रुवान्डा नरसंहारमा मारिएकाको सम्झना

सोमबार, २५ चैत २०७५, १२ : १४ एजेन्सी

किगाली– आठ लाखभन्दा बढी मानिसको ज्यान जाने गरी २५ वर्ष अघि भएको रुवान्डा नरसंहारमा मारिएकाको सम्मानका लागि गरिने विविध कार्यक्रमको आइतबार औपचारिक सुरुवात गरिएको छ।

२५ वर्ष अघि तीन महिनासम्म चलेको नरसंहारका क्रममा देशको जनसंख्याको कुल १० भागमध्ये एक भागको ज्यान गएको थियो। सो नरसंहारमा मारिनेमा अधिकांश तुत्सी जातिका मानिस थिए भने केही बहुसंख्यक हुटुस जातिका मानिस पनि रहेका थिए।

२५ वर्षअघिको नरसंहारमा मारिएकाको सम्झनामा रुवान्डाभर सय दिन सम्म विविध कार्यक्रम गरिने भएको छ। सय दिनसम्म चल्ने सम्मानका कार्यक्रमहरुको आइतबारबाट औपचारिक सुरुवात गरिएको हो।

सन् १९९४ मा भएको सो नरसंहार अन्त्य गर्नका लागि विद्रोही समूहको नेतृत्व गरेका र हाल रुवान्डाका राष्ट्रपति रहेका पल कागामेले मारिएकाको सम्झनामा राजधानी किगालीमा ज्योति प्रज्वलन गरेर कार्यक्रमको औपचारिक उद्घाटन गरेका छन्।

‘अब लाखौं मानिस मारिने नरसंहार  कहिले नहोस् भनेर मृतकको सम्झना आवश्यक रहेको छ,’ नरसंहारमा बाँचेका २६ वर्षीय ओलिभ मुहोराकेएलाई उद्धृत गर्दै समाचार एजेन्सी रोयटर्सले जनाएको छ।

नरसंहारमा मारिएकामध्ये दुई लाख ५० हजार पीडितलाई गाडिएको ठाउँमा ज्योति प्रज्वलन गरिएको बताइएको छ। राष्ट्रपतिले गरेको ज्योति प्रज्वलन सय दिनसम्म बलिरहने बताइएको छ।

मृतकको सम्मानका लागि आयोजित कार्यक्रमको औपचारिक सुरुवातपछि नरसंहार अन्त्य भएदेखि रुवान्डाको नेतृत्व गरेका ६१ वर्षीय राष्ट्रपति कागामेले किगाली सम्मेलन केन्द्रमा सम्बोधनसमेत गरेका छन्।
नरसंहारमा बाँचेकाको सहास र अप्ठेरोले रुवान्डाको मौलिकताको प्रतिनिधित्व गरेको सम्बोधनका क्रममा राष्ट्रपति कागामेले बताए।

कसरी भएको थियो नरसंहार ?
रुवान्डाका तत्कालीन राष्ट्रपति जुभेनल हाब्यारीमाना र उनको बुरुन्डी समकक्षी साइप्रिन तार्यामिरा सवार विमानलाई रुवान्डाको राजधानीमा गोली हानी खसालेर हत्या गरिएपछि सन् १९९४ को अप्रिल ६ बाट सय दिन लामो नरसंहार सुरु भएको थियो। दुवै राष्ट्रपति हुटुस जातिका थिए। हालसम्म सो आक्रमण गराउनेको पहिचान हुन सकेको छैन।

दुई देशका राष्ट्रपतिको हत्या हुने गरी भएको आक्रमणले हुटुस सरकारी सेना र अतिवादी मिलिसियाको गठबन्धन परिचालित भयो जसले तुत्सी अल्पसंख्यकलाई सखाप पार्ने खालको नरसंहार सञ्चालन गरे।

जनघनत्व बढी भएको देशका गाउँगाउँमा नरसंहार फैलियो र एक छिमेकीले अर्का छिमेकीमाथि आक्रमण गर्न थाले। पुरुष, महिला र बालबालिका सबै आक्रमणको शिकार भए। कोही जिउँदै जलाइए भने कोहीलाई गोली हानेर र कोहीलाई घाँटी रेटेर हत्या गरिएको थियो।

प्रत्येक दिन करिब १० हजारको संख्यामा मानिसको हत्या भएको थियो। लगभग ७० प्रतिशत अल्पसंख्य तुत्सी जातिलाई सफाया गरियो, जुन देशको कुल जनसंख्याको १० प्रतिशत थियो।

कागामेले नेतृत्व गरेको तुत्सी नेतृत्वको विद्रोही अन्दोलन रुवान्डा राष्ट्रवादी मोर्चा युगान्डाबाठ आएर देशको नियन्त्रण आफ्नो हातमा लिएपछि नरसंहार जुलाई १९९४ मा अन्त्य भएको थियो।

जातीय युद्धले कस्तोसम्म परिणाम निम्त्याउन सक्छ भन्ने उदाहरण बनेको रुवान्डाको नरसंहारको अन्त्यपछि नेतृत्व सम्हालिरहेका कागामेले जातियतासम्बन्धी वार्तालाई कडाइका साथ निस्तेज गर्ने औपचारिक नीति अवलम्बन गर्दै आएका छन्। यद्यपि विपक्षीले भने देशको सञ्चारमाध्यममा सरकार पक्षले कडाइ गरेको र राजनीतिक वृत्त पनि दबाउने खालको भएको आरोप लगाउँदै आएका छन्। यद्यपि सन् २०१७ मा सम्पन्न भएको निर्वाचनमा करिब ९९ प्रतिशत मत ल्याएर विजयी भएका राष्ट्रपति कागामेले भने रुवान्डाको तीव्र आर्थिक उन्नतिलाई देखाउँदै विपक्षीको आरोप खण्डन गर्ने गरेका छन्।








यसमा तपाईको मत

तपाईंको रुचि अनुसारको समाचारको लागि खाता खोल्नुहोस् ।

अन्य समाचार

एप्पल आइप्याडमा पनि फोटोशप आउँदै

एप्पल आइप्याडमा पनि फोटोशप आउँदै

“एडोब फोटोशप” अब एप्पलको आइप्याडमा पनि आउने भएको छ ...

कृषि बैंकको साना कर्जा सम्झौता

कृषि बैंकको साना कर्जा सम्झौता

कृषि विकास बैंकले मझौला तथा साना व्यवसाय, परियोजनामा कर्जा लगानीलाई प्रोत्साहन गर्न ग्रामीण प्रविधि केन्द्र र सामुदायिक विधुत उपभोक्ता राष्ट्रिय...

हिमालयन बैंकले सेयर बिक्री गर्ने

हिमालयन बैंकले सेयर बिक्री गर्ने

हिमालयन बैंकले नौ अर्ब ६७ करोड रुपैयाँ बराबरको सेयर बिक्री गर्ने भएको छ । ...

मारुती सिमेन्टमा ‘चाँदीको झिलिमिली’ योजना

मारुती सिमेन्टमा ‘चाँदीको झिलिमिली’ योजना

मारुती सिमेन्टले दिपावली तथा छठ पर्वको अवसर पारेर ‘चाँदीको झिलिमिली’ योजना सार्वजनिक गरेको छ । ...

टेलिकमको ‘डाटा रोमिङ प्याक’

टेलिकमको ‘डाटा रोमिङ प्याक’

नेपाल टेलिकमले अन्तर्राष्ट्रिय रोमिङ सेवा लिई भारत भ्रमणमा जाने कम्पनीका मोबाइल प्रयोगकर्ताका लागि ‘डाटा रोमिङ प्याक’ सञ्चालन गरेको छ ।

सिथोसको एआई सेवा नेपालमा

सिथोसको एआई सेवा नेपालमा

अमेरिकी कम्पनी सिथोसले नेपालमा सेवा विस्तार गर्ने भएको छ । ...

सिटिजन्सको कम्पनी सचिवमा श्रेष्ठ

सिटिजन्सको कम्पनी सचिवमा श्रेष्ठ

सिटिजन्स बैंक इन्टरनेसनलको सञ्चालक समिति बैठकले राजेन्द्रलाल श्रेष्ठलाई कम्पनी सचिवमा नियुक्त गरेको छ । ...

कोकको एक्टिभेसनमा आँचल शर्मा

कोकको एक्टिभेसनमा आँचल शर्मा

कोकको दसैं तिहार अभियानको चौथो संस्करणको ग्राउन्ड एक्टिभेसनमा अझ बढी रौनक थप्न अभिनेत्री आँचल शर्माले २२, २३ र २४ अक्टोबरमा...

Ncell Footer Ad