समाज

बोक्रे विकास र हामी नेपाली

बुधबार, ०९ फागुन २०७४, १७ : ४९ वर्षा शर्मा

अहिले हाम्रो देशमा राजनीतिक र आ¨थक धेरै इस्युहरु उठिरहेका छन् । देशलाई सात प्रदेशमा बाँडिएको छ । हरेक प्रदेशका जनताको आर्थिक महत्वकांक्षा बढिरहेको छ र सबैलाई चासो छ, प्रदेश तथा केन्द्रीय सरकारले कसरी अर्थतन्त्रको व्यवस्था गर्ला !

देश भनेको सामाजिक र आर्थिक पक्ष मात्र होइन । यहाँ समाज गहिरो गरी जोडिएको छ । त्यसैले सामाजिक विषयमा पनि राज्यले ध्यान दिनुपर्छ । कहीँ यस्तो नहोस्, विकास र राजनीतिमा अगाडि बढ्दाबढ्दै हाम्रो आफ्नै समाज भने भताभुङ्ग नहोस् । त्यसैले पनि कैयौँ नवविकसित मुलुकले ‘आफ्नोपन सहितको विकास’को अवधारणा विकसित गरिरहेका छन् ।

अहिले भेडा प्रवृत्ति बैंक, स्कुल, कलेज, मिडिया, अपार्टमेन्ट, डिर्पाटमेन्टल स्टोर, मेडिकल कलेजदेखि एयर लाइन्ससम्म छ । व्यवसाय खोल्नु पर्छ तर व्यवसाय खोल्ने व्यक्तिले अरुभन्दा सशक्त र पृथक सेवा र सुविधा दिन  सक्नुपर्छ ।

आफ्नोपन सहितको विकासको अवधारणामा हामी पस्न थाल्यौँ भने नेपाली समाजको सबैभन्दा ध्यान दिने पक्ष भनेको ‘भेडा विकास’ नै हो । भेडा विकास भन्नाले एउटाले कुनै उद्यम ग¥यो र सफल भयो भने सबै जना त्यही उद्यमका लागि उद्यत हुन्छन् । त्यसबाहेक अरु केही सोच्न सक्तैनन् । ‘भेडा विकास’को अर्को प्रवृत्ति पनि छ– ‘मुसा प्रवृत्ति’ । जसमा कम्पनी डुब्दै जाँदा सबैले त्यो उद्यम छाडेर टाप कस्छन् अनि पूरै उद्यम भताभुङ्ग हुन्छ ।

हाम्रो समाजमा जानेर वा नजानेर अर्काको नक्कल गर्ने चलन छ । अरुले गरेको काम मैले पनि किन नगर्ने भन्ने सोच छ । सरकारी निकायले पनि चाहेजति संघसंस्था खोल्ने अनुमति दिन्छ । जसका कारण जनताले पाउनुपर्ने स्तरीय वस्तु र उचित सेवा पाउँदैनन् । उदाहरणका लागि, २०÷२५ वर्षअघि नेपाली गलैँचा विश्वप्रसिद्ध थियो । त्यसपछि त सबैले आफूसँग भएको पुँजीले गलैँचा कारखाना खोल्ने, काम गर्न सजिलो रहेछ भनेर चलाउने अनि हुँदाहुँदा सरकारी जागिरबाट अवकाशप्राप्त व्यक्ति पनि गलैँचा कारखाना खोल्न थाले । यसो हुँदा निर्यात हुने गलैँचाको स्तरमा ह्रास हुन थाल्यो । बिस्तारै व्यवसाय बन्दजस्तै हुन थाल्यो ।

यो भेडा प्रवृत्तिको नमूना हो । अहिले यस किसिमको भेडा प्रवृत्ति बैंक, स्कुल, कलेज, मिडिया, अपार्टमेन्ट, डिर्पाटमेन्टल स्टोर, मेडिकल कलेजदेखि एयर लाइन्ससम्म छ । व्यवसाय खोल्नु पर्छ तर व्यवसाय खोल्ने व्यक्तिले अरुभन्दा सशक्त र पृथक् सेवा र सुविधा दिन  सक्नुपर्छ । अनि मात्र त्यस व्यवसायमा दिगोपन हुन्छ ।

हरेक व्यवसायलाई सरकारी तवरले सरकारले समय–समयमा उचित अनुगमन तथा निगरानी गर्नुपर्छ । न्यूनतम आवश्यकता, सेवा र सुविधा दिएको नपाइए सरकारी निकायले नियम, कानुन बमोजिम कारबाही गर्नुपर्छ । कतिपय ठाउँमा कम्तीमा पनि वर्षको दुई पटक परीक्षण÷निरीक्षण गर्नुपर्छ ।

हालै म एउटा कार्यक्रमको सिलसिलामा विराटनगर गएकी थिएँ । जाँदा खासै समस्या परेन तर फर्कंदा पनि प्लेन डिलेमाथि डिले हुँदा ६ घण्टाभन्दा बढी समय बर्बाद हुन पुग्यो । प्लेन को चढ्छ ? सबैभन्दा व्यस्त मान्छे । त्यस ढिलाइका कारण सबैभन्दा बढी हानि कसलाई पुग्छ ? प्लेन चढ्ने व्यक्ति । होइन र ? प्लेन डिले हुँदा हुने सास्ती, हुने समयको बर्बादी र पुग्ने आर्थिक नोक्सानीको हिसाब किताब त कसैले पनि गर्दैन । यसको अर्थ, हामी हाम्रा सेवाग्राहीको समयलाई महŒव दिँदैनौँ । यसको अर्थ, हामी अन्यप्रति संवेदनशील छैनौँ । अर्थात्, हामी व्यवसाय त गरिरहेका छौँ तर बिना जिम्मेवारीको व्यवसाय गरिरहेका छौँ ।

सबैभन्दा उदेक चाहिँ एयरपोर्टमा भएको एउटै क्याफ्टेरिया पनि गतिलो थिएन । त्यहाँ पाइने सीमित चिजबिज पनि अनावश्यक रुपमा महँगो देखियो । त्यहाँको वातावरण धुम्म परेकाले र भिड पनि अत्यधिक भएकाले हुनसक्छ, श्वास फेर्नै गाह्रोजस्तो महसुस भयो मलाई । सरकारले एयरपोर्ट र विश्राम गर्ने ठाउँ त बनाउँछ तर त्यसको स्तरोन्नति गर्ने, मानिसलाई बस्न सहज वातावरणयुक्त ठाउँ बनाउनेतर्फ ध्यान दिँदैन । वर्षौंअघि बनेका संरचनाबाहेक त्यसमा कुनै सेवा÷सुविधा थप्नेतिर त कसैको ध्यानै गएको देखिदैन । काठमाडौँको आन्तरिक टर्मिनलमा त ३० रुपैयाँ पर्ने चियालाई पनि तीन सय रुपैयाँ तिर्नुपर्ने बाध्यता देखेर उदेक लाग्छ । मानौँ कि ग्राहकहरू आफूसँग भएको पैसा लुटाउन त्यहाँ पुगेका हुन् !

विश्राम स्थलमा खाएका चक्लेटका कागजदेखि टिस्यू पेपर र अन्य विभिन्न किसिमका फोहोर असरल्ल देखिन्छन् । मानौँ कि त्यहाँ काम गर्ने सफाइ मजदुरले दिनमा एक चोटि सफा गरेपछि सबै जिम्मेवारी सकिन्छ । त्यसो त यस्ता चिजबिजलाई जहाँ पायो त्यहीँ फ्याँक्नु हुँदैन भनेर यात्रुहरूलाई सिकाउनुपर्ने लाजमर्दो अवस्था पनि नभएको होइन, यहाँका यात्रुहरूमा समेत चेतनाको अभाव प्रशस्त छ तर यसको अर्थ जस्तो फोहोर छ, त्यस्तै रहन दिनु पनि त भएन !

प्लेन डिले हुने उही पुरानो रटान अहिले पनि उस्तै छ । मौसमको खराबी, प्लेनमा मुसा आदि सधैँको जाडो–गर्मीमा यिनै समस्या देखिन्छन् । डिले हुने हो भने अगाडि नै खबर गर्ने बानी भए कति सहज हुन्थ्यो !

काठमाडौँबाट विराटनगर जाने प्लेनमा चढ्दै गर्दा केही बूढाबूढी पनि देखिए । विमान परिचारिकाहरू बूढाबूढीलाई सहयोग गर्न तत्पर देखिएन । यस्तो त सायद कहीँ कतै पनि हुँदैन होला । सामान राख्न सघाउनेदेखि उनीहरूले चाहेका सूचना दिनसमेत झर्को फर्को गर्ने कामदार देखेर उदेक लाग्थ्यो । अझ एउटा विमान ओराल्ने र त्यसमा यात्रु चढाइ हाल्ने प्रवृत्तिका कारण अघिल्लो यात्रुले गरेका फोहोरसमेत सफा नगरेको देख्दा चाहिँ विमान कम्पनीहरूले सेवाग्राहीलाई भेडाभन्दा राम्रो व्यवहार नगरेको हो कि जस्तो चित्त दुख्यो मलाई ।

यस्ता कुरामा सबैभन्दा बढी चासो कसले लिनुपर्छ ? अवश्य पनि विमान कम्पनी सञ्चालकले, होइन र ? तर उनीहरू पनि यस कार्यमा चुकेको देखिन्छ । यस्तो अवस्थामा सरकारले बेलामौकामा निजी विमान कम्पनीका यस किसिमका हेलचेक्र्याइँलाई छड्के गर्न आवश्यक छ । सरकारले हवाई यात्रीलाई उचित सेवा प्रदान गरिएको छ छैन, फ्लाइट समयमै चलिरहेको छ छैन भन्ने कुराको खैरखबर लिनुपर्छ भने बेलामौकामा त्यस्ता विमान कम्पनीलाई सचेत पनि गराउनुपर्छ ।

प्लेन डिले हुने उही पुरानो रटान अहिले पनि उस्तै छ । मौसमको खराबी, प्लेनमा मुसा आदि सधैँको जाडो–गर्मीमा यिनै समस्या देखिन्छन् । डिले हुने हो भने अगाडि नै खबर गर्ने बानी भए कति सहज हुन्थ्यो ! त्यस्तो भए एयरपोर्टमा भिड बढाउनु पर्दैनथ्यो, उकुसमुकुसमा परिदैनथ्यो । कतिपयले त अगाडि नै खबर पाए अन्य काम सकेर आउँथे होलान् ।

हवाई यातायात, होटल, हस्पिटल यी सबै ग्राहकहरूलाई सन्तुष्ट पार्नका लागि खोलिएका हुन् तर यी सबैको व्यवहार भने खाए खा नखाए घिचजस्तो देखिन्छ । जबसम्म हामीले सेवा भावले व्यवसाय चलाउँदैनौँ, त्यो कम्पनी, त्यो देश, त्यो व्यवसायले गुणात्मक फड्को मार्न सक्तैन । त्यसले अन्तर्राष्ट्रिय स्तरसँग दरिन र दाँजिन पाउँदैन । त्यसो नहुञ्जेल हामीले देशको विकासको जतिसुकै ठूला डिङ हाँके पनि बोक्रे विकास मात्र हुन्छ । barsha.sharma17@gmail.com







यसमा तपाईको मत

तपाईंको रुचि अनुसारको समाचारको लागि खाता खोल्नुहोस् ।


अन्य समाचार

आइफोनमा iOS १३  कसरी इन्स्टल गर्ने ?

आइफोनमा iOS १३ कसरी इन्स्टल गर्ने ?

आजबाट एप्पलले आइफोनका लागि iOS १३ को सार्वजनिक बेटा उपलब्ध गराउने भएको छ ...

प्रभु बैंक लि. को आरुघाट शाखा कार्यालय सञ्चालन

प्रभु बैंक लि. को आरुघाट शाखा कार्यालय सञ्चालन

संघीय संरचना बमोजिम गठित विभिन्न स्थानीय तहमा आफ्नो शाखा कार्यालय सञ्चालनमा ल्याई बैंकको शाखा सञ्जाल विस्तार गर्नुका साथै गाउँ गउँमा...

एभरेष्ट बैंकका ग्राहकलाई धनगढीको सीपी हस्पिटलमा १०% छुट

एभरेष्ट बैंकका ग्राहकलाई धनगढीको सीपी हस्पिटलमा १०% छुट

एभरेष्ट बैंक लिमिटेडले धनगढीको सीपी हस्पिटल प्रा.लि.सँग ग्राहकहरुलाई विशेष छुटको व्यवस्था गर्न साझेदारी गरेको छ । ...

सिभिल बैंक लिमिटेडको शाखा रौतहटको गरुडामा

सिभिल बैंक लिमिटेडको शाखा रौतहटको गरुडामा

सिभिल बैंकले आफ्नो शाखा बिस्तारको क्रममा रौतहटको गरुडामा शाखा संचालनमा ल्याएको छ । सो शाखाको उद्घाटन गरुडा नगरपालिकाको मेयर इन्नु...

ओपो रेनो १०एक्स नेपालमा सार्वजनिक हुँदै

ओपो रेनो १०एक्स नेपालमा सार्वजनिक हुँदै

दक्षिण एसियामा ओपो रेनो १०एक्स सिरिज सार्वजनिकसँगै नेपालमा असार १५ बाट उपलब्ध हुने भएको छ । ...

दराज मोबाइल विक यही असार ९ देखि १५ सम्म

दराज मोबाइल विक यही असार ९ देखि १५ सम्म

दराज मोबाइल विक अभियान यही असार ९ देखि १५ सम्म हुने भएको छ । ...

ह्वावेका उत्पादनमा पैसा फिर्ताको ग्यारेन्टी

ह्वावेका उत्पादनमा पैसा फिर्ताको ग्यारेन्टी

नेपालका लागि ह्वावे स्मार्टफोनको अधिकृत वितरकले आफ्ना स्मार्टफोन र ट्याब्लेटमा गुगल एप तथा फेसबुक नचलेमा ग्राहकलाई पूरै पैसा फिर्ता गरिने...

टाटा टियागो एक्सजेड प्लस नेपालमा

टाटा टियागो एक्सजेड प्लस नेपालमा

टाटा मोटर्सको नेपालका लागि आधिकारिक वितरक सिप्रदी टेडिङले औपचारिक रूपमा नयाँ टाटा टियागो एक्सजेड प्लस नेपाली बजारमा सार्वजनिक गरेको छ...