पहेंलो ‘माल’ को कालो कारोबार

आइतबार, ०२ माघ २०७३, ०८ : २१ दीपक खरेल  | @DeepakKharel037

काठमाडौं-सुन तस्करीको जालो भत्काउन प्रहरीले एक वर्षअघि साढे नौ किलो सुन र दुई जना भारतीय नागरिकलाई राजस्वमा बुझाएन । सुन तथा विदेशी मुद्राको कारोबारमा संलग्न व्यक्ति पक्रेको २४ घन्टामा राजस्व बुझाउने परम्परा तोडिएको सम्भवतः पहिलो घटनामा अवैध सुन किन्न आउने थप एकजना पक्राउ परे । बाँकी पक्राउ व्यक्ति थुनामा छन्, मुद्दा अदालतमा विचाराधीन छ ।

पौने पाँच करोडबराबरका विदेशी मुद्रा र १५ किलो सुनसहित तीन चिनियाँ र दुई नेपाली पक्राउ

प्रहरीले सुन तस्करीमा संलग्न संगठित गिरोह खोज्न थालेको एक वर्षमा संयौ किलो सुन बरामद भएको छ । हजारौं किलो भारत पुगेको शंका प्रहरी स्वयंले गरेको छ ।

सुन तस्करीका लागि स्वर्ग बनेको मुलुकमा पछिल्लोपटक प्रहरीले साता बिराएर सुनका भारी बरामद गरिरहेको छ । आर्थिक वर्ष २०७०-७१ देखि यस आर्थिक वर्षसम्म ३ सय ३१ किलो सुन बरामद भएको प्रहरी तथ्यांक छ । तर पनि प्रहरीले सुन तस्करीको संगठित गिरोहसम्म पुग्ने घोषणा सार्वजनिक गर्न छाडेको छैन ।

पछिल्लोपटक प्रहरीले तीन फरक घटना अनुसन्धानका लागि सम्पूर्ण अधिकार प्राप्त संगठित अपराध निवारण ऐन, २०७० अन्तर्गत कारबाही अघि बढाउने भएको छ । तर पुरानै अनुसन्धान पद्धति, सुन तस्करीमा शक्तिकेन्द्रको दबदबा रहेको प्रहरीको स्विकारोक्ति र सरकारी निकायबीच समन्वय कमीका बीच सुन तस्करीको संगठित गिरोहसम्म प्रहरी पुग्ला ? प्रश्न एक वर्षअघिझैँ ज्युँका त्युँ छ ।  

सुन तस्करीका लागि स्वर्ग बनेको मुलुकमा पछिल्लोपटक प्रहरीले साता बिराएर सुनका भारी बरामद गरिरहेको छ । आर्थिक वर्ष २०७०-७१ देखि यस आर्थिक वर्षसम्म ३ सय ३१ किलो सुन बरामद भएको प्रहरी तथ्यांक छ । तर पनि प्रहरीले सुन तस्करीको संगठित गिरोहसम्म पुग्ने घोषणा सार्वजनिक गर्न छाडेको छैन ।

पछिल्लोपटक प्रहरीका तीन फरक इकाइले सुन र विदेशी मुद्राको अवैध कारोबार र सञ्जाल भत्काउन विशेष अनुसन्धान र कारबाहीका लागि बनेको संगठित अपराध निवारण ऐन २०७० अन्तर्गत मुद्दा अघि बढाएका छन् । ब्युरोले पुस २१ मा त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलका कर्मचारीको सहयोगमा भित्रिएको साढे ३३ किलो सुन बरामद गरे । पुस २१ को यस घटनामा तीन जना ओसारपसारमा संलग्न, भण्डारणमा संलग्न थप एक र दुई सरकारका अधिकृत पक्राउ परे । ब्युरोले सुनसँग जोडिएका सरकारी कर्मचारी समेतलाई संगठित अपराधमा म्याद लिएर अनुसन्धान गरिरहेको छ ।

महाशाखा र काठमाडौं प्रहरीले शनिबार बरामद अवैध विदेशी मुद्रा र सुनसहित पक्राउ परेका चिनियाँ नागरिकसहितलाई संगठित अपराधमै कारबाही अघि बढाउने जनाएको हो ।

महाशाखाले नै गत पुस २४ मा सार्वजनिक गरिएका तीनजना विरुद्ध पहिलोपटक सुनको अवैध कारोबारमा संगठित अपराधमा कारबाही सुरु गरेको थियो । २०७२ पुस २३ मा साढे नौ किलो सुनसहित पक्राउ परेका विक्रम मित्तल, विवेक मित्तल र भागिरथ चौधरी सोही वर्ष फागुन ३० मा काठमाडौं जिल्ला अदालतको फैसलाले पुर्पक्षका लागि थुनामा गएका छन् ।

महाशाखाको अनुसन्धानमा केही चिनियाँ नागरिकको संलग्नता खुले पनि शनिबार पक्राउ परेका व्यक्ति र मित्तल दाजुभाइको कारोबारसँग तार जोडिँदैन ।

आठ वर्षदेखि नेपालमा बस्दै आएका विक्रम र विवेक मित्तलको देखिने व्यवसाय सुन कारोबार थियो । न्युरोडस्थित ’भाग्यलक्ष्मी ज्वेलर्स’ का सञ्चालक मित्तल दाजुभाइले बयानमा पोलेका चिनियाँ ‘मामा’ अझै अज्ञात छन् ।

महाशाखाका अनुसार भारत, पश्चिम बंगालका मित्तल दाजुभाइ चिनियाँ र भारतीय व्यापारीसँग मिलेर ’वैध व्यापारको आवरणमा सुन तस्करी’ मा संलग्न रहेको अनुसन्धानमा खुलेको थियो । अनुसन्धानमा मित्तल दाजुभाइ तस्करीको सुन किन्न आएका भारतीय नागरिक भागीरथ चौधरी पक्राउ परे पनि घटनामा संलग्न अन्य पक्राउ पर्न सकेका छैनन् ।

शनिबार महानगरीय अपराध महाशाखा र  महानगरीय प्रहरी वृत्त बालाजुले भिन्दाभिन्दै स्थानबाट करिब पौने पाँच करोड नेपाली रुपैयाँबराबरका विदेशी मुद्रा र १५ किलोग्राम सुनसहित तीन चिनियाँ र दुई नेपाली पक्राउ गरेको हो ।

महाशाखाको टोलीले ठमेलबाट भाडाको स्कारपियोे गाडी लिएर गल्छी हँुदै केरुङ जाँदै गरेका दुई महिलासहित तीन चिनियाँ र नेपाली सवारीचालकलाई नागढुंगाबाट पक्रेको हो । महाशाखाको विशेष टोलीले चिनियाँ नागरिक चाङ तोङ फाङ, चौ सलियन, चाउ लियाङ फङ र सवारीचालक पेम्बा तामाङलाई सुटकेसमा फल्स बटम बनाएर विभिन्न देशका मुद्रा केरुङ नाका हुँदै तस्करी गर्दै रहेको अवस्थामा पक्राउ गरेको हो ।

बालाजु प्रहरीले शनिबार बिहान साढे एक बजे चमती क्षेत्रबाट टाटासुमो गाडीको इन्जिनमा लुकाएको अवस्थामा १५ किलो सुनसहित चालक भक्तपुरका रविन्द्र भुजेललाई पक्राउ गरेको हो । महाशाखाले बा.१ य १२३२ नम्बरको हरियो प्लेटको स्कारपियो र बालाजु प्रहरीले बा१झ ४९६४ नम्बरको कालो प्लेटको टाटासुमो बरामद गरेको हो ।

महाशाखा प्रमुख एसएसपी सर्वेन्द्र खनालले चीनबाट भित्रने अवैध सुन र शनिबार पक्राउ परेको विदेशी मुद्रा एकअर्कामा सम्बन्धित रहेको बताए । उनले पक्राउ परेका तीनै जना लामो समयदेखि महाशाखाको निगरानीमा रहेको जानकारी दिए । उनका अनुसार ठमेलमा व्यावसायिक आवरणमा नेपाल आउजाउ गर्दै आएका तीनै जना सुन तस्करी गिरोहका लागि अवैध मुद्रा ओसारपसारमा संलग्न थिए ।

‘पक्राउ परेका आरोपी हाम्रो निगरानीमा थिए, चीन जाँदै गरेको अवस्थामा पक्राउ गरेका हौ, संगठित अपराध निवारण ऐनअन्तर्गत अनुसन्धान अघि बढ्नेछ,’ एसएसपी खनालले भने ।

यस्तै, सुन सार्वजनिक गर्न शनिबार आयोजित पत्रकार सम्मेलनमा निमित्त काठमाडौं प्रहरी प्रमुख एसपी प्रद्युम्न कार्कीले पक्राउ परेका व्यक्तिलाई निश्चित स्थानमा सवारीसाधन र सोको चाबी छाडेर जान गिरोहले भनेको बताए । उनले घटनामा संलग्न अन्य दुई व्यक्तिको समेत पहिचान भएको बताए ।

‘सुराकीका आधारमा बालाजु प्रहरीको कारबाहीमा सुन बरामद भएको हो, हातहतियार र लागुऔषध भन्ने थियो, सुन रहेछ । दुई जनाको पहिचान खुलेको छ, संगठित अपराधमा मुद्दा चलाउने तयारी हुँदै छ,’ एसपी कार्कीले भने ।
केरुङबाट सुन आयो, पैसा जाँदै थियो

महानगरीय प्रहरीको एउटा इकाईले शनिबार विहान एक तीस बजे १५ किलोग्राम सुनसहित एक जनालाई पक्राउ ग¥यो । केही दिनअघि केरुङ नाका भएर काठमाडौं हातहतियार, लागुऔषध र सुन भित्रने सूचना पाएको काठमाडौं प्रहरी अर्लट थियो । शनिबार बिहान साढे दुई बजे नै प्रहरीकै अर्को एकाइले करिब पौने ५ करोड नेपाली रुपैयाँबराबरका विदेशी मुद्रा बरामद ग¥यो । दुई दिनअघिदेखि महाशाखाको टोलीले पच्छ्याइरहेका चिनियाँ नागरिकलाई उनीहरुको गन्तव्य प्रमाणित गर्न महाशाखाले मौका पर्खिएको थियो ।

प्रधानमन्त्री कार्यालय, अर्थ मन्त्रालय, परराष्ट्र र गृह मन्त्रालय बीचमा समन्वयनकारी र सहयोगी भूमिकाबाट मात्र सुन तस्करीको जालो भत्काउन सम्भव छ । यस्तै, अवैध सुनमा निर्भर नेपाली बजारको आँकडा सरकारले बुझ्न अनिवार्य छ ।

अनुसन्धान अधिकारीका अनुसार नेपालमा वन्यजन्तुका ओखेटोपहार, मूल्यवान जडीबुटी र रक्तचन्दनमा चिनियाँ नागरिकको लगानी क्षेत्र रहेकाले नगद भित्रन्छ । यसपटक बाहिरिँदै गरेको रुपैयाँ सुनकै लागि भएको बुझ्न कठिन छैन ।

महाशाखाले बरामद विदेशी मुद्राको स्वरुप हेर्दा कुनै एकै व्यवसायभन्दा पनि विभिन्न क्षेत्रबाट संकलित रकम लुकाइछिपाई केरुङ नाका भएर चिन जादै थियो । यस्तै केरुङबाट आएको सवारीसाधानमा अवैध सुन बरामद भएको हो ।

महाशाखाका एक अधिकारी भन्छन्,‘ केरुङबाट सुन आयो, पैसा जाँदै थियो ।’ उनका अनुसार पछिल्लो केही वर्षयता यसरी नै हवाई तथा स्थलमार्ग भएर विदेशी मुद्रा जाने र सुन आउने क्रम चलिरहेको छ ।

विश्वस्तस्रोत अनुसार सुनको अनुसन्धान र कारबाहीमा प्रधानमन्त्री कार्यालय, अर्थ मन्त्रालय, परराष्ट्र र गृह मन्त्रालय बीचमा समन्वयनकारी र सहयोगी भूमिकाबाट मात्र सुन तस्करीको जालो भत्काउन सम्भव छ । यस्तै, अवैध सुनमा निर्भर नेपाली बजारको आँकडा सरकारले बुझ्न अनिवार्य छ ।

‘सुन आउने देश र सुन खपत हुने देशसँँग सरकारको उच्च निकायले सहयोग मागेर कारबाही अघि बढाए रोकिने हो, अन्यथा मौसमी खेल चलिरहेनछ,’ स्रोतले भन्यो । पछिल्लो समय भारतीय पक्षले विशेष चासो देखाउन थालेको छ । ‘शुक्रबार नेपालस्थित दूतावासका केही अधिकारी ब्युरोमा गएको बुझेका छौं, यसपटक कारबाही प्रभावकारी र परिमाणमुखी हुनेमा आशावादी बन्ने न हो,’ स्रोतले भन्यो ।

महाशाखाले अमेरिकी डलर २ लाख ७४ हजार, युरो एक लाख २८ हजार ८ सय, अस्ट्रेलियन डलर ४ हजार ६ सय ५०, क्यानेडियन डलर २ हजार ५ सय, जापानी येन २२ लाख ८ हजार, चाइनिज युआन ३ हजार एक सय, स्विस फ्र्यांक २ हजार र हङकङ डलर ३० बरामद गरेको हो ।
संगठित अपराधमा मुद्दा

नेपाल प्रहरीले २०७० चैत १२ मा राजपत्रमा प्रकाशित भएको संगठित अपराध निवारण ऐन– २०७० को पहिलोपटक २०७१ भदौ ३० मा प्रयोग गरेको हो । काठमाडौं प्रहरीले डाँका चोरी मुद्दामा पक्राउ परेका विनोद महर्जन, किरण श्रेष्ठसमेतको समूहलाई डाँका चोरीसहित संगठित अपराध मुद्दामा कारबाही अघि बढाएको थियो । सोही वर्ष मंसिर ४ मा काठमाडौं जिल्ला अदालतको आदेशले प्रतिवादी सबै पुर्पक्षका लागि थुनामा गएका थिए । विदेशमा रहेका व्यक्तिका हकमा समेत ऐन आकर्षित हुने र अनुसन्धानका लागि ६० दिनको हिरासत म्याद ऐनको पहिलो विशेषता हो । यस्तै अनुसन्धानका लागि आवश्यक प्रविधिको प्रयोग, स्वतन्त्र सुराकी परिचालन, सञ्चार अभिलेख, राहदानी तथा सम्पत्ति रोक्का राख्नेसम्म अधिकार ऐनले प्रहरीलाई दिएको छ ।

प्रहरीले लगेका लगभग सबै मुद्दामा प्रतिवादीलाई पुर्पक्षका लागि कारबाहीमा राखेर मुद्दा प्रक्रिया अघि बढेकाले अनुसन्धान सफलताउन्मुख हुने अनुमान हालसम्म पुष्टि भने भएको छैन ।








यसमा तपाईको मत

अन्य समाचार

हिमालयको क्वालालम्पुर पुनः सीधा उडान सुरु

हिमालयको क्वालालम्पुर पुनः सीधा उडान सुरु

हिमालय एयरलाइन्सले मलेसियाको राजधानी क्वालालम्पुरमा पुनः सीधा उडान सुरु गरेको छ । ...

सीता एयरले लामिडांडा र सुकेटार उडान थाल्ने

सीता एयरले लामिडांडा र सुकेटार उडान थाल्ने

सीता एयरले प्रदेश १ का धार्मिक स्थलहरू हलेसी र पाथीभरालाई लक्षित गरी उडान सुरु गर्ने तयारी गरेको छ । ...

नेपाल म्यानुफ्याक्चरिङ लिडर अवार्ड हिलटेकलाई

नेपाल म्यानुफ्याक्चरिङ लिडर अवार्ड हिलटेकलाई

हिलटेक प्लास्टिक एन्ड पाइप प्रालि नेपाल म्यानुफ्याक्चरिङ लिडर अवार्ड २०१९ बाट सम्मानित भएको छ । ...

सुबिसु, ईन्टरनेट पार्टनरका रुपमा प्रस्तुत

सुबिसु, ईन्टरनेट पार्टनरका रुपमा प्रस्तुत

नेपालको एक अग्रणी केबल टेलिभिजन, इन्टरनेट र नेटवर्क सेवा प्रदायक कम्पनी, सुबिसु केबल नेट प्रा. लि.ले पोखरा प्रिमियर लिगको दोस्रो...

डल्लुमा सुजुकीको निःशुल्क सर्भिस क्याम्प

डल्लुमा सुजुकीको निःशुल्क सर्भिस क्याम्प

सीजी मोटोकर्पको डल्लुस्थित सुजुकी ‘स्टेट–अफ–आर्ट’ सर्भिस सेन्टरमा सुजुकी ब्रान्डका कारधनीहरुका लागि आकर्षक अफरहरु सहित ६ दिने निःशुल्क सर्भिस क्याम्प सुरु...

हुलास स्टिलले ल्यायो ‘हुलास डेक’

हुलास स्टिलले ल्यायो ‘हुलास डेक’

हुलास स्टिल इन्डस्ट्रिजले नेपाली निर्माण बजारमा उपयोगी प्रविधिमा आधारित उत्पादन ‘हुलास डेक’ सार्वजनिक गरेको छ । ...

सिद्धार्थ बैंकको “सरल एसएमइ कर्जा”

सिद्धार्थ बैंकको “सरल एसएमइ कर्जा”

सिद्धार्थ बैंकले साना तथा मझौला व्यवसायलाई लक्षित गर्दै आकर्षक ब्याजदरमा पचहत्तर लाख रुपैया सम्मको कर्जा सुविधा सहज रूपमा प्रदान गर्ने...

वेत्रावतीमा टिम्स चेकपोस्ट

वेत्रावतीमा टिम्स चेकपोस्ट

ट्रेकिङ एजेन्सिज एसोसिएसन अफ नेपाल (टान) ले पदयात्रा व्यवसायलाई मर्यादित तथा सुरक्षित बनाउन र पदयात्रामा गएका पर्यटकको तथ्यांक राख्न पदयात्रा...

Ncell Footer Ad