नेपालमा सवा २ अर्ब थान नोट, चार खर्ब १९ अर्ब चलनचल्तीमा

सोमबार, २७ मङि्सर २०७३, ११ : २१ भीम चापागाईं

इलाम– नेपालमा चार खर्ब १९ अर्ब रुपैयाँ बराबरका नेपाली नोट प्रचलनमा रहेको एक तथ्यांकले देखाएको छ । नेपाल राष्ट्र बैंकका अनुसार चालु आर्थिक वर्षको मंसिरसम्ममा २ अर्ब ११ करोड ७५ लाख ६० हजार थान नोट कारोबार क्रममा छन् ।
बजारमा पाँच रुपैयाँका नोट कम भएको सर्वसाधारणले बताउने गरे पनि बैंकले भने यही दरका नोट सबैभन्दा बढी २१.६ प्रतिशत रहेको जनाएको छ । अहिले पाँच रुपैयाँ दरका ४५ करोड ४६ लाख ३८ हजार ७ सय ८३ थान नोट चल्तीमा छन् । २ सय ५० दरका नोटको संख्या सबैभन्दा कम छ । यो दरका ३५ लाख ६१ वटा नोटमात्र रहेको बैंकको मुद्रा व्यवस्थापन विभागका उपनिर्देशक नीरकाजी शाक्यले जनाए ।

राष्ट्र बैंकका अनुसार १ रुपैयाँ दरका १६ करोड ११ लाख ६० हजार ३ सय २९, दुई रुपैयाँ दरका ९ करोड २९ लाख ४० हजार ८ सय ८३, दस रुपैयाँ दरका ३६ करोड १७ लाख ६४ हजार ५०, बीस रुपैयाँका २२ करोड ७ लाख ५ हजार दुई सय १७ र पच्चीस रुपैयाँ दरका २३ लाख २ हजार ८ सय ८ वटा नोट चलनचल्तीमा छन् । २५ र दुई सय ५० दरका नोट चाहिँ गन्न र हिसाब राख्न अप्ठ्यारो देखिएकाले प्रचलनमा आउनै छाडेको उनले बताए । ‘गनेर बन्डल बनाएर राख्न र हिसाब मिलाउन पनि अड (अप्ठ्यारो) भएकाले २५ र दुई सय ५० दरका नोट व्यावहारिक रूपमा प्रभावकारी भएनन्,’ उनले भने, ‘अहिले यी नोटको कारोबार ज्यादै कम छ ।’

५० दरका १६ करोड ७२ लाख ७२ हजार ८ सय ५८, सयका १७ करोड २ लाख ३४ हजार ८ सय ६३, पाँच सयका १९ करोड ८७ लाख ९० हजार १५ र हजार दरका २८ करोड ३४ लाख ७ सय ९७ वटा नोट अहिले चलनचल्तीमा रहेको बैंकको तथ्यांक छ । विभागका अर्का उपनिर्देशक रुद्रबहादुर घिमिरेले एक र दुई रुपैयाँ दरका नोटको छपाइ बन्द गरिएको बताए । उनका अनुसार नेपालमा नोट छपाइ हुँदैन । विदेशमा छपाउँदा एउटा नोट छाप्न अहिले करिब दुई रुपैयाँ खर्च हुने गरेको छ । ‘ग्लोबल टेन्डरमा छापिने भएकाले नोटको मूल्यभन्दा छपाइ महँगोसमेत पर्न जान्छ,’ उनले भने, ‘तर, पहिला ८ रुपैयाँ प्रतिनोटसम्म थियो, अहिले सस्तो भएको हो ।’
नेपाली नोट नेपालमै छाप्ने व्यवस्था मिलाउन बढी लगानी हुने भएकाले विदेशमै छाप्नुपरेको बैंकले जनाएको छ । ‘विदेश लगेर १५ दिन छपाइ गर्दा करिब ३ वर्षलाई नोट पुग्छ,’ उपनिर्देशक घिमिरेले भने, ‘थोरै नोट चलनमा रहने हाम्रो देशमा आफ्नो मात्रै नोट छाप्ने गरी मेसिन राख्न महँगो पर्छ, कि त अन्य देशको नोटसमेत यहीँ छाप्ने पहुँचमा हामी पुग्नुपर्छ ।’
नेपाली नोट प्राविधिक पक्षले पनि निकै बलियो र सुरक्षित रहेको बैंकको दाबी छ । बैंकका अनुसार अहिलेको नेपाली नोट कपासको कागजबाट बनेको छ । यसमा देख्न सकिने फ्लोरोसेन्स, सूक्ष्म अक्षर, फोस्फोरेन्ट ब्लक, लाटेन्ट इमेज, कुँदेको फिट मेडल, पिक विशेषता, इरिडिसेन्ट रङ, फोर कर्नर, दृष्टिविहीनसमेतले चिन्न सक्नेजस्ता सुरक्षित विशेषता छन् । जाली नोट बनाउने गिरोहले सजिलै नक्कल उतार्न नसकोस् भन्ने उद्देश्यले निकै ध्यान पु¥याएर नोट छपाइ गरिएको शाक्यले बताए । कपासले बनेको, पानीछाप तस्बिर, सुरक्षा धागो, सगरमाथाको चित्र, सुकीछाप, बैंकको लोगोलगायत विशेषता सबै नेपाली नोटमा रहेको उनले जनाए ।
नोट सुरक्षाका लागि बैंकका कर्मचारीमात्र होइन, सबै प्रयोगकर्ता सजग हुनुपर्ने उनको भनाइ छ । फ्लोरोसेन्स, सूक्ष्म अक्षर, पानीछाप तस्बिर लगायतबाट जाली र सक्कली नोट पहिचान गर्न सकिने बैंकले जनाएको छ । राष्ट्र बैंकको मुद्रा व्यवस्थापन विभागले आइतबार सदरमुकाममा ‘सफा नोट नीति एवं नोटकोष सञ्चालन’सम्बन्धी अन्तक्र्रिया आयोजना गरी नोटबारे जानकारी गराएको थियो । कार्यक्रममा देशका विभिन्न जिल्लामा रहेका राष्ट्र बैंकका प्रबन्धक तथा कर्मचारी सहभागी थिए ।
नेपालमा २००२ साल असोज १ गतेदेखि कागजी नोट प्रचलनमा आएको हो । त्यतिबेला सय, १० र पाँच रुपैयाँ दरका नोट छापिएपछि २०१६ साल फागुनमा मात्र अन्य नोटको दर र संख्या बढाइएको थियो । नोटमा हस्ताक्षर गर्ने पहिलो खजाञ्ची जनक राज हुन् । नेपालमा २०२६–२७ सालतिर पहिलोपटक जाली नोट फेला परेको थियो । त्यसबेला फेला परेको जाली नोटमा यादवप्रसाद पन्तको हस्ताक्षर दुरुपयोग गरिएको थियो ।


 







यसमा तपाईको मत

तपाईंको रुचि अनुसारको समाचारको लागि खाता खोल्नुहोस् ।


अन्य समाचार

प्रभु बैंक लि. को आरुघाट शाखा कार्यालय सञ्चालन

प्रभु बैंक लि. को आरुघाट शाखा कार्यालय सञ्चालन

संघीय संरचना बमोजिम गठित विभिन्न स्थानीय तहमा आफ्नो शाखा कार्यालय सञ्चालनमा ल्याई बैंकको शाखा सञ्जाल विस्तार गर्नुका साथै गाउँ गउँमा...

एभरेष्ट बैंकका ग्राहकलाई धनगढीको सीपी हस्पिटलमा १०% छुट

एभरेष्ट बैंकका ग्राहकलाई धनगढीको सीपी हस्पिटलमा १०% छुट

एभरेष्ट बैंक लिमिटेडले धनगढीको सीपी हस्पिटल प्रा.लि.सँग ग्राहकहरुलाई विशेष छुटको व्यवस्था गर्न साझेदारी गरेको छ । ...

सिभिल बैंक लिमिटेडको शाखा रौतहटको गरुडामा

सिभिल बैंक लिमिटेडको शाखा रौतहटको गरुडामा

सिभिल बैंकले आफ्नो शाखा बिस्तारको क्रममा रौतहटको गरुडामा शाखा संचालनमा ल्याएको छ । सो शाखाको उद्घाटन गरुडा नगरपालिकाको मेयर इन्नु...

ओपो रेनो १०एक्स नेपालमा सार्वजनिक हुँदै

ओपो रेनो १०एक्स नेपालमा सार्वजनिक हुँदै

दक्षिण एसियामा ओपो रेनो १०एक्स सिरिज सार्वजनिकसँगै नेपालमा असार १५ बाट उपलब्ध हुने भएको छ । ...

दराज मोबाइल विक यही असार ९ देखि १५ सम्म

दराज मोबाइल विक यही असार ९ देखि १५ सम्म

दराज मोबाइल विक अभियान यही असार ९ देखि १५ सम्म हुने भएको छ । ...

ह्वावेका उत्पादनमा पैसा फिर्ताको ग्यारेन्टी

ह्वावेका उत्पादनमा पैसा फिर्ताको ग्यारेन्टी

नेपालका लागि ह्वावे स्मार्टफोनको अधिकृत वितरकले आफ्ना स्मार्टफोन र ट्याब्लेटमा गुगल एप तथा फेसबुक नचलेमा ग्राहकलाई पूरै पैसा फिर्ता गरिने...

टाटा टियागो एक्सजेड प्लस नेपालमा

टाटा टियागो एक्सजेड प्लस नेपालमा

टाटा मोटर्सको नेपालका लागि आधिकारिक वितरक सिप्रदी टेडिङले औपचारिक रूपमा नयाँ टाटा टियागो एक्सजेड प्लस नेपाली बजारमा सार्वजनिक गरेको छ...

१३औं राष्ट्रिय ए .यस .ए. आर्किटेक्चर प्रदर्शनी सम्पन्न

१३औं राष्ट्रिय ए .यस .ए. आर्किटेक्चर प्रदर्शनी सम्पन्न

राइनो ५०० डि तथा रिद्धि सिद्धि सिमेन्टको संयुक्त सहकार्य लगायतको सहायतामा वास्तुकला र यसका विभिन्न पक्षका साथै पुनःनिर्माण र नेपालका...