३० कार्तिक २०८३ सोमबार
image/svg+xml
अन्तर्राष्ट्रिय

के हो यमुना नदीमा देखिएको फिँज ?

भारतको पवित्र यमुना नदी हिउँले ढाकिएको जस्तो देखिन्छ। तर नदीमा देखिएको सेतो तह हिउँ नभई विषाक्त सेतो फिँज हो। औद्योगिक फोहोर र ढलका कारण प्रदूषित बनेको नदीमा आइतबार सयौँ हिन्दू भक्तजनले छठ पूजा मनाएका छन्।

नदीको पानी स्वास्थ्यका लागि हानिकारक रहेको जान्दा जान्दै पनि भक्तजनहरू घुँडासम्म पानीमा डुबेर सूर्यदेवको पूजा गर्न उभिएका थिए। कतिपयले परम्परागत धार्मिक स्नानका लागि नदीमा डुबुल्कीसमेत लगाए।

१ हजार ३७६ किलोमिटर लामो यमुना नदी हिन्दू धर्मावलम्बीका लागि अत्यन्त पवित्र मानिन्छ। तर, यही नदी विश्वकै सबैभन्दा प्रदूषित नदीमध्ये एक बनेको छ।

यमुनाले नयाँ दिल्लीको आधाभन्दा बढी पानीको आवश्यकता पूरा गर्छ। तर नदीमा मिसिने ढल, औद्योगिक फोहोर र कृषि रसायनका कारण यसको पानी प्रदूषित हुँदै गएको छ।

हावा, छाल तथा ब्यारेजबाट पानी छोड्दा यस्ता प्रदूषकले फिँज बनाउने गर्छन्। जाडोयाममा नदीको बहाव कम हुँदा प्रदूषणको समस्या अझ गम्भीर बन्ने गरेको छ।

प्रदूषण नियन्त्रणका लागि विभिन्न कानुन र प्रयास भए पनि नदीको अवस्था सुधार हुन सकेको छैन।

नदीको पानीमा प्रदूषणको उच्च मात्रा

यमुना नदीका विभिन्न स्थानमा गरिएको परीक्षणमा फिकल कोलिफर्म ब्याक्टेरियाको मात्रा अत्यधिक पाइएको छ।

आईएसबीटी पुल क्षेत्रमा प्रति १०० मिलिलिटर पानीमा ३५ हजार एमपीएन, आईटीओ पुल क्षेत्रमा १७ हजार र ओखला ब्यारेज क्षेत्रमा २३ हजार एमपीएन फिकल कोलिफर्म पाइएको उल्लेख गरिएको छ। जबकि स्नानयोग्य पानीका लागि निर्धारित सीमा प्रति १०० मिलिलिटरमा २ हजार ५०० एमपीएन रहेको छ।

त्यस्तै, आईएसबीटी क्षेत्रमा पानीको बायोकेमिकल अक्सिजन डिमान्ड (बीओडी) २८ मिलिग्राम प्रतिलिटर पुगेको छ, जुन सुरक्षित सीमाभन्दा करिब १० गुणा बढी हो। यसले नदीमा जैविक प्रदूषणको गम्भीर अवस्था देखाउँछ।

प्रदूषित यमुना नदीको पानीमा सम्पर्क हुँदा छालामा रातोपन, चिलाउने, दाना आउने तथा संक्रमण हुने जोखिम रहन्छ। शरीरमा घाउ वा काटिएको स्थान भए संक्रमणको सम्भावना अझ बढी हुन्छ।

त्यस्तै, दूषित पानी आँखामा पर्दा आँखा रातो हुने, पोल्ने तथा संक्रमण हुने समस्या देखिन सक्छ। कानमा दूषित पानी प्रवेश गर्दा पनि संक्रमणको जोखिम बढ्न सक्छ।

प्रदूषित पानी निल्दा वाकवाकी, बान्ता, पखाला, पेट दुख्ने तथा ज्वरो आउने समस्या हुन सक्छ। दूषित पानीबाट हेपाटाइटिस ए, टाइफाइड तथा हैजा जस्ता रोग सर्ने जोखिमसमेत रहन्छ।

प्रदूषित पानीबाट उत्पन्न फिँज वा पानीका सूक्ष्म कण सम्पर्कमा आउँदा घाँटी तथा श्वासप्रश्वास प्रणालीमा जलन, खोकी र सास फेर्न कठिनाइ हुन सक्ने स्वास्थ्य विशेषज्ञहरूले चेतावनी दिएका छन्।

बालबालिका, वृद्धवृद्धा, गर्भवती महिला तथा रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता कमजोर भएका व्यक्तिहरूले प्रदूषित पानीबाट विशेष सावधानी अपनाउनुपर्ने हुन्छ।

धार्मिक आस्था र वातावरणीय संरक्षण दुवै आवश्यक

छठ पूजा सूर्यदेव तथा छठी माताको आराधना गर्दै नदी, पोखरी तथा जलाशयमा अर्घ्य दिने महत्वपूर्ण पर्व हो। तर प्रदूषित नदीमा धार्मिक अनुष्ठान गर्दा श्रद्धालुहरूको स्वास्थ्यमा जोखिम उत्पन्न हुन सक्ने भएकाले सुरक्षित जलाशयको व्यवस्था गर्नु आवश्यक देखिएको छ।

यमुना नदीको प्रदूषण नियन्त्रण गर्न ढल प्रशोधन, औद्योगिक फोहोरको व्यवस्थापन तथा नदीमा प्रदूषक पदार्थ मिसिन रोक्ने प्रभावकारी उपाय अपनाउनुपर्ने आवश्यकता औंल्याइएको छ।

धार्मिक आस्था र वातावरणीय संरक्षणलाई सँगसँगै अघि बढाउँदै स्वच्छ नदी र सुरक्षित जलस्रोत सुनिश्चित गर्नु आजको प्रमुख आवश्यकता बनेको छ।एजेन्सी

प्रकाशित: ३० कार्तिक २०८३ १८:१४ सोमबार

खुशी 0 %
दुखी 0 %
अचम्मित 0 %
हास्यास्पद 0 %
क्रोधित 0 %
अर्को समाचार
Download Nagarik App