रुवान्डा नरसंहारमा मारिएकाको सम्झना

सोमबार, २५ चैत २०७५, १२ : १९ एजेन्सी

किगाली– आठ लाखभन्दा बढी मानिसको ज्यान जाने गरी २५ वर्ष अघि भएको रुवान्डा नरसंहारमा मारिएकाको सम्मानका लागि गरिने विविध कार्यक्रमको आइतबार औपचारिक सुरुवात गरिएको छ।

२५ वर्ष अघि तीन महिनासम्म चलेको नरसंहारका क्रममा देशको जनसंख्याको कुल १० भागमध्ये एक भागको ज्यान गएको थियो। सो नरसंहारमा मारिनेमा अधिकांश तुत्सी जातिका मानिस थिए भने केही बहुसंख्यक हुटुस जातिका मानिस पनि रहेका थिए।

२५ वर्षअघिको नरसंहारमा मारिएकाको सम्झनामा रुवान्डाभर सय दिन सम्म विविध कार्यक्रम गरिने भएको छ। सय दिनसम्म चल्ने सम्मानका कार्यक्रमहरुको आइतबारबाट औपचारिक सुरुवात गरिएको हो।

सन् १९९४ मा भएको सो नरसंहार अन्त्य गर्नका लागि विद्रोही समूहको नेतृत्व गरेका र हाल रुवान्डाका राष्ट्रपति रहेका पल कागामेले मारिएकाको सम्झनामा राजधानी किगालीमा ज्योति प्रज्वलन गरेर कार्यक्रमको औपचारिक उद्घाटन गरेका छन्।

‘अब लाखौं मानिस मारिने नरसंहार  कहिले नहोस् भनेर मृतकको सम्झना आवश्यक रहेको छ,’ नरसंहारमा बाँचेका २६ वर्षीय ओलिभ मुहोराकेएलाई उद्धृत गर्दै समाचार एजेन्सी रोयटर्सले जनाएको छ।

नरसंहारमा मारिएकामध्ये दुई लाख ५० हजार पीडितलाई गाडिएको ठाउँमा ज्योति प्रज्वलन गरिएको बताइएको छ। राष्ट्रपतिले गरेको ज्योति प्रज्वलन सय दिनसम्म बलिरहने बताइएको छ।

मृतकको सम्मानका लागि आयोजित कार्यक्रमको औपचारिक सुरुवातपछि नरसंहार अन्त्य भएदेखि रुवान्डाको नेतृत्व गरेका ६१ वर्षीय राष्ट्रपति कागामेले किगाली सम्मेलन केन्द्रमा सम्बोधनसमेत गरेका छन्।
नरसंहारमा बाँचेकाको सहास र अप्ठेरोले रुवान्डाको मौलिकताको प्रतिनिधित्व गरेको सम्बोधनका क्रममा राष्ट्रपति कागामेले बताए।

कसरी भएको थियो नरसंहार ?
रुवान्डाका तत्कालीन राष्ट्रपति जुभेनल हाब्यारीमाना र उनको बुरुन्डी समकक्षी साइप्रिन तार्यामिरा सवार विमानलाई रुवान्डाको राजधानीमा गोली हानी खसालेर हत्या गरिएपछि सन् १९९४ को अप्रिल ६ बाट सय दिन लामो नरसंहार सुरु भएको थियो। दुवै राष्ट्रपति हुटुस जातिका थिए। हालसम्म सो आक्रमण गराउनेको पहिचान हुन सकेको छैन।

दुई देशका राष्ट्रपतिको हत्या हुने गरी भएको आक्रमणले हुटुस सरकारी सेना र अतिवादी मिलिसियाको गठबन्धन परिचालित भयो जसले तुत्सी अल्पसंख्यकलाई सखाप पार्ने खालको नरसंहार सञ्चालन गरे।

जनघनत्व बढी भएको देशका गाउँगाउँमा नरसंहार फैलियो र एक छिमेकीले अर्का छिमेकीमाथि आक्रमण गर्न थाले। पुरुष, महिला र बालबालिका सबै आक्रमणको शिकार भए। कोही जिउँदै जलाइए भने कोहीलाई गोली हानेर र कोहीलाई घाँटी रेटेर हत्या गरिएको थियो।

प्रत्येक दिन करिब १० हजारको संख्यामा मानिसको हत्या भएको थियो। लगभग ७० प्रतिशत अल्पसंख्य तुत्सी जातिलाई सफाया गरियो, जुन देशको कुल जनसंख्याको १० प्रतिशत थियो।

कागामेले नेतृत्व गरेको तुत्सी नेतृत्वको विद्रोही अन्दोलन रुवान्डा राष्ट्रवादी मोर्चा युगान्डाबाठ आएर देशको नियन्त्रण आफ्नो हातमा लिएपछि नरसंहार जुलाई १९९४ मा अन्त्य भएको थियो।

जातीय युद्धले कस्तोसम्म परिणाम निम्त्याउन सक्छ भन्ने उदाहरण बनेको रुवान्डाको नरसंहारको अन्त्यपछि नेतृत्व सम्हालिरहेका कागामेले जातियतासम्बन्धी वार्तालाई कडाइका साथ निस्तेज गर्ने औपचारिक नीति अवलम्बन गर्दै आएका छन्। यद्यपि विपक्षीले भने देशको सञ्चारमाध्यममा सरकार पक्षले कडाइ गरेको र राजनीतिक वृत्त पनि दबाउने खालको भएको आरोप लगाउँदै आएका छन्। यद्यपि सन् २०१७ मा सम्पन्न भएको निर्वाचनमा करिब ९९ प्रतिशत मत ल्याएर विजयी भएका राष्ट्रपति कागामेले भने रुवान्डाको तीव्र आर्थिक उन्नतिलाई देखाउँदै विपक्षीको आरोप खण्डन गर्ने गरेका छन्।







यसमा तपाईको मत


अन्य समाचार

ज्वेलरी एक्सपोको रौनक

ज्वेलरी एक्सपोको रौनक

नेपाली आभुषण तथा मौलिक हस्तकलालाई बिश्वसामु उजागर गरि अन्तर्रा्ष्ट्रिय क्षेत्रमा निर्यात तथा प्रवद्र्धन गर्नुका साथै राजश्व अभिवृद्धि गर्ने अभिप्रायका साथ...

म्यागाटो बेल्जियमले आफ्नो प्रविधि र उत्पादनहरु नेपालमा भित्राउदैं ।

म्यागाटो बेल्जियमले आफ्नो प्रविधि र उत्पादनहरु नेपालमा भित्राउदैं ।

म्यागाटो इन्डिया प्रा.लि.ले अरभिन्द इम्पोरियम प्रा.लि.को सहकार्यमा आफ्ना विभिन्न उत्पादनहरुको नेपाली बजारमा सेवा बिस्तार गरेको छ । विश्वका १५० राष्ट्रमा...

स्मार्टफोन फोटोग्राफीका लागि उपयोगी एप्सहरू

स्मार्टफोन फोटोग्राफीका लागि उपयोगी एप्सहरू

स्मार्टफोन फोटोग्राफीका लागि उपयोगी केहि एन्ड्रोइड र आइफोनका एपहरू ...

सिटिसि मोबाइल हबमा मोबाइल एक्सचेन्ज अफर, शून्य ब्याजदरमा किस्ताबन्दीमा मोबाइल

सिटिसि मोबाइल हबमा मोबाइल एक्सचेन्ज अफर, शून्य ब्याजदरमा किस्ताबन्दीमा मोबाइल

सुनधारा स्थित सिभिल ट्रेड सेन्टरमा रहेको सिटिसी मोबाइल हबमा जेठ ३ गते शुक्रबारदेखि मोबाइल एक्सचेन्ज मेला सुरु भएको छ ।...

जगदम्बा स्टील्स् सर्वोत्कृष्ट प्रदर्शनका भारतको प्रतिष्ठित स्टील (SAIL)
संगठनद्वारा सम्मानित

जगदम्बा स्टील्स् सर्वोत्कृष्ट प्रदर्शनका भारतको प्रतिष्ठित स्टील (SAIL) संगठनद्वारा सम्मानित

जगदम्बा स्टील्स् भारतको प्रतिष्ठित स्टील संगठन स्टील अथोरटी अफ् इण्डिया (SAIL)द्वारा एक कार्यक्रम बीच सम्मानित भएको छ । यही मे...

मर्जरका लागि सम्झौतापत्रमा हस्ताक्षर

मर्जरका लागि सम्झौतापत्रमा हस्ताक्षर

बैंकको पुँजीगत आधार सुदृढ गरी प्रतिस्पर्धात्मक क्षमताको विकास गर्ने उद्वेश्यका साथ् राष्ट्रीय स्तरको "ख" वर्गको ओम डेभलपमेन्ट बैंक लिमिटेड "क"...

स्मार्टफोन ब्याट्रीको प्रयोग आयु बढाउने तरिका

स्मार्टफोन ब्याट्रीको प्रयोग आयु बढाउने तरिका

स्मार्टफोनको ब्याट्रीलाई धेरै वर्षको प्रयोग पछि पनि राम्रो टिक्ने कसरी बनाउने ? ...

कम लागतमा बलियो घर कसरी बनाउने ?

कम लागतमा बलियो घर कसरी बनाउने ?

सस्तो भनेर अत्याधिक सस्तो खोज्यौं भने हामीले सोचे जस्तो बलियो घर बन्दैन । हामीले घरको नक्साको कुरादेखी घरको डिजाइन, घर...