ग्रीसको मेगालोपोलिस बेसिनमा रहेको मराथौसा १ नामक प्राचीन तालको किनारमा दुई वटा काठका औजार फेला परेका छन्। ती औजारलाई अहिलेसम्म पत्ता लागेका सबैभन्दा पुराना काठका औजार मानिएको छ। 

ती लगभग चार लाख ३० हजार वर्ष पुराना हुन्। एउटा एल्डर रूखबाट बनेको पातलो लौरो हो जुन करिब ८० सेन्टिमिटर लामो छ, जुन सम्भवतः माटो खन्न वा जराहरू उखेल्न प्रयोग गरिएको थियो। अर्को सानो विलो वा चिनार काठको टुक्रा, जुन ढुंगाका औजारहरूलाई आकार दिन वा अन्य नरम सामग्रीहरूमा काम गर्न प्रयोग गरिएको हुन सक्छ। यो खोज सोमबार जर्नल प्रोसिडिङ्स अफ द नेशनल एकेडेमी अफ साइन्सेसमा प्रकाशित भएको छ।

काठका औजारहरू दुर्लभ हुन्छन्। किनभने काठ चाँडै कुहिन्छ। ती औजारलाई ओसिलो तलछटमा छिट्टै गाडिएर संरक्षित गरिएको थियो। यस स्थलमा पहिले ढुंगाका औजारसहित अन्य पुराना सामाग्री फेला परेका थिए, जसमा हात्तीहरूको काटिएका हड्डीहरू र अन्य जनावरहरूका अवशेषहरू छन्।

त्यस समयमा यो क्षेत्रमा चिसो हिमयुग चलिरहेको थियो, तर तालको किनारले तुलनात्मक रूपमा आरामदायी वातावरण प्रदान गरेको थियो। अर्को काठको टुक्रामा ठुला मांसाहारी जनावरहरूका नङ्ग्राको चिन्हहरू फेला परेका छन्। कुन प्रजातिले ती प्रयोग गरे भन्ने स्पष्ट भएको छैन। निएन्डरथल, होमो हेइडेलबर्गेन्सिस वा अन्य प्रारम्भिक मानव पुर्खा हुन सक्छन्।

‘यी उपकरणहरू छुनु आनन्ददायी हुन्छ,’ रिडिङ विश्वविद्यालयकी अनुसन्धानकर्ता एनेमिके मिल्क्सले भनिन्।

स्मिथसोनियन इन्स्टिच्युसनका पुरातत्त्वविद् जारोड हटसन, जो अध्ययनमा संलग्न थिएनन्। उनले भने, ‘यी सरल देखिन्छन्। तिनीहरूको सही प्रयोग थाहा छैन। तर साइटमा थप खोजहरू हुन सक्छन्।’

‘यो खोजले प्रारम्भिक मानव प्रविधिको थोरै ज्ञात पक्षलाई प्रकट गर्दछ। बाँच्नको लागि उनीहरूले प्रयोग गर्ने विविध र परिष्कृत काठका औजारहरू,’ टुबिंगेन विश्वविद्यालयकी काटेरिना हारवतीले भनिन्, ‘यसले हामीलाई प्राचीन मानव बुद्धिमत्ताको उत्पत्ति बुझ्न मद्दत गर्न सक्छ।’

‘म यी वस्तुहरूलाई छुँदा सधैँ रोमाञ्चित हुन्छु,’ मिल्क्सले थपिन्।

‘तिनीहरूको बारेमा उत्साहित हुन गाह्रो छ किनभने तिनीहरू तुरुन्तै काठका उपकरणहरूसँग मिल्दैनन्,’ हटसनले भने, ‘हामीलाई थाहा छैन कि तिनीहरू केको लागि प्रयोग गरिएको थियो।’ एजेन्सीको सहयोगमा