नेपाली आधुनिक कला इतिहासको खोजी गर्नुपर्नेमा जोड

नेपाली आधुनिक कला इतिहासको खोजी गर्नुपर्नेमा जोड

शुक्रबार, ०६ भदौ २०७६

नेपालमा आधुनिक चित्रकलाको शुरुआत कहिलेदेखि भएको भन्नेमा अझै अन्योल र विवाद देखिएको छ। ...

इतिहासमै नेपालको खराब प्रदर्शन

इतिहासमै नेपालको खराब प्रदर्शन

बिहिबार, ०५ भदौ २०७६

सेन्ट्रल जोन सिनियर पुरुष भलिबल प्रतियोगिताको इतिहासमा नै खराब प्रदर्शन गरेको नेपाल घरेलु कोर्टमा लगातार दोस्रो पराजय भोग्दै एभिसी सेन्ट्रल...

‘इतिहासको चक्का पछाडि धकेल्न खोज्ने रछानमा मिल्काइनेछन्’

‘इतिहासको चक्का पछाडि धकेल्न खोज्ने रछानमा मिल्काइनेछन्’

शनिबार, २५ साउन २०७६

नेपाल कम्युनिष्ट पार्टीका अध्यक्ष पुष्पकमल दाहालले लामो संघर्ष र बलिदानपछि प्राप्त उपलब्धिलाई कसैले उल्ट्याउन नसक्ने बताएका छन्। ...

दुवै टोलीलाई इतिहास बनाउने अवसर

दुवै टोलीलाई इतिहास बनाउने अवसर

आइतबार, २९ असार २०७६

आयोजक राष्ट्र इङ्ल्यान्ड र न्युजिल्यान्ड दुवै आइतबार लड्र्समा हुने १२औं संस्करणको विश्वकप क्रिकेटको फाइनल आफ्नो बनाउँदै पहिलो पटक विश्वकप क्रिकेटको...

खरानी ‘होलसेलर’

खरानी ‘होलसेलर’

शुक्रबार, २७ असार २०७६

इतिहास, धर्म, संस्कृति, राष्ट्रिय एकता, प्राचीन मूल्य–मान्यता र नेपाली–नेपालीबीचको प्रेम भष्म पारेर होलसेलरहरू खरानीको व्यापार गर्दै छन्। हामी उनीहरूलाई ‘राजनीतिज्ञ’ भन्दै छौँ।

इतिहासकाे अवमूल्यन

इतिहासकाे अवमूल्यन

शनिबार, ३२ जेठ २०७६

सासू दिव्या र ससुरा कृष्णप्रसादले आफ्ना बुहारी र छोरीहरूलाई कुनै किसिमको भेदभाव गरेका थिएनन् भनेर नेतृ नोना कोइरालाले मलाई सुनाउनु भएको थियो। घोडा चढ्न र पौडी खेल्न ससुराले सिकाएको हो भन्नुहुन्थ्यो उहाँ।

पत्रकार सडकमा निस्कनुपर्ने बिडम्बना

पत्रकार सडकमा निस्कनुपर्ने बिडम्बना

बिहिबार, ३० जेठ २०७६

पत्रकारिताको इतिहास खोतल्नु सहज छैन।किनभने पत्रकारिताको  प्राचिन इतिहासको गहन खोज र अध्यायन भएको पनि  पर्याप्त छैन।ऐतिहासिक विषय बस्तु वा जानकारीकै आधार बनाएर पत्रकारिताको बारेमा भन्ने र लेख्न गरिन्छ।विश्वमा आधुनिक पत्रकारिताको प्रमाणिक क्रमबद्ध रुपले १५ औँ शताब्दीमा विजारोपण भएको पाइन्छ।परम्परागत सञ्चार पद्धतिको समयसँगै वि.स.१९०२ को राणाकालिन अवस्था, वि.स.२००७ को प्रजातन्त्र, वि.स.२०१७ को पञ्चायंतकाल, वि.स.२०४७ को प्रजातन्त्रको पुनः स्थापना र वि.स.२०६३ को लोकतन्त्रको अभ्यासपछि नेपालाली पत्रकारिताले स्वस्छन्दता प्राप्त गरेको पाइन्छ।

विश्वकप क्रिकेटको इतिहास फर्केर हेर्दा

विश्वकप क्रिकेटको इतिहास फर्केर हेर्दा

शुक्रबार, १७ जेठ २०७६

१० राष्ट्रको सहभागिता रहेको विश्वपकप क्रिकेट २०१९ बिहीबारबाट इङल्यान्डमा सुरु भएको छ। प्रतियोगिताको यो १२औं संस्करण हो। सन् १९७५ देखि इङ्ल्यान्डबाट सुरु भएको विश्वकप १२औं संस्करणसम्म आइपुग्दा कयौं किसिमका रोमाञ्चक घटनाहरू भएका छन्। सन् २०१९ मा जारी १२औं संस्करण पनि इङ्ल्यान्डमै भइरहेको छ। यहाँसम्म आइपुग्दा एकदिवसीय विश्वकप क्रिकेटको इतिहासलाई फर्केर हेर्दाः

‘उपत्यकाको रैथाने संस्कृति मासिँदै छ’

‘उपत्यकाको रैथाने संस्कृति मासिँदै छ’

शनिबार, ११ जेठ २०७६

इतिहास, मौलिकतासहित जिउँदो सभ्यता बोकेको ठाउँलाई नै सहर मानिन्छ। सहरको परिभाषा ठाउँ अनुसार र त्यहाँको वनावट अनुसार गर्न सकिन्छ।

नेपालमा बौद्ध धर्मको इतिहास

नेपालमा बौद्ध धर्मको इतिहास

शनिबार, ०४ जेठ २०७६

नेपालका केही वंशावलीमा मगध सम्राट अशोकको नेपाल यात्राबारे उल्लेख पाइन्छन्। यही वंशावलीको आधारमा स्वदेशी एवं विदेशी लेखकहरुले त्यही कुराको पुनरुक्ति गरिरहेको पाइन्छ। अशोक नेपालमा आएको, पाटन शहरमा बसेको, पाँच वटा स्तूप बनाएको र ती अशोक स्तूपका नामले प्रख्यात रहेको कुरा प्रकाशनमा पाइन्छन्। यसरी नै छोरी चारुमतिलाई साथमा ल्याएको र चारुमतिको विवाह यहींका देवपाल नामका एक क्षेत्रीयसँग भएको र उनै चारुमतिले बनाएको भएर चारुमति स्तूप भनिएको भनेर पनि काठमाडौं देवपाटनस्थित धन्दो चैत्यलाई चिनाउने गरिन्छ। यही विवरणका आधारमा नेपालमा बौद्ध धर्मको इतिहास सुरु भएको मान्ने गरिन्छ तर यो त्रूटिपूर्ण दृष्टिकोण हो।

हरिहरपुरगढी सम्बन्धी अशुद्धि

हरिहरपुरगढी सम्बन्धी अशुद्धि

शनिबार, ०४ जेठ २०७६

कारोबार दैनिकमा ३० वैशाख ०७६ मा छापिएको कुञ्जला पुलामीको ‘हरिहरपुरगढी किल्ला संरक्षणमा चासो’ भन्ने खबरमा १३८७ सालमा हालको बारा जिल्लाको सिम्रौनगढमा बंगाल मुसलमानको भिषण आक्रमणबाट सिम्रौनगढ राज्यको पतन भएपछि सिम्रौनगढका शासक हरिहरसिंहदेव पत्नी देवलदेवी, राजकुमार जगतसिंह कुँवर, मन्त्री चण्डेश्वर सहित हरिहरपुरगढीमा लुक्न आएपछि १३८८ मा हरिहरपुर गढी किल्लाको निर्माण भएको मानिन्छ भनि लेखिएको छ।

राइन किनाराका किल्लाहरू

राइन किनाराका किल्लाहरू

शनिबार, ०४ जेठ २०७६

इतिहास छ, र त वर्तमान छ। हिजो छ, र त आज छ। आज छ, अनि मात्र भोलि हुनेछ। समयका पलहरू बित्दै जान्छन् र ती हिजो, अस्तिमा रूपान्तरित हुँदै विगत वा अतिततिर धकेलिँदै जान्छन्, अनि इतिहास बन्छन्। इतिहासले समयका खासखास क्षणहरूलाई छानीछानी संरक्षण गर्दोरहेछ। ती खास क्षणहरूलाई इतिहास बनाउने चाहिँ मानिसले नै रहेछ र उस्का कर्महरूले नै रहेछ। मानिसका कर्महरूलाई नै समयले इतिहास बनाउँदो रहेछ। त्यसैले समय, कर्म र इतिहास अन्योन्याश्रित रहँदा रहेछन्।

के पाए खेलाडीले ?

के पाए खेलाडीले ?

बिहिबार, ०५ बैशाख २०७६

वैशाखको रापिलो गर्मी मौसम साक्षी राख्दै नेपालगन्जले सन्देश दिनेछ खेलकुद मार्फत। खेलकुद सद्भाव, मित्रता, एकता र विकासको प्रतिक हो भनेर। आयोजकले अनुमान गरेको करिब १० हजार जनतामाझ एउटा गीत गुन्जनेछ, ‘आठौ राष्ट्रिय खेलकुद हाम्रै प्रदेशमा, पसिना र पौरख आफनै देशमा।’ रंगशालाको खेलमय गीतसँगै राष्ट्रिय खेलकुदको इतिहासमा अर्को पाना थपिनेछ आठौको।

इतिहासकै महत्वपूर्ण मोडमा भारत

इतिहासकै महत्वपूर्ण मोडमा भारत

सोमबार, ०२ बैशाख २०७६

१ अर्ब ३० करोड जनसंख्या तथा ‘संसारकै सबभन्दा ठूलो लोकतन्त्र’ भएको देश भारत यही अप्रिल ११ देखि चरणबद्ध चुनावमा होमिएको छ। निर्वाचन ६ सातासम्म चल्नेछ। अघिल्लो चुनावमा ५ वर्षका लागि सुविधाजनक बहुमत प्राप्त गरेका भारतका प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी आफ्नो हिन्दु राष्ट्रवादी भारतीय जनता पार्टीलाई अर्को कार्यकाल पनि सरकारको नेतृत्वमा पु-याउन लागिपरेका छन्। सन् २०१४ मा मोदीले चुनावी प्रचार अभियानमा ‘सबको साथ, सबको विकास’ नारा लगाएका थिए भने यस वर्ष राष्ट्रवादलाई आफ्नो चुनावी रणनीति बनाएका छन्। गएको फेब्रुअरीमा पाकिस्तानसँग भएको सैनिक तनावले उनको चुनावी अभियानलाई बल पु-याएको छ।

मन्त्री महासेठ भन्छन्ः कसैले नसकेको काम गरेर सरकारले इतिहास रच्यो

मन्त्री महासेठ भन्छन्ः कसैले नसकेको काम गरेर सरकारले इतिहास रच्यो

सोमबार, २५ चैत २०७५

भौतिक पूर्वाधार तथा यातायातमन्त्री रघुवीर महासेठले वर्तमान सरकारले यो एक वर्षमा कसैले गर्न नसकेको काम गरेर इतिहास रचेको दाबी गरेका छन्। सोमबार रिपोर्टर्स क्लब नेपालले आयोजना गरेको साक्षात्कारमा बोल्दै मन्त्री महासेठले भने, ‘यो एक वर्षमा सरकारले कसैले नसोचेको काम गरेको छ। हामीले ऐतिहासिक काम गरेका छौं। सरकारको पहिलो वर्ष आधार वर्ष भएको छ।’

वित्तीय व्यवस्थापनमा जवाफदेहिता

वित्तीय व्यवस्थापनमा जवाफदेहिता

आइतबार, १७ चैत २०७५

आधुनिक लोकतन्त्रको इतिहासमा बेलायतमा लामो समयसम्म चलेको राजा र संसद्बीचको संघर्षले ‘जनताको साधनमाथि जनताकै नियन्त्रण’ भन्ने मान्यता स्थापित ग-यो। त्यसपछि जनप्रतिनिधित्वबिना कर लगाउन नपाइने र संकलित राजस्वको खर्च विश्वासिलो तरिकाले गर्नुपर्ने सिद्धान्त स्थापित गरियो। त्यसपछि राज्यले प्रयोग गर्ने साधन र शक्तिको हिसाव जनताबाटै अनुमोदित हुनुपर्ने चलन चल्दै आएको छ। यसर्थ वित्तीय जवाफदेहिताको जगमा आधुनिक लोकतन्त्र उभिएको छ भन्न सकिन्छ।

सवाल सुरक्षित घरबासको

सवाल सुरक्षित घरबासको

बुधबार, १३ चैत २०७५

नेपालमा लामो समयदेखि चल्दै आएको सामन्ती राजतन्त्र फालियो। लोकतान्त्रिकगणतन्त्र आयो। यसो हुनुमा हजारौँ नेपालीको योगदान छ। शासन गर्नेहरूले आफूभन्दा कमजोर र विशेषगरी गरिब, दलित, महिला, पछाडि पारिएका वर्गमाथि अत्याचार लादे। देशभित्रै जाति, भाषा, धर्म, भूगोललगायतको विविधताका आधारमा असमानता सिर्जना गरे।

साफले चिनायो विराटनगर

साफले चिनायो विराटनगर

आइतबार, १० चैत २०७५

नेपाली फुटबलको इतिहासमा विराटनगरले विभिन्न तरिकाबाट इतिहास रच्दै आएको छ। विराटनगर राजनीतिक कारणले मात्र चर्चित छैन, खेलक्षेत्रका कारण पनि चर्चामा छ। अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा भने भारतका केही स्थानबाहेक अन्य मुलुकले थाहा नपाएको ठाउँ हो विराटगर। तर यो सहर अहिले एकाएक अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा पनि चर्चामा आएको छ।

अलमलमा नेतृत्व, जोखिममा नेपाल

अलमलमा नेतृत्व, जोखिममा नेपाल

सोमबार, ०४ चैत २०७५

देशले वाक्पटुताका मूर्धन्य प्रधानमन्त्री तर छापामार युध्दकालमा सरकारसँग औपचारिक वार्ता गर्न आउँदा पनि सकेसम्म नबोल्ने गृहमन्त्रीको असाधारण जोडी पाएको छ। पहिलो लामो समयसम्म झ्यालखानमा बसेर कपाल फुलेको अनि दोस्रो १० वर्ष छापामार युध्द सञ्चालन गरेर पाको भएको। अहिले नेपालको बागडोर सम्हालेर बसेका यी दुई नायकबीच स्वभावको विपरीततालाई कसरी अथ्र्याउने ?

बोझिलो वर्तमान

बोझिलो वर्तमान

आइतबार, ०३ चैत २०७५

दुई पात्रका कारण गत सातादेखि मुलुकको राजनीति फेरि तरंगित छ। त्यसले मुलुकलाई पक्ष र विपक्षमा पनि उभ्याएको छ। इतिहास दोहोरिन्छ भनेजस्तो दुई दशकपछि फेरि मुलुकमा उस्तै परिस्थिति सिर्जना हुँदैछ। २०५२ पछि मुलुकको राजनीति जसरी ध्रुवीकरण भएको थियो, ठीक त्यसैगरी फेरि राजनीतिक ध्रुवीकरणका तरंग पनि देखिन थालेका छन्।

प्रधानमन्त्रीको टिप्पणी : अध्यक्ष दाहालजस्तो असाधारण निर्णय क्षमता सीके राउतसँग छ

प्रधानमन्त्रीको टिप्पणी : अध्यक्ष दाहालजस्तो असाधारण निर्णय क्षमता सीके राउतसँग छ

शुक्रबार, २४ फागुन २०७५

प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले नेपालको राजनीतिक इतिहासमा आजको दिन विशेष भएको बताएका छन्। उनले सीकेलाई पुष्पकमल दाहालसँग तुलना गरेका छन्। उनले शान्ति सम्झौता, सरकार, चुनावलगायत राजनीतिक यात्रामा सफल भएको भनी दाहालको प्रशंसा गरेका छन्।

हिरो गोल्डकप : म्यानमारसँग भिड्दै नेपाल, इतिहास रच्ने अवसर

हिरो गोल्डकप : म्यानमारसँग भिड्दै नेपाल, इतिहास रच्ने अवसर

शुक्रबार, ०३ फागुन २०७५

भारतमा जारी हिरो गोल्डकपको उपाधिका लागि शुक्रबार (आज) नेपाल र म्यानमार भिड्दै छन्। भारतको उडिसास्थित कालिङ्गा रङ्गशालामा हुने खेल नेपाली समयानुसार साँझ ६ बजे सुरु हुनेछ। नेपाली राष्ट्रिय महिला फुटबल टोलीले आज विजयी भए पहिलो अन्तर्राष्ट्रिय उपाधि जित्नेछ।

आधुनिक राज्य/राष्ट्र अवधारणा

आधुनिक राज्य/राष्ट्र अवधारणा

सोमबार, २१ माघ २०७५

दोस्रो विश्वयुद्ध (सन् १९३९–१९४५) ताका युनाइटेड किङडम (युके) का प्रधानमन्त्री तथा नोबेल पुरस्कार विजेता विख्यात नेता विन्स्टन चर्चिलको भनाइ छ, “इतिहास सधैँ विजेताहरूबाट लेखिएको हुन्छ।” स्मरण रहोस्, दोस्रो विश्वयुद्धमा ६ करोड मानिसको ज्यान गएको थियो। वास्तवमा विश्वभर नै रक्तरञ्जित, युद्ध, हिंसा, आन्दोलन र संघर्षद्वारा नै आधुनिक राज्य/राष्ट्र निर्माणको इतिहास रचिएका छन्। सन् १७८९ मा नै फ्रान्सेली राज्यक्रान्ति नभएको भए हालसम्म पनि विश्वको राजनीति कुन अवस्थामा पुग्थ्यो होला ? उक्त क्रान्तिको २३० वर्षसम्ममा पनि हाल विश्वभरि अन्तरदेशीय तथा आन्तरिक द्वन्द्वमा मुलुकहरू फसि नै रहेका छन्। तथापि युद्धमा समेत नीति, नियम, मान्यता र मानवअधिकारको पालना गर्नुपर्ने सवालमा गम्भीरता देखिँदैन।

नेपाली क्रिकेटको ऐतिहासिक उपलब्धी (इतिहास सहित)

नेपाली क्रिकेटको ऐतिहासिक उपलब्धी (इतिहास सहित)

आइतबार, २० माघ २०७५

क्रिकेट संघ क्यान प्रतिबन्धमा पर्दा समेत नेपालले दुईवटा ऐतिहासिक सफलता हासिल गर्नु ठूलो उपलब्धी रहेको बताउँछन्, राष्ट्रिय क्रिकेट टोलीका पूर्व कप्तान विनोद दास। क्यान प्रतिबन्धमा रहेको बेला पनि खेलाडीले राष्ट्रका लागि खेल्दै यो सफलता हात पार्नु गर्वको कुरा रहेको दासको भनाई छ। क्यानको विवाद चाडै समाधान भई पूर्वाधार विस्तारमा होस् भन्ने उनको चाहाना दासको छ।

निर्णायक खेलमा नेपाललाई इतिहास रच्ने अवसर

निर्णायक खेलमा नेपाललाई इतिहास रच्ने अवसर

आइतबार, २० माघ २०७५

युएई भ्रमणमा रहेको नेपाली राष्ट्रिय क्रिकेट टोलीले आइतबार (आज) घरेलु टोलीविरुद्ध तेस्रो तथा निर्णायक टी–२० अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट खेल्दैछ। दुबईस्थित आइसीसी ग्लोबल क्रिकेट एकेडेमीको मैदानमा हुने खेल नेपाली समय अनुसार दिउँसो २ः४५ बाट सुरु हुनेछ।

आत्मकथा प्रतियोगिता

आत्मकथा प्रतियोगिता

शुक्रबार, १८ माघ २०७५

फ्रान्सका विद्वान् सिल्भाँ लेभीद्वारा लिखित ‘हिन्दु अधिराज्यको इतिहास’ पुस्तककै पारामा लेखिएको ‘मैले देखेको नेपाल’ (भिन्येत् अफ नेपालको अनुवाद) साँच्चै सुन्दर छ। पद्मजंगले लेखेको ‘लाइफ अफ जंगबहादुर’पछि चर्चित र पढ्नैपर्ने खालका व्यक्तिचित्र थोरै आए। गणेशराज शर्माद्वारा सम्पादित ‘बीपीको आत्मवृत्तान्त’ धेरैले रुचाए। कतिपय कुरा लुकाइए पनि ‘जेल जर्नल’ र बीपीको आत्मवृत्तान्तमा तत्कालिन इतिहास एवं परिवेशको चित्र देख्न सकिन्छ। ती राजनीतिक ऐना पनि हुन्।

पहिलो टि–२० खेलमा नेपाल र युएई भिड्दै, नेपाललाई इतिहास रच्ने अवसर

पहिलो टि–२० खेलमा नेपाल र युएई भिड्दै, नेपाललाई इतिहास रच्ने अवसर

बिहिबार, १७ माघ २०७५

युएई भ्रमणमा रहेको नेपाली राष्ट्रिय क्रिकेट टोलीले पहिलो टि–२० अन्तर्राष्ट्रिय खेलमा बिहीबार (आज) घरेलु टोलीको सामना गर्दैछ। दुबईस्थित आइसीसी ग्लोबल क्रिकेट एकेडेमीको मैदानमा हुने खेल नेपाली समय अनुसार दिउँसो २ः४५ बाट सुरु हुनेछ।

‘अब यस्तो कहिल्यै नहोस्’

‘अब यस्तो कहिल्यै नहोस्’

आइतबार, १३ माघ २०७५

इतिहास ले एउटा किताब लेखेका छन्। त्यसको शीर्षक छ ‘अब यस्तो कहिल्यै नहोस्’। उनले यसमा बहादुर शाहको पालादेखि भएका दुर्घटना, हत्या, षड्यन्त्र आदि समेटेका छन्। उनको शीर्षकबाट नै के बुझिन्छ भने नेपालमा फेरि यस्ता रगतको खोलो नबगोस्। इतिहासमा जे भयो त्यो भयो। अब फेरि यस्ता दुःखद घटनाहरू हेर्न र देख्न नपरोस्। भनाइको तात्पर्य हो, नेपाली समाज र राज्य शान्तिपूर्वक चलोस्, अगाडि बढोस् र चिरस्थायी होओस्। हुन पनि हो बाबुराम आचार्यले जस्तै नेपाली जनताले चाहेको त्यही हो।

बिर्सिएका मूल्यवान् पाठ

बिर्सिएका मूल्यवान् पाठ

आइतबार, ०६ माघ २०७५

अमेरिकी इतिहासमा चारपटक राष्ट्रपति निर्वाचित हुने एकमात्र व्यक्ति फ्रयाङ्कलिन रुजबेल्टकी पत्नी इलोनिर सन् १९५२ फेब्रुअरी २७ मा भारत आएकी थिइन्। भारत घुमेपछि केही दिनका लागि नेपाल जाने इच्छा उनले भारतका तत्कालीन प्रधानमन्त्री जवाहरलाल नेहरुलाई बताइन्। नेहरुको जवाफ थियो– ‘तपाईँ नेपाल जाने म कुनै कारण देख्दिन।’ भारतको अनिच्छा बुझेपछि श्रीमती रुजबेल्टले नेपाल हेर्ने चाहना पूरा गर्न सकिनन्।

मुक्तक लेख्दैछ पोखरा

मुक्तक लेख्दैछ पोखरा

शनिबार, ०५ माघ २०७५

‘मुक्तक सुन्न पोखरा जानू’ भन्ने भनाई स्थापित भइसकेको छ । मुक्तक मञ्चले हरेक महिनाको अन्तिम शनिबार मुक्तक वाचन गराउँछ । यसकोे १२८ औं शृंखला पूरा भइसकेको छ । ०००

इतिहासको महत्व र मतलब

इतिहासको महत्व र मतलब

आइतबार, २९ पुष २०७५

इतिहास कुनै पनि ज्ञान, विज्ञान, साहित्य, शिल्प र शास्त्रहरूको जग हो। इतिहासको धरातलमा नै उभिएर यी सबै विषय हुर्केर, बढेर, फलेर, फुलेर आज यो विश्वलाई र मानव जातिलाई नै सभ्यताको शिखरमा पुर्‍याउन सफल भएको छ। जबसम्म यो विश्वमा मानव जाति रहन्छ, तबसम्म इतिहासले मानव जातिलाई अझ बढी सभ्य र सुसंस्कृत हुन प्रेरित गरिरहेको हुन्छ।

साहसीका एक मात्र प्रतीक

साहसीका एक मात्र प्रतीक

शुक्रबार, २७ पुष २०७५

राष्ट्रनिर्माता पृथ्वीनारायण शाहको योगदान नेपालको इतिहासमा अनुपम, अद्वितीय र विशिष्ट रहेको छ। गोरखाका राजा नरभूपाल शाहका जेठा छोरा पृथ्वीनारायण शाहले पिताको देहान्तपछि २० वर्षको उमेरमा राजगद्दी सम्हालेका थिए। त्यसपछि तत्कालै नेपाल एकीकरणको प्रक्रिया सुरु गरेर एउटा महायज्ञको थालनी गरे। १७७९ पुस २७ गते बिहीबार पिता नरभूपाल शाह तथा माता कौशल्यावतीबाट जन्मिएका पृथ्वीनारायणको जन्मदिनको सम्झनामा हरेक वर्ष नागरिकस्तरबाट पृथ्वीजयन्ती तथा राष्ट्रिय एकता दिवस उत्साह र उमंगका साथ मनाउने गरिएको छ। यो हाम्रो कर्तव्य पनि हो।

अस्ट्रेलियामा भारतलाई ऐतिहासिक शृंखला

अस्ट्रेलियामा भारतलाई ऐतिहासिक शृंखला

मङ्गलबार, २४ पुष २०७५

अन्तिम तथा चौथो टेस्ट पनि बराबर भएपछि विराट कोहलीको कप्तानीमा रहेको भारतले पहिलो पटक अस्ट्रेलियाको भूमिमा शृंखला हात पार्दैै इतिहास रचेको छ।

कला इतिहास खोतल्दै मेहता

कला इतिहास खोतल्दै मेहता

शुक्रबार, २० पुष २०७५

नेपाली कलाको इतिहासलाई भारतको कुशान कलाको इतिहाससँग जोडेर हेर्ने गरिन्छ। तर नेपाली कलाको वास्तविक इतिहासले फरक कालखण्ड बोकेको छ भन्ने विषय कला समिक्षकको नजरमा पर्न सकेको छैन्। महिषपाल, गोपाल वंश हुँदै आधुनिक कालखण्डको इतिहास सहजै कला जगतमा पाइन्छ। तर त्यसअघिको नेपालको कलाको इतिहासको लिखित अभिलेख वीरलै भेटिन्छन्।

आधुनिक राष्ट्र निर्माणमा पृथ्वीनारायण

आधुनिक राष्ट्र निर्माणमा पृथ्वीनारायण

बिहिबार, १२ पुष २०७५

इतिहासका महापुरुषहरू आ–आफ्नो समयका उपज हुन्। तिनीहरू सामाजिक आवश्यकताअनुरूप जन्मछन्। पृथ्वीनारायाण शाह पनि तत्कालीन वस्तुगत परिस्थितिको आवश्यकताले जन्माएका ऐतिहासिक योद्धा हुन्।

इतिहास लेख्ने बेला ?

इतिहास लेख्ने बेला ?

सोमबार, ०९ पुष २०७५

२०७० साल साउन १६ गते राष्ट्रिय विभूति अमरसिंह थापा प्रतिष्ठानबाट नेपालको राष्ट्रिय गौरव अभिवृद्धि गर्न र देशको उन्नतिका लागि समर्पित रही नेपालको इतिहास तथा संस्कृति लेखन क्षेत्रमा गहकिलो योगदान गर्दै थुप्रै कृतिसिर्जनासमेत गर्नुभएकोमा तपाईँ इतिहासकार डा.साफल्य अमात्यलाई यो स्मृति पुरस्कार अर्पण गर्दछौँं भनी कदरपत्रबाट सम्मान गरेको दिन मैले नेपाल बार एसोसिएसनको सभा कक्षमा आफ्नो मन्तव्य र आयोजकहरूलाई धन्यवाद दिने क्रममा ‘नयाँ नेपालको इतिहासको संरचना गर्ने हो कि ?’ भनी आफ्नो विचार पोखेको थिएँ। यसै सिलसिलामा मैले यो लेख जोड्न खोजेको छु।

इतिहास लज्जित, भविष्य बोझिल

इतिहास लज्जित, भविष्य बोझिल

आइतबार, २३ मङि्सर २०७५

चीनले विद्युत् खपत बचाउन सक्कली चन्द्रमाभन्दा दश गुणा ठूलो नक्कली चन्द्रमा बनाएर सन् २०२० मा उपयोग गर्ने भएको छ। भारतले सन् २०२२ मा ३ जनालाई एक हप्ताका लागि अन्तरिक्ष पठाउने घोषणा गरेको छ। खुला सिमाना भएको भारत ३ वर्षपछि नै विश्वको सबैभन्दा धेरै जनसंख्या भएको देश बन्दैछ। अहिले नै चीन दोस्रो र भारत सातौँ विश्व आर्थिक शक्ति बनिसकेका छन्। सन् २०५० सम्ममा चीन पहिलो, भारत दोस्रो र अमेरिका तेस्रो ठूलो विश्व आर्थिक शक्ति बन्ने वल्र्ड इकोनोमिक फर्मले बताएको छ।

इतिहास लेखनमा वैदेशिक हस्तक्षेप

इतिहास लेखनमा वैदेशिक हस्तक्षेप

मङ्गलबार, २० कार्तिक २०७५

केपुचिन पादरीहरू नेपाली जनतालाई शिक्षित र औषधीबाट रोगमुक्त गराउन आएका थिएनन् । उनीहरू इसाई धर्म प्रचार गरी नेपाली संस्कृति नाश गरेर कमजोर बनाई युरोपेली व्यापारीहरूलाई घुस्ने मार्ग खोलाउन आएका थिए । फ्रेन्च, अंग्रेज, डच जो आए पनि ढक र तराजुका साथ तरबार पनि लिएर आई राजनीतिक अधिकार पनि जमाउने गर्थे ।

इतिहासमा आधारित फिल्म बन्दै

इतिहासमा आधारित फिल्म बन्दै

सोमबार, १२ कार्तिक २०७५

लिच्छविकाल, मल्लकालमा तत्कालिन नेपाल मण्डलमा आइपरेका समस्याको समाधान तन्त्र विद्याबाट गरिन्थ्यो । तत्कालिन समयमा काठमाडौं, भक्तपुर, ललितपुर नगरमा तन्त्र विद्यामा सिद्धहस्त धेरै तन्त्र साधकहरू थिए ।

प्रजातन्त्रमा आक्रमण, जोखिममा इतिहास

प्रजातन्त्रमा आक्रमण, जोखिममा इतिहास

सोमबार, १२ कार्तिक २०७५

अधिकारप्रेमी जनताको निशस्त्र भिडले सन् १९८९ नोभेम्बरमा दुई किसिमका जीवन पद्धतिहरू - प्रजातन्त्र र साम्यवाद - बीच भिन्नताको प्रतीक बनेर अठ्ठाइस वर्षदेखि उभिएको ‘बर्लिन वाल’ भत्काएको थियो।

प्राचीन धरोहर छायाँचित्रमा

प्राचीन धरोहर छायाँचित्रमा

मङ्गलबार, ३० असोज २०७५

भारतवर्षको हिन्दु धर्मसँग जोडिएको स्कन्द पुराणको इतिहास निकै लामो छ । नेपालको इतिहासमा भने इस्वी संंवत ८१० मा उत्तरलिच्छवी लिपीमा लेखिएको स्कन्द पुराण अझै हेर्न र पढ्न पाइन्छ।

उच्च शिक्षाका विसंगति

उच्च शिक्षाका विसंगति

सोमबार, २२ असोज २०७५

नेपालको उच्च शिक्षाको इतिहास त्यति पुरानो छैन, त्रिभुवन विश्वविद्यालय करिब ६० वर्षअघि स्थापना हुनुभन्दा अघि त्रिचन्द्र क्याम्पस लागयतका केही कलेजलाई १९८१ मा राणाकालीन समयमा भारतीय विश्वविद्यालयको सम्बन्धमा सञ्चालित थिए।

मकवानपुरगढी

मकवानपुरगढी

शनिबार, २० असोज २०७५

मकवानपुर गढी उत्खनन् भैसकेको छैन । यसको उत्खनन गरी इतिहास अध्ययन केन्द्रका रुपमा विकास गर्न जरुरी देखिन्छ।

प्राज्ञिक पतनको पराकाष्ठा

प्राज्ञिक पतनको पराकाष्ठा

सोमबार, ०८ असोज २०७५

नेपालमा उच्चशिक्षाको इतिहासले एक शताब्दी पार गरिसकेको छ । त्रि–चन्द्र कलेजको स्थापनासँगै सुरु भएको उच्चशिक्षा सुधारका लागि पटक पटक सरकारी योजना बने पनि नेपालका विश्वविद्यालयबाट दीक्षितहरू अझै उत्पादनशील र स्वरोजगारमूलक हुन सकेका छैनन् ।

राणाकालीन गाडी र गाडी बोक्ने भरियाहरूको नालीबेली

राणाकालीन गाडी र गाडी बोक्ने भरियाहरूको नालीबेली

शनिबार, ०६ असोज २०७५

ऐतिहासकि कालक्रम अनुसार नेपालमा गाडी भित्रिएको एक शताब्दी नाघिसकेको छ । सर्वप्रथम नेपालमा राणा प्रधानमन्त्री चन्द्रशम्सेरले आफ्ना लागि चढ्न मोटर झिकाएका थिए भनिन्छ ।

विश्वकप सेमिफाइनल: फ्रान्स विरुद्ध बेल्जियमले रच्ला इतिहास? (भिडियो)

मङ्गलबार, २६ असार २०७५

उपाधी दाबेदार ब्राजिललाई हराउँदै ३२ वर्षपछि सेमिफाइनलमा स्थान सुरक्षित गरेको बेल्जियम मंगलबार सेमिफाइनल अन्तर्गतको पहिलो खेलमा बलियो टोली फ्रान्ससँग भिड्दैछ ।

पेनाल्टी सुटआउटमा इङ्ल्यान्डकाे नयाँ इतिहास

पेनाल्टी सुटआउटमा इङ्ल्यान्डकाे नयाँ इतिहास

बिहिबार, २१ असार २०७५

रूसको मस्कोस्थित स्पार्टक रंगशालाको माहोल मंगलबार उल्लासमय थियो । विश्व फुटबलको सबभन्दा ठूलो प्रतियोगिता विश्वकप अन्तिम १६ को खेलमा इड्ल्यान्ड र कोलम्बिया आमनेसामने भइरहेका थिए।

इङ्ल्यान्डसँग कोलम्बियाले इतिहास रच्ला? (भिडियो)

मङ्गलबार, १९ असार २०७५

रुस विश्वकप २०१८ को समूह बी मा उपविजेता बनेको इङ्ल्यान्डले मंगलबार राती क्वार्टरफाइनलका लागि कोलम्बियासँग प्रतिस्पर्धा गर्दैछ। पछिल्लो दुई दशक इङ्ल्यान्डले ठूला प्रतियोगितामा संघर्ष गरिरहेको छ। के आज इतिहास फेरिएला? कोलम्बियाले नयाँ इतिहास रच्ला?

इङ्ल्यान्डलाई इतिहास बदल्ने अवसर

इङ्ल्यान्डलाई इतिहास बदल्ने अवसर

मङ्गलबार, १९ असार २०७५

इङ्ल्यान्डका प्रशिक्षक गारेथ साउथगेटले फाइनलसम्मको यात्रा सहज बनाउनका लागि समूह ‘बी’ को अन्तिम खेलमा दोस्रो रोजाइको टोली उतारेपछि इङ्ल्यान्डको त्यो निर्णय जोखिमपूर्ण हुन सक्ने बेलायती रग्बी टोलीका प्रशिक्षक क्लिभ उडवार्डले चेतावनी दिएका छन्।

धान निर्यात अब इतिहास

धान निर्यात अब इतिहास

शनिबार, १६ असार २०७५

साढे तीन दशकअघिसम्म सेती–महाकालीबाट बंगलादेश, भारतको उडिसालगायत ठाउँमा धान–चामल निर्यात गरिन्थ्यो ।

Ncell Footer Ad