अन्तर्राष्ट्रिय मुद्रा कोष (आईएमएफ) ले अमेरिका–इजरायल र इरानबीचको युद्ध लम्बिँदै गए र ऊर्जा मूल्य उच्च रहिरहे विश्व अर्थतन्त्र मन्दीतर्फ जान सक्ने चेतावनी दिएको छ।
आईएमएफले आफ्नो ‘वर्ल्ड इकोनोमिक आउटलुक’ प्रतिवेदनमा सबैभन्दा खराब अवस्थाको आकलन गर्दै तेल, ग्यास र खाद्य पदार्थको मूल्य यस वर्ष र अर्को वर्ष पनि उच्च रहिरहेमा सन् २०२६ मा विश्व आर्थिक वृद्धि २ प्रतिशतभन्दा तल झर्न सक्ने जनाएको छ। यस्तो अवस्था आएमा सन् १९८० पछि चौथोपटक विश्व मन्दी नजिक पुग्ने स्थिति बन्ने उल्लेख गरिएको छ।
मध्यपूर्वमा फेब्रुअरी २०२६ अन्त्यतिर सुरु भएको युद्धका कारण ऊर्जा बजारमा ठूलो असर परेको छ। विशेषगरी होर्मुज जलडमरूमध्य प्रभावकारी रूपमा बन्द हुँदा तेल आपूर्ति अवरुद्ध भएको र शान्ति वार्ता असफल भएपछि मूल्यमा तीव्र वृद्धि भएको हो।
आईएमएफका अनुसार यदि तेलको मूल्य औसतमा प्रति ब्यारेल ११० डलर पुग्यो र सन् २०२७ सम्म १२५ डलर पुग्ने अवस्था आयो भने विश्वव्यापी आर्थिक सुस्तता गहिरिनेछ। यस्तो अवस्थामा मुद्रास्फीति सन् २०२७ मा ६ प्रतिशतसम्म पुग्न सक्ने र त्यसलाई नियन्त्रण गर्न केन्द्रीय बैंकहरूले ब्याजदर बढाउनुपर्ने दबाब पर्नेछ।
आईएमएफका प्रमुख अर्थशास्त्री पिएर–ओलिभियर गुरिन्चासका अनुसार २ प्रतिशतको विश्व वृद्धि दर धेरै देशका लागि मन्दीसरह अनुभूति हुनेछ, जसले बेरोजगारी वृद्धि र खाद्य असुरक्षा बढाउन सक्छ।
यद्यपि, यदि केही साताभित्र द्वन्द्व अन्त्य भई ऊर्जा उत्पादन र आपूर्ति सामान्य अवस्थामा फर्कियो भने सन् २०२६ मा विश्व आर्थिक वृद्धि ३.१ प्रतिशतसम्म पुग्ने प्रक्षेपण गरिएको छ, जुन अघिल्लो अनुमानभन्दा कम हो।
आईएमएफले विकसित अर्थतन्त्रहरूमध्ये बेलायत सबैभन्दा बढी प्रभावित हुने जनाएको छ। बेलायतको आर्थिक वृद्धि यस वर्ष १.३ प्रतिशतबाट घटाएर ०.८ प्रतिशत हुने अनुमान गरिएको छ, यद्यपि आगामी वर्ष सुधार हुने अपेक्षा गरिएको छ।
त्यसैगरी, खाडी क्षेत्रका तेल निर्यातक देशहरूमा यस वर्ष आर्थिक वृद्धि सुस्त हुने वा संकुचनसम्म हुन सक्ने उल्लेख गरिएको छ। इरानको अर्थतन्त्र ६.१ प्रतिशतले खुम्चिने अनुमान गरिएको छ भने कतारको अर्थतन्त्र २०२६ मा ८.६ प्रतिशतले घट्ने र त्यसपछि पुनः वृद्धि हुने प्रक्षेपण गरिएको छ।
इराकको अर्थतन्त्रमा पनि यस वर्ष ६.८ प्रतिशतको गिरावट आउने तर सन् २०२७ मा सुधार हुने अपेक्षा गरिएको छ। अर्कोतर्फ, तेल मूल्य वृद्धिबाट रूसले केही फाइदा उठाउने देखिएको छ, जसको आर्थिक वृद्धि अपेक्षाभन्दा केही बढ्ने अनुमान गरिएको छ।
आईएमएफले विश्व अर्थतन्त्रको अवस्था ऊर्जा पूर्वाधारमा भएको क्षति, होर्मुज जलडमरूमध्यमा निर्भरता र वैकल्पिक निर्यात मार्गहरूको उपलब्धतामा निर्भर रहने जनाएको छ। साथै, द्वन्द्व लम्बिएमा हालका अनुमानहरू फेरि संशोधन गर्नुपर्ने चेतावनी पनि दिएको छ। -बीबीसी
प्रकाशित: १ वैशाख २०८३ २०:२० मंगलबार