राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा)ले आफ्नो मूल राजनीतिक सिद्धान्त परिवर्तन गर्दै अब ‘संवैधानिक समाजवाद’ को सट्टा ‘सामाजिक लोकतन्त्र’ लाई पार्टीको मार्गदर्शक विचारका रूपमा अघि सार्ने प्रस्ताव गरेको छ ।

चितवनमा जारी पार्टीको पहिलो महाधिवेशनमा सभापति रवि लामिछानेले प्रस्तुत गरेको राजनीतिक प्रतिवेदनमार्फत यो वैचारिक परिवर्तन सार्वजनिक गरिएको हो ।

प्रतिवेदनमा संविधानलाई नै ‘वाद’ का रूपमा व्याख्या गर्नु उपयुक्त नभएको निष्कर्ष निकाल्दै संविधान र राजनीतिक दलको सिद्धान्तलाई अलग-अलग रूपमा बुझ्नुपर्ने तर्क प्रस्तुत गरिएको छ । यसअघि रास्वपाले ‘संवैधानिक समाजवाद’ लाई आधार माने पनि त्यसको स्पष्ट व्याख्या र व्यवहारिक ढाँचा पर्याप्त रूपमा विकसित नभएको उल्लेख गरिएको छ ।

सामाजिक लोकतन्त्रलाई नयाँ आधार

नयाँ प्रस्तावअनुसार रास्वपाले व्यक्तिगत स्वतन्त्रता र सामाजिक उत्तरदायित्वबीच सन्तुलन कायम गर्ने ‘सामाजिक लोकतन्त्र’ लाई आफ्नो वैचारिक आधार बनाउनेछ ।

यस अवधारणाअन्तर्गत पार्टीले पाँच प्रमुख स्तम्भहरू अघि सारेको छ ।

प्रतिस्पर्धात्मक तर नियमनयुक्त उदार अर्थतन्त्र

विधिको शासन र बलियो संस्थागत प्रणाली

जनउत्तरदायी र सेवा–केन्द्रित सरकार

शिक्षा, स्वास्थ्य र आधारभूत सेवामा राज्यको सक्रिय भूमिका

समावेशी र समान अवसरमा आधारित समाज निर्माण

राजनीतिक संरचनामा सुधारको प्रस्ताव

प्रतिवेदनमा शासन प्रणालीमा व्यापक सुधार आवश्यक रहेको उल्लेख गर्दै प्रत्यक्ष निर्वाचित कार्यकारी प्रमुखको व्यवस्था, पूर्ण समानुपातिक निर्वाचन प्रणाली, र राष्ट्रिय सभालाई गैर–दलीय विज्ञहरूको प्रतिनिधिमूलक निकाय बनाउने प्रस्ताव गरिएको छ ।

त्यसैगरी संघीय संरचनाको पुनरावलोकन र पुनर्संरचना आवश्यक रहेको धारणा पनि प्रतिवेदनमा समेटिएको छ ।

सुशासन र कूटनीतिक दृष्टिकोण

पार्टीले भ्रष्टाचार नियन्त्रण र सुशासनलाई आफ्नो प्रमुख कार्यदिशा बनाएको दाबी गर्दै विगतमा सरकारमा हुँदा केही ठूला प्रकरणहरूको अनुसन्धानले सकारात्मक प्रभाव पारेको उल्लेख गरेको छ ।

परराष्ट्र नीतिमा भारत र चीनसँग सन्तुलित सम्बन्ध राख्दै ‘विकास कूटनीति’ र प्रवासी नेपाली समुदायलाई राष्ट्रिय विकाससँग जोड्ने रणनीति अपनाइने प्रतिवेदनमा उल्लेख छ ।

वैकल्पिक राजनीतिबाट निर्णायक शक्ति बन्ने लक्ष्य

प्रतिवेदनको अन्त्यमा रास्वपाले आफूलाई केवल वैकल्पिक राजनीतिक शक्ति नभई भविष्यमा देशको निर्णायक राजनीतिक शक्तिका रूपमा स्थापित गर्ने लक्ष्य व्यक्त गरेको छ ।

पार्टीले वैचारिक स्पष्टता र संस्थागत सुधारमार्फत नयाँ राजनीतिक दिशातर्फ अघि बढ्ने दाबी गरेको छ ।