प्रादेशिक मन्त्रिपरिषद्को आकार असन्तुलित

बिहिबार, ०२ कार्तिक २०७४, ०८ : ११ ईश्वरी सुवेदी

310


काठमाडौं- नयाँ संविधानबमोजिम केन्द्रमा बढीमा २५ जनामात्र मन्त्री हुने व्यवस्था छ । तर, प्रदेश नम्बर ३ मा मात्रै २४ सदस्यीय मन्त्रिपरिषद् हुने भएको छ । त्यस्तै प्रदेश नम्बर २ मा २१ सदस्यीय, प्रदेश नम्बर १ मा १८ सदस्यीय र प्रदेश नम्बर ५ मा १७ सदस्यीय मन्त्रिपरिषद्  हुनेछ । यस हिसाबले  प्रदेशमा मन्त्रीको संख्या जम्बो हुने भएकोे छ ।

संविधानबमोजिम केन्द्रमा २५ जनासम्म मन्त्री हुन पाउनेछन् भने सबै प्रदेशलाई जोडेर १ सय १० जना मन्त्री बन्न सक्नेछन् । एउटा प्रदेशमा प्रदेशसभाका कुल सदस्य संख्याको २० प्रतिशतसम्म मन्त्री राख्ने व्यवस्थाका कारण ठूलो आकारको मन्त्रिपरिषद् बन्ने भएको हो ।

संविधानबमोजिम केन्द्रमा २५ जनासम्म मन्त्री हुन पाउनेछन् भने सबै प्रदेशलाई जोडेर १ सय १० जना मन्त्री बन्न सक्नेछन् । एउटा प्रदेशमा प्रदेशसभाका कुल सदस्य संख्याको २० प्रतिशतसम्म मन्त्री राख्ने व्यवस्थाका कारण ठूलो आकारको मन्त्रिपरिषद् बन्ने भएको हो ।
 संविधानको धारा १ सय ६८ को उपधारा (९) बमोजिम प्रदेश प्रमुखले मुख्यमन्त्रीको सिफारिसमा प्रदेशसभाका सदस्यमध्येबाट समावेशी सिद्धान्तबमोजिम मुख्यमन्त्रीसहित प्रदेशसभाका कुल सदस्य संख्याको बीस प्रतिशतभन्दा बढी नहुने गरी प्रदेश मन्त्रिपरिषद् गठन गर्ने व्यवस्था छ । प्रदेश नं. ३ मा मन्त्रिपरिषद्को आकार केन्द्रकै हाराहरीमा हुन जानेछ । जहाँ २४ जना मन्त्री नियुक्त गर्न सकिनेछ । यता प्रदेश नम्बर ६ मा भने ८ जना मन्त्री मात्र नियुक्त गर्न सकिनेछ । सबैभन्दा थोरै मन्त्री हुने प्रदेश यही  नै हुनेछ । प्रदेश नं. २ मा २१ जना, प्रदेश नं. ५ मा १७ जना , प्रदेश नं. १ मा १८ जना, प्रदेश नं.७ मा १० जना मन्त्री नियुक्त गर्न सकिनेछ ।  संविधानसभाको संविधान मस्यौदा समितिको कार्यपालिका उपसमितिको कार्यदलका तत्कालीन संयोजक रेवतीरमण भण्डारीले प्रदेशसभाका कुल सदस्य संख्याको बीस प्रतिशतसम्म मन्त्री बनाउने व्यवस्थाले केन्द्र र प्रदेशको सन्तुलन नमिलेको बताए । ‘केन्द्रमा थोरै मन्त्री हुने व्यवस्था भएकाले  प्रदेशमा ठूलो आकारको मन्त्रिपरिषद् राख्ने विषयलाई संविधान संशोधन गरेर घटाउनुपर्छ,’ उनले भने । उनले आफू संयोजक रहेको कार्यदलले प्रदेशसभाका कुल सदस्य संख्याको दश प्रतिशतभन्दा बढी मन्त्री बनाउन नपाउने सिफारिस उपसमितिमा गरेको बताए । ‘बीस प्रतिशत मन्त्री बनाउने विषयमा मेरो घोर आपत्ति छ,’   उनले भने ।
प्रतिनिधिसभामा प्रत्यक्ष निर्वाचन प्रणालीबमोजिम निर्वाचित हुने सदस्य संख्याको दोब्बर संख्यामा प्रदेशसभामा सदस्य रहने व्यवस्था छ  । निर्वाचन क्षेत्र निर्धारण आयोगले प्रदेश नं १ मा प्रतिनिधिसभाको निर्वाचन क्षेत्र २८ वटा निर्धारण गरेको छ । जसबमोजिम प्रदेश नं. १ मा प्रदेशसभाका लागि ५६ वटा निर्वाचन क्षेत्र हुनेछन् । यसैगरी प्रदेशसभामा कायम हुने सदस्य संख्यालाई साठी प्रतिशत मानी बाँकी चालीस प्रतिशतमा समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीबाट निर्वाचित हुन आउने सदस्य रहने व्यवस्था  छ । जसबाट प्रदेश नं. १ मा  समानुपातिकतर्फ ३७ सदस्य आउनेछन् भने  प्रत्यक्ष र समानुपातिक गरी ९३ सदस्य  आउँछन् । जसबाट यस प्रदेशमा १० जनामात्रै मन्त्री बनाउन सकिनेछ ।
बीस प्रतिशतलाई मन्त्री बनाउन सकिने व्यवस्थाबाट  प्रदेश नम्बर २ मा १ सय ७ सदस्य रहेकाले २१ जनासम्म मन्त्री बन्न सक्ने भएका हुन् । प्रदेश नम्बर २ मा प्रतिनिधिसभामा ३२ वटा निर्वाचन क्षेत्र छन् जसबमोजिम  प्रदेशसभामा ६४ निर्वाचन क्षेत्र हुने हुँदा समानुपातिकतर्फ ४३ सदस्य ल्याउनुपर्ने हुन्छ ।
प्रदेश नम्बर ३ मा प्रतिनिधिसभाका लागि ३३ निर्वाचन क्षेत्र छन् । प्रदेशसभामा ६६ निर्वाचन क्षेत्र हुनेछन् । जसअनुसार प्रदेशसभामा समानुपातिकतर्फ ४४ सदस्य आउनेछन् । प्रदेश नं. ३ को  कुल सदस्य संख्या १ सय १० हुने भएकाले २४ जना मन्त्री बनाउन सकिनेछ । प्रदेश नम्बर ४ मा प्रतिनिधिसभा निर्वाचन क्षेत्र १८  छन् भने प्रदेशसभा निर्वाचन क्षेत्र ३६ रहनेछन् । प्रदेशसभाको समानुपातिक सदस्य २४ जना हुनेछन् । कुल ६० सदस्यीय हुने प्रदेश नं. ४ मा १२ जना मन्त्री बन्न सक्नेछन् ।   
प्रतिनिधिसभाका लागि प्रदेश नं. ५ मा २६ निर्वाचन क्षेत्र छन् । जसबाट प्रदेशसभा निर्वाचन क्षेत्र ५२ हुनेछन् । प्रदेशसभामा समानुपातिकतर्फ ३५ जना सदस्य निर्वाचित गर्नुपर्ने भएकाले सभाको कुल सदस्य संख्या ८७ सदस्यीय हुनेछ । यो प्रदेशमा १७ जना मन्त्री बन्न सक्नेछन् ।
प्रदेश नं. ६ मा  प्रतिनिधिसभाका लागि १२ निर्वाचन क्षेत्र छन् ।  प्रदेश सभामा २४ निर्वाचन क्षेत्र हुनेछन् ।  समानुपातिकतर्फ १६ सदस्य ल्याउनुपर्ने हुँदा कुल सदस्य संख्या ४० हुनेछ ।  यस प्रदेशमा ८ जना मन्त्री मात्र बन्न सक्नेछन् ।
त्यस्तै प्रदेश नं. ७ को प्रतिनिधिसभा निर्वाचनका लागि निर्वाचन क्षेत्र १६ तोकिएको छ । जसबाट प्रदेशसभामा निर्वाचन क्षेत्र ३२ हुनेछन् ।   समानुपातिकबाट प्रदेशसभामा २१ सिट प्राप्त हुनेछ । जसबमोजिम प्रादेशिक संसद् ५३ सदस्यीय हुन जानेछ । यस प्रदेशमा १० जना मन्त्री नियुक्त गर्न सकिनेछ ।   

प्रदेश मन्त्रिपरिषद् जम्बो   
कुन प्रदेशमा कति मन्त्री  
प्रदेश नम्बर १  : १८ सदस्यीय
प्रदेश नम्बर २ : २१ सदस्यीय
प्रदेश नम्बर ३ : २४ सदस्यीय
प्रदेश नम्बर ४ : १२ सदस्यीय
प्रदेश नम्बर ५ : १७ सदस्यीय
प्रदेश नम्बर ६ :  ८ सदस्यीय
प्रदेश नम्बर ७ : १० सदस्यीय

 








यसमा तपाईको मत

तपाईंको रुचि अनुसारको समाचारको लागि खाता खोल्नुहोस् ।

अन्य समाचार

हरेक विन्डोज प्रयोगकर्ताले जान्नै पर्ने किबोर्ड सटकर्टहरु

हरेक विन्डोज प्रयोगकर्ताले जान्नै पर्ने किबोर्ड सटकर्टहरु

यसले काम गर्ने गतिलाई बढाउँछ भने समयको पनि बचत हुन्छ | ...

युट्यूबले फेक अकाउन्टहरु बन्द गर्दै - थुप्रै च्यानलको सब्सक्राइबर घट्ने सम्भावना

युट्यूबले फेक अकाउन्टहरु बन्द गर्दै - थुप्रै च्यानलको सब्सक्राइबर घट्ने सम्भावना

यसरी फेक सब्सक्राइबर हटाउने काम आज देखि सुरु भएर डिसेम्बर २१ सम्म हुनेछ । ...

कस्तो माइक्रोवेभ किन्ने ?

कस्तो माइक्रोवेभ किन्ने ?

तपाईं पनि नयाँ माइक्रोवेभ किन्ने सोचमा हुनुहुन्छ भने यी कुराहरु ध्यानमा राख्नुहोस् : ...

सुजुकीले ल्यायो नयाँ स्कूटर - सुजुकी बर्गम्यान

सुजुकीले ल्यायो नयाँ स्कूटर - सुजुकी बर्गम्यान

यो स्कूटरले नेपाली बजारमा पहिले देखि उपलब्ध भएका होन्डा ग्राजिया, टिभीएस एनटोर्क र हालै रिलिज भएको भेस्पा नोट्टेसंग प्रतिस्पर्धा गर्नेछ...

यो हो 5G सपोर्ट गर्ने प्रथम स्मार्टफोन प्रोसेसर

यो हो 5G सपोर्ट गर्ने प्रथम स्मार्टफोन प्रोसेसर

क्वाल्कमका अनुसार यस स्मार्टफोन प्रोसेसरले 5G नेटवर्कमा बहु जीबीसम्मको डाउनलोड स्पिड प्रदान गर्न सक्नेछ | ...

यसरी बनाउनुहोस् तपाईंको आफ्नै अक्षरको कम्प्युटर फन्ट

यसरी बनाउनुहोस् तपाईंको आफ्नै अक्षरको कम्प्युटर फन्ट

माइक्रोसफ्टको फन्ट मेकर एपबाट आफ्नै अक्षरको फन्ट बनाउन सम्भव छ ! ...

लन्च भयो नयाँ भेस्पा स्कूटर - भेस्पा नोट्टे

लन्च भयो नयाँ भेस्पा स्कूटर - भेस्पा नोट्टे

यो स्कूटरले नेपालमा उपलब्ध अन्य १२५ सिसिका स्कूटरहरुसंग प्रतिस्पर्धा गर्ने छ | ...

स्मार्टफोन चोरी भयो ? यी गर्नुहोस्

स्मार्टफोन चोरी भयो ? यी गर्नुहोस्

यदि स्मार्टफोन हरायो वा चोरी भइहाल्यो भने यी गर्नुहोस् : ...