इन्डो–प्यासिफिक मामिला तथा समानता सम्बन्धी बेलायती मन्त्री सीमा मल्होत्राले नेपाली उद्यमीहरूसँग उच्चस्तरीय छलफल गरेकी छन्। “नेपालका लागि पूर्ण दायरा शिक्षा साझेदारका रूपमा बेलायत” भन्ने मूल विषयसहित उक्त कार्यक्रम नेपाल–बेलायत उद्योग वाणिज्य संघद्वारा आयोजना गरिएको थियो।
कार्यक्रममा नेपाल र बेलायतका प्रमुख सरोकारवालाहरूको सहभागिता रहेको थियो। शिक्षा क्षेत्रको सुशासन प्रणाली, प्राविधिक तथा व्यावसायिक तालिम, सीप विकास, अनुसन्धान सहकार्य, उच्च शिक्षा, अन्तरदेशीय शिक्षा तथा संस्थागत साझेदारीका अवसरहरूबारे विस्तृत छलफल गरिएको थियो।
मन्त्री मल्होत्राले नेपाल–बेलायतबीच शिक्षा तथा सीप विकाससम्बन्धी सहकार्यको बढ्दो महत्वलाई उल्लेख गर्दै यसलाई “पूर्ण दायरा शिक्षा साझेदारी” को संज्ञा दिइन्। उनले यो साझेदारी दशकौँदेखि सार्वजनिक क्षेत्रीय सहकार्य, निजी क्षेत्रबीचको साझेदारी तथा बेलायतमा अध्ययनरत नेपाली विद्यार्थीहरूको समग्र सहयोगसम्म फैलिएको बताइन्।
“नेपालका लागि बेलायत सधैँ एक मूल्यवान र भरपर्दो शिक्षा साझेदारका रूपमा रहनेछ, जसबाट दुवै देशका नागरिक लाभान्वित हुनेछन्,” उनले भनिन्।
उक्त अन्तरक्रिया कार्यक्रममा बेलायतसँग आबद्ध शैक्षिक संस्थाहरू, प्राविधिक तथा सीप मूल्यांकन संस्थाहरू, बेलायती पाठ्यक्रममा आधारित विद्यालयहरू, शैक्षिक परामर्शदाताहरू, व्यवसायिक नेतृत्वकर्ताहरू, स्वतन्त्र विज्ञहरू तथा नेपालको शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय र परराष्ट्र मन्त्रालयका प्रतिनिधिहरूको सहभागिता रहेको थियो। नयाँ सरकारद्वारा अघि सारिएको सुधार एजेन्डासँगै शिक्षा क्षेत्रमा सहकार्यका व्यापक अवसरहरू रहेको विषयमा पनि कार्यक्रममा जोड दिइएको थियो।
नेपालका लागि बेलायती राजदूत रोब फेनले दूतावास तथा ब्रिटिस काउन्सिलमार्फत नेपालमा शिक्षा क्षेत्रको गुणस्तर अभिवृद्धिका लागि बेलायतको निरन्तर सहयोग रहने बताए। उनले तथ्यांकमा आधारित नीति निर्माण तथा आधारभूत शिक्षामा केन्द्रित नयाँ सोचको प्रशंसा गर्दै निजी क्षेत्रलाई “रोजगार सिर्जनाको प्रमुख इञ्जिन” का रूपमा उल्लेख गरे।
कार्यक्रममा बोल्दै नेपाल–बेलायत उद्योग वाणिज्य संघका अध्यक्ष डा. रोशन राठीले नेपाल र बेलायतबीच शिक्षा क्षेत्रमा सहकार्य अझ सुदृढ बनाउन दुवै देशका सरोकारवालाहरूबीच निरन्तर संवाद र सहकार्य आवश्यक रहेको उल्लेख गरे।
यस अन्तरक्रिया कार्यक्रमले नेपाल र बेलायतबीचको द्विपक्षीय सहकार्यको बढ्दो दायरालाई प्रतिबिम्बित गर्नुका साथै नेपालको शिक्षा तथा सीप विकास क्षेत्रमा बेलायतको समग्र साझेदार भूमिकालाई पनि उजागर गरेको छ।
कार्यक्रममा मन्त्री मल्होत्राले दिएको सम्बोधन
महामहिमज्यूहरू,
विशिष्ट अतिथिहरू,
महिला तथा सज्जनवृन्द,
हामी सबैलाई एकै ठाउँमा ल्याउनुभएकोमा रोशनज्यू तथा नेपाल–बेलायत उद्योग वाणिज्य महासंघको सम्पूर्ण टोलीलाई धन्यवाद।
बेलायत र नेपालको सम्बन्ध निकै पुरानो र विशेष प्रकारको साझेदारी हो। नेपालसँग साझेदारी गर्ने पहिलो देश बेलायत थियो, र विश्वमै यस्तो मित्रता नेपाल र बेलायतबीच मात्रै छ, जसको आधार एउटा सन्धि हो।
हाम्रा जनता र सरकारबीच अद्वितीय रूपमा बलियो सम्बन्ध रहेको छ।
आज नेपालमा लोकतान्त्रिक पुनर्जागरणको यस समयमा, म हाम्रो साझेदारीलाई अझ गहिरो बनाउन र आजका चुनौतीअनुसार आधुनिक बनाउने उद्देश्यले यहाँ आएको छु।
नेपालमा शैक्षिक अवसर विस्तार गर्न तपाईंहरूले गरिरहनुभएको कार्य देख्न पाउँदा म अत्यन्त खुशी छु।
किनभने कुनै पनि राष्ट्रले मानव प्रतिभामा लगानी नगरी आफ्ना आकांक्षाहरू पूरा गर्न सक्दैन।
७० वर्षभन्दा बढी समयदेखि बेलायत र नेपालले शिक्षाको क्षेत्रमा सहकार्य गर्दै आएका छन्।
यस सहकार्यको ठूलो हिस्सा विद्यालयहरूलाई सहयोग गर्ने र शिक्षकहरूलाई तालिम दिने कार्यबाट सुरु भएको थियो।
हामीले सँगै वास्तविक प्रगति देखेका छौँ, जहाँ अहिले धेरै बालबालिकाले शिक्षामा पहुँच पाउन सकेका छन्।
तर पहुँच केवल पहिलो अध्याय हो।
अर्को अध्याय भनेको नतिजा, गुणस्तर, सीप र अवसरको हो।
र यही क्षेत्रमा बेलायत अहिले नेपालको नयाँ सरकारसँग नजिकबाट काम गरिरहेको छ।
उदाहरणका लागि, नेपालले आफ्नो पहिलो आधारभूत सिकाइ रूपरेखा विकास गर्न बेलायतले सहयोग गरिरहेको छ - जसमा काठमाडौं र लन्डन दुवैतर्फको विशेषज्ञता प्रयोग भइरहेको छ।
यो सहकार्य बेलायतको “गर्ल्स एजुकेशन च्यालेन्ज” जस्ता दीर्घकालीन साझेदारीहरूको निरन्तरता पनि हो, जसले नेपालका ३० हजारभन्दा बढी सीमान्तकृत बालिकाहरूलाई सिक्न, विद्यालयमै टिकिरहन र रोजगारीतर्फ अघि बढ्न सहयोग गरेको छ।
यसैले यो निरन्तर विकसित भइरहने साझेदारी हो।
किनभने अब प्रश्न केवल “बालबालिका विद्यालयमा छन् कि छैनन्?” भन्ने मात्र रहेन।
अब प्रश्न यो हो — “उनीहरूले के सिकिरहेका छन्, र त्यो सिकाइले उनीहरूलाई कहाँ पुर्याउँछ?”
यसले मलाई मेरो दोस्रो बुँदातर्फ लैजान्छ।
बेलायतजस्तै नेपालले पनि शिक्षा र अर्थतन्त्र गहिरो रूपमा जोडिएका छन् भन्ने बुझ्दछ।
यदि तपाईं आर्थिक वृद्धि चाहनुहुन्छ भने, तपाईंलाई सीप चाहिन्छ।
यदि तपाईं रोजगारी चाहनुहुन्छ भने, सही प्रकारको तालिम आवश्यक हुन्छ।
र यदि तपाईं आधुनिक अर्थतन्त्र चाहनुहुन्छ भने, छिटो अनुकूल हुन सक्ने प्रणाली आवश्यक पर्छ।
यहाँ उपस्थित तपाईंहरूमध्ये धेरै शिक्षाविद् हुनुहुन्छ भने अरू रोजगारदाता र लगानीकर्ता हुनुहुन्छ।
तपाईंहरूले परिवारहरूलाई विकल्प प्रदान गर्नुहुन्छ।
तपाईंहरूले रोजगारी सिर्जना गर्नुहुन्छ।
र तीव्र रूपमा परिवर्तन भइरहेको विश्वसँग कदम मिलाउन सक्ने जनशक्ति निर्माणमा योगदान दिनुहुन्छ।
यही क्षेत्रमा बेलायत एक स्वाभाविक साझेदार बन्न सक्छ।
हामी शिक्षालाई हाम्रो सबैभन्दा ठूलो विश्वव्यापी शक्तिमध्ये एक मान्छौँ, र सिकाइको प्रत्येक चरणमा तपाईंहरूको रोजाइको साझेदार बन्न चाहन्छौँ।
विद्यालय र ए–लेभलदेखि सीप विकास, उच्च शिक्षा र अनुसन्धानसम्म।
र हामीले यो साझेदारी व्यवहारमा कस्तो देखिन्छ भन्ने कुरा अहिले नै देखिरहेका छौँ।
आज बेलायतका १९ वटा विश्वविद्यालयहरूले नेपालभरिका २७ वटा क्याम्पसहरूसँग सहकार्य गरिरहेका छन्, जसबाट १७ हजारभन्दा बढी विद्यार्थी लाभान्वित भइरहेका छन्।
यही हो सीमापार शिक्षा अर्थात् ट्रान्सनेशनल एजुकेशनको शक्ति।
यो महत्वाकांक्षा हाम्रो अन्तर्राष्ट्रिय शिक्षा रणनीतिको केन्द्रमा रहेको छ - जुन केवल वृद्धिका लागि मात्र होइन।
यो साझा समृद्धिका लागि हो, जसले नेपालजस्ता देशहरूलाई भविष्यले माग गर्ने दक्ष जनशक्ति निर्माण गर्न सहयोग गर्दछ।
यही कारणले ट्रान्सनेशनल एजुकेशन, वा ((सीमापार शिक्षा/TNE), अत्यन्त महत्वपूर्ण बन्छ।
यसले विद्यार्थीहरूलाई नेपाल नछोडीकन बेलायती योग्यता हासिल गर्ने अवसर दिन्छ।
यसले प्रतिभालाई देशमै राख्छ। खर्च घटाउँछ। र अझ धेरै मानिसहरूका लागि अवसर खोलिदिन्छ।
तर यो केवल डिग्री प्रदान गर्ने विषय मात्र होइन।
ट्रान्सनेशनल एजुकेशन (सीमापार शिक्षा/ TNE) ले स्थानीय अर्थतन्त्रमा वास्तविक रोजगारीका लागि तयार स्नातक उत्पादन गरिरहेको छ।
र यी सबैको आधार गुणस्तर हो।
बेलायती योग्यताहरू विश्वभर विश्वास गरिन्छन्, किनभने तिनमा बलियो मापदण्ड, कडा गुणस्तर सुनिश्चितता, र रोजगारीयोग्यतामा विशेष ध्यान दिइन्छ।
त्यसैले नेपाल लगायत विश्वभर यसको माग उच्च रहेको छ।
नेपाल सरकारको गुणस्तर सुनिश्चितताप्रतिको ध्यानलाई हामी स्वागत गर्दछौँ। ब्रिटिश काउन्सिल र हाम्रा गुणस्तरसम्बन्धी निकायहरूमार्फत यस क्षेत्रमा सहयोग गर्न हामी सदैव तयार छौँ।
मेरो तेस्रो र अन्तिम बुँदा विद्यार्थीहरूसँग सम्बन्धित छ।
हामी अत्यन्त खुशी छौँ कि बेलायतमा अध्ययन गर्ने अन्तर्राष्ट्रिय विद्यार्थीहरूमध्ये नेपाली विद्यार्थी छैटौँ ठूलो समूहका रूपमा रहेका छन्।
यो विश्वासको प्रतीक हो, र हाम्रा दुई देशबीचको गहिरो सम्बन्धको संकेत पनि हो।
तर यो सही विद्यार्थीका लागि सही निर्णय हुनुपर्छ।
यसको अर्थ भाषा सीपसहितको राम्रो तयारी हुनु आवश्यक छ।
र विद्यार्थीहरू बेलायत पुगेपछि उचित सहयोग उपलब्ध गराइनुपर्छ।
हाम्रा दुवै सरकारहरू अहिले यस विषयमा झन् बढी केन्द्रित भइरहेका छन्।
ब्रिटिश काउन्सिल तथा बेलायत–नेपाल समाज र नेपाल–बेलायत समाजजस्ता दुई देशका जनतालाई जोड्ने संस्थाहरूसँग मिलेर, हामी बेलायतमा रहेका नेपाली विद्यार्थीहरूका लागि सहयोग प्रणालीलाई अझ सुदृढ बनाइरहेका छौँ। यो हाम्रो दुई राष्ट्रबीचको सय वर्षभन्दा लामो मित्रताको निरन्तरता हो।
यो हाम्रो मित्रताको व्यवहारिक उदाहरण हो।
ती विद्यार्थीहरू हाम्रा दुई देशबीचको जीवित पुल हुन्, जसलाई मित्रता र आत्मीय व्यक्तिगत सम्बन्धहरूले आकार दिएका छन्।
यसैले नेपाल हाम्रो साझा भविष्य निर्माण गर्ने साझेदार हो — सीप विकास गर्दै, नवप्रवर्तनलाई अघि बढाउँदै, र हाम्रो अर्थतन्त्रलाई सँगै समृद्ध बनाउँदै।
किनभने शिक्षा मार्फत नै अवसर सिर्जना हुन्छ।
र अवसर मार्फत नै प्रतिभा उजागर हुन्छ।
यही हो हाम्रो साझेदारीको प्रतिज्ञा।
र यही भविष्य हामी सँगै निर्माण गरिरहेका छौँ।
हाम्रा सम्पूर्ण जनताका लागि अझ उज्यालो भविष्य निर्माण गर्न तपाईंहरूसँग सहकार्य गर्न म उत्सुक छु।
धन्यवाद ।
प्रकाशित: १० जेष्ठ २०८३ १७:०५ आइतबार
