बाबुराम र प्रचण्डलाई एक अर्काको कमी भएको छ

सोमबार, ११ पुष २०७३, १३ : २६ विश्वदीप पाण्डे

आज म जे छु, जुन स्थानमा छु यसको मुख्य कारक मेरो बुबा, स्वर्गीय भक्तिप्रसाद पाण्डे, नै हुनुहुन्छ। मैले हिडेको यो बाटोमा लाग्न उहा“ले नै दिशानिर्देश गर्नुभएको हो। त्यसपछि म निरन्तर हि“डिरहें, हि“डिरहेको छु। आफ्नै जीवनयात्रा लेखिएको पुस्तक विमोचनको दिन आज बुबा हामीसँग भौतिक रुपमा हुनुहुन्न । जीवनभर उहाँ थुप्रै ‘मृत्यु’हरुसँग जित्दै नेपाली राजनीतिक क्रान्तिको लडाइ लड्नुभयो। यो लोकतान्त्रिक गणतन्त्र नेपाल स्थापनाका लागि उहाँले आफ्नो ज्यानको पर्वाह गर्नुभएन र उहाँ जस्तै हजारौं बुबाआमा र छोराछोरीहरुको त्याग र बलिदानले यो सम्भव भएको हो।

पछिल्लो डेढ दशकमा नेपालमा भएको ठूलो राजनीतिक उथलपुथलहरुको साक्षी म पनि भएको छु । माओवादी नेतृत्वमा भएको जनयुद्धदेखि १२ बु“दे समझदारी, शान्ति सम्झौता, लोकतन्त्र\गणतन्त्रको स्थापना, संविधानसभा, संविधानसभाबाट संविधान, लगायतका ठूला राजनीतिक परिघटनाहरुलाई नजिकबाट नियाल्ने मौका पाएको छु । यसको कारण मेरो बुबा नै हुनुहुन्छ । मेरो यो यात्राको थालनी बुबाले नै गराइदिनुभएको थियो । जसमा मलजल र दिशानिर्देश गर्ने काम मेरो बुबासरह अभिभावकत्व प्रदान गर्ने बाबुराम सरले गर्नुभयो । मलाई लाग्छ उहा“हरुले दिशानिर्देश गरेकै मार्गमा मेरो यात्रा निरन्तर अघि बढ्नेछ ।

संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र र अहिलेको नेपालको संविधान थुप्रै आन्दोलन र राजनीतिक संघर्षहरुको परिणाम हो र पछिल्लो पटक जनयुद्धको योगदान ज्यादा छ । ती आन्दोलनमा सहभागी सबै नै यो संविधान र सबै राजनीतिक उपलब्धीहरुको हिस्सेदार हुन् । मेरो बुबा पनि एक हिस्सेदार हुनुहुन्छ । उहा“ले थुप्रै आन्दोलनहरुमा सहभागी भएर नेपाली राजनीतिक क्रान्तिमा योगदान पु¥याउनुभयो । मलाई पहिलेदेखि नै उहा“को योगदानबारे एउटा पुस्तक तयार पार्न मन थियो । त्यो मेरो एउटा सपना आज मित्र सिताराम बरालको सहयोगमा सम्भव भएको छ । यसका लागि उहा“ धन्यवादको पात्र हुनुहुन्छ ।

बुवा भक्तिप्रसाद पाण्डे नेपालको केन्द्रीय राजनीतिमा त्यति धेरै चिरपरिचत नाम होइन । तर कम्युनिष्ट आन्दोलन र मुख्यतः माओवादी आन्दोलनमा उहा“ निकै परिचित पात्र हुनुहुन्छ । हरेक आन्दोलनले नेतृत्व खडा गर्छ । नेतृत्व सबैभन्दा माथि हुने हु“दा नेतृत्वलाई परपर सम्मकाले पनि सबैले देख्छन् तर नेतृत्वलाई बोक्नेहरुलाई त्यही“ वरिपरि भएकाले मात्रै देख्ने गर्छन् । चिरपरिचितहरुका बारेमा त धेरैले सोधखोज गरेर पनि थाहा पाउने गर्छन् तर आन्दोलनमा उत्तिकै योगदान पु¥याउने तर केन्द्रीय रुपमा त्यति परिचित नभएकाहरुको पनि अभिलेख सुरक्षित गरिदिनुपर्छ भन्ने मलाई लागिरहेको थियो ।

बुवाको सम्पूर्ण जीवन राजनीतिमै बित्यो । नेपालमा लोकतान्त्रिक गणतन्त्र स्थापना र संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र नेपालको संविधानका निम्ति उहा“ले धेरै जोखिम उठाउनुभएको छ, महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गर्नुभएको छ । नेपाली क्रान्तिमा उहा“का पीडादायी एवं रोमाञ्चकारी कामका सबै विवरणहरु यो पुस्तक अध्ययन गरिसकेपछि थाहा पाउनु नै हुनेछ ।

उहाँको अघिल्लो पुस्ताले नेपालमा राजनीतिक अधिकार प्राप्तिका लागि लडाइ“ सुरु ग¥यो । उहा“को पुस्ता र मेरो पुस्ता समेत त्यो लडाइ“मा सहभागी भयो । लडाइ सजिलो भएको भए नेपालमा राजनीतिक अधिकार प्राप्तिका लागि ७ दशक भन्दा बढी समय लाग्दैन थियो । विगतमा जे भयो त्यो त्यतिबेलाको आवश्यकता थियो । त्यसो नभएको भए हामी अहिलेको अवस्थामा हुँदैनथ्यौं । बुबाले युद्धका बेला जस्तो जीवन बिताउनुभयो त्यो निकै साहसपूर्वक र कुशलतापूर्वक बिताउनु भयो । बुबालाई नडराइकन डराउनुप¥थ्यो, नहा“सिकन हा“स्नुप¥थ्यो, नरोइकन रुनुप¥थ्यो । त्यो उहा“ले त्यत्तिकै व्यक्तिगत रमाइलोका लागि गर्नुभएको थिएन, उहा“ लगायत त्यो लडाइ“मा सहभागी हुने सबैले सबैको अधिकारका लागि निःस्वार्थ लडेको थियो ।

युद्धपछि हामीले लामो संवाद ग¥यौं । किन लडाइ  भयो भनेर पनि निष्कर्ष निकाल्यौं । के गर्दा समाजमा शान्ति हुन्छ भनेर पनि लामो छलफल ग¥यौं । लामो बहस÷छलफलपश्चात सबै लडाइ को उपलब्धीका रुपमा हामीले संविधान जारी ग¥यौं । आज राजनीतिक वृत्तमा, शासन सत्ताको जिम्मेवारीमा सबै हिजो लडाइ“मा सहभागी हुनेहरु नै छौं । युद्ध कस्तो हुन्छ भन्ने अनुभव सबैस“ग छ । युद्ध किन हुन्छ भन्ने पनि सबैलाई ज्ञान छ । बुबाको साहस र कौशलको तारिफ जति पनि गर्न सकिन्छ, उहा“बाट प्रेरणा लिन सकिने कुराहरु धेरै छन्, तर त्यो जीवन स्वैच्छिक वाध्यात्मक जीवन थियो । समाजका लागि, देशका लागि ती काम गर्नु वाध्यता थियो । म चाहन्छु अब कसैका लागि पनि त्यस्तो वाध्यात्मक परिस्थितिको सिर्जना नहोस् ।

बुबाले सधैं भन्नुहुन्थ्यो – नेपालमा जनयुद्ध प्रचण्ड र बाबुरामको संयोजनले सफल भएको हो । यी दुई पात्र मध्ये एउटा नहुंदो हो त शायद नेपालमा जनयुद्ध असम्भव थियो, शान्ति प्रक्रिया पनि असम्भव थियो । उहाँले जीवनका अन्तिम दिनहरुमा पनि भनिरहनुहुन्थ्यो – यी दुबै पात्रहरु एक–अर्काविना अपूर्ण छन्, अपूर्ण रहन्छन्, अबको आर्थिक क्रान्तिको बाटो पनि दुबैको संयोजनले मात्र सफल हुन्छ । आज दुबैजना स“गै भएको बेला बुबाको यो विचार सुनाउन चाहें ।

संयोग पनि कस्तो परेछ भने प्रधानमन्त्री ज्यु र बाबुराम सर अलग भएको १४/१५ महिना पछि आज बुवाकै कारण एउटै सार्वजनिक मञ्चमा सँगै हुनुहुन्छ । प्रधानमन्त्री ज्यु र बाबुराम सरलाई एकदमै नजिकबाट चिन्ने थोरै पात्रहरु मध्ये म पनि एउटा हुँ। अहिले दुवै नेतालाई आफ्नो राजनीतिक यात्रामा एक अर्काको कमी पक्कै महसुस भएको हुनुपर्छ। भनिन्छ, कुनै व्यक्तिको महत्व त्यसबाट टाढा हुँदा थाहा हुन्छ । उहाँहरुको हकमा पनि शायद यो ओपन सेक्रेट कुरा जस्तै हो ।

आफ्नो राजनीतिक यात्रामा दुवै नेता खतरा मोल्न सक्ने खुवी भएका नेता हुनुहुन्छ । बाबुराम सरले त रिस्क लिएर देशलाई तीब्र आर्थिक विकासको बाटोमा लैजाने भनी अगाडि वढिसक्नु भएको छ । अब प्रधानमन्त्री ज्यूले पनि राष्ट्रको निम्ति साना घेरावन्दीहरु तोड्दै एउटा रिस्क लिएर देशलाई आर्थिक विकासको बाटोमा लैजाने एजेण्डा तय गर्नुभयो भने बुवा लगायत धेरै नेपालीको सपना विपनामा परिणत हुने थियो ।

अन्त्यमा, बुवा विगत एक वर्षदेखि क्यान्सरसँग लडिरहनु भएको थियो । एक वर्षअघि डाक्टरले उहा“को आयु मात्र तीन महिना तोकेको थियो । डाक्टरको त्यो कुराले हामीलाई धेरै रुवाएको थियो । तर बुवाको आत्मबल यति धेरै थियो कि क्यान्सर रोगस“ग उहा“ एक वर्ष लड्नुभयो । जीवनको अन्तिम क्षणसम्म पनि उहा“ले  हार मान्नुभएन, अस्पतालमा भेट्न आउनेहरुलाई र हामीलाई उहा“ जहिल्यै पनि ‘केही दिनमा त ठीक भइहाल्छु नि’ भन्नुहुन्थ्यो । अन्ततः उहा“को २०७३ कात्तिक २८ गते देहान्त हुन पुग्यो ।

वुवाको स्वास्थ्य उपचारको क्रममा सहयोग गर्नुहुने सबैप्रति म आभार व्यक्त गर्दछु । विशेष गरि सम्माननिय प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल (प्रचण्ड) र मलाई बुवा जत्तिकै अभिभाकत्व प्रदान गर्नु हुने नयाँ शक्ति पार्टी, नेपालका संयोजक डा. बाबुराम भट्टराईप्रति म विशेष आभार प्रकट गर्न चाहन्छु । उहाँहरुले बुवाको स्वास्थ्य उपचारदेखि यो पुस्तक प्रकाशनसम्म हामीलाई धेरै सहयोग गर्नु भएको छ ।

बुवाको संघर्षमय जीवनलाई पुस्तकका रुपमा तयार पारिदिनु भएकोमा मित्र सिताराम बराललाई विशेष धन्यवाद दिन चाहन्छु । र यो पुस्तक प्रकाशन गरिदिनुहुने प्रकाशक सांग्रिला बुक्स र मित्र मणि शर्मालाई पनि विशेष धन्यवाद छ। साथै यो कार्यमा प्रत्यक्ष अप्रत्यक्ष सहयोग गर्नुहुने सबैलाई विशेष धन्यवाद ज्ञापन गर्दछु ।

हामी सबै राजनीतिमा लागेपछि घर सम्हाल्ने आमाको योगदान पनि थोरै छैन। उहाँ प्रति म विशेष आभारी छु।

(पाण्डे पूर्व प्रधानमन्त्री डा. बाबुराम भट्टराईका स्वकीय सचिव हुन्। उनका पिता स्व. भक्ति पाण्डेको पुस्तक 'चाचा'को लोकार्पणमा उनले दिएको मनतव्य।)





 


यसमा तपाईको मत

तपाईंको रुचि अनुसारको समाचारको लागि खाता खोल्नुहोस् ।


अन्य समाचार

टि भी एस स्ट्राइकर मेलामा ग्राहक को भिड

टि भी एस स्ट्राइकर मेलामा ग्राहक को भिड

नेपालको लागि टिभीएस टु ह्वीलर्सको आधिकारिक वितरक जगदम्बा मोटर्स प्रा.लि.ले ग्राहक वर्गको हितलाई दृष्टिगत गर्दै  TVS Stryker मेला मा आउनुहोस सुपर...

पल्सर स्पोर्ट्स अवार्डलाई डिस मिडिया नेटवर्कको एक्शन स्पोर्ट्स  एचडी च्यानलको  सह–प्रायोजन

पल्सर स्पोर्ट्स अवार्डलाई डिस मिडिया नेटवर्कको एक्शन स्पोर्ट्स  एचडी च्यानलको  सह–प्रायोजन

नेपाल खेलकुद पत्रकार मञ्च (एनएसजेएफ) ले प्रत्येक वर्ष आयोजना गर्ने  बजाज पल्सर स्पोर्ट्स अवार्ड २०७५ लाई डिस मिडिया नेटवर्क लिमिटेडले...

सिभिल बैंक लिमिटेडको शाखा सुर्खेत र लम्कीमा

सिभिल बैंक लिमिटेडको शाखा सुर्खेत र लम्कीमा

सिभिल बैंकले आफ्नो शाखा बिस्तारको क्रममा बीरेन्द्रनगरपालिकाको सुर्खेतमा र लम्कीचुहा नगरपालिकाको लम्कीमा शाखा संचालनमा ल्याएको छ । ...

हिम इलेक्ट्रोनिक्सद्वारा चितवनमा न्यू श्री गणेश इलेक्ट्रोनिक्स आउटलेट पुनः उद्घाटन

हिम इलेक्ट्रोनिक्सद्वारा चितवनमा न्यू श्री गणेश इलेक्ट्रोनिक्स आउटलेट पुनः उद्घाटन

हिम इलेक्ट्रोनिक्सको चितवनस्थीत एक आधिकारिक डिलर न्यू श्री गणेश इलेक्ट्रोनिक्स १० वर्ष पुगेको उपलक्ष्यमा अझै परिष्कृत तथा सुविधा सम्पन्न रुपमा...

इजरायलबाट ‘मेगा रेमीट’ सेवा

इजरायलबाट ‘मेगा रेमीट’ सेवा

‘मेगा रेमीट’ सेवालाई बिभिन्न देशमा विस्तार गर्ने क्रममा मेगा बैंक नेपाल लिमिटेडले इजरायलबाट पनि रेमीट्यान्स सेवा सुरु गरेको छ ।

फ्लेम अवार्ड एसिया २०१९ हुँदै

फ्लेम अवार्ड एसिया २०१९ हुँदै

नेपाली सहित करिब तीन सय मार्केटिङ कम्पनीहरुको सहभागिता रहेको ‘फ्लेम अवार्ड एसिया २०१९’ मुम्बईको शान्ताक्रुज होटेलमा हुने भएको छ ।

व्यवसायी चन्द्र टण्डनलाई मातृशोक

व्यवसायी चन्द्र टण्डनलाई मातृशोक

सिटी एक्सप्रेस ग्रुपका प्रबन्ध निर्देशक चन्द्र टण्डनलाई मातृशोक परेको छ। ...

नाटा र एनसीएचएल बीच विद्युत्तीय भुक्तानी प्रणाली लागु गर्न सम्झौता

नाटा र एनसीएचएल बीच विद्युत्तीय भुक्तानी प्रणाली लागु गर्न सम्झौता

नेपाल एसोसिएसन अफ टूर तथा ट्राभल एजेन्ट्स (NATTA ) र नेपाल क्लियरिङ्ग हाउस (NCHL) बीच NATTA का सदस्य ट्राभल एजेन्टहरु...