पन्न गरेको जनाएको छ । ...

ओपो रेनोटू एफको नेपालमा विक्रि आरम्भ

ओपो रेनोटू एफको नेपालमा विक्रि आरम्भ

ओपोले नेपालमा आफ्नो बहुप्रतिक्षित मोडल ओपो रेनोटू एफको अक्टोबर १८देखि पाको, न्यूरोड स्थित आफ्नो आधिकारिक शोरुममा आयोजित फर्स्टसेल कार्यक्रम मार्फत...

टिभिएस एक्सचेन्ज मेला सम्पन्न

टिभिएस एक्सचेन्ज मेला सम्पन्न

नेपालका लागि टिभिएस टू ह्विलर्सको एकमात्र आधिकारिक वितरक जगदम्बा मोटर्सले ‘टिभिएस एक्सचेन्ज एन्ड फाइनान्स फेयर’को आयोजना गरेकोे छ । ...

Ncell Footer Ad