जापानमा १०० वर्ष वा सोभन्दा माथिका मानिसहरूको संख्या पहिलो पटक एक लाख नाघेको छ, जसमध्ये ८८ प्रतिशत महिला छन्।
स्वास्थ्य मन्त्रालयले मंगलबार जारी गरेको तथ्याङ्क अनुसार जापानमा अहिले १ लाख ७ हजार ६ सय ७७ जना यस्ता छन् जसको उमेर कम्तिमा एक सय वर्ष पुगेको छ। यी मध्ये ९४.३ हजार महिला र १३.४ हजार पुरुष छन्। गत वर्षको तुलनामा १०० वर्षभन्दा माथिका व्यक्तिहरूको संख्या लगभग ८ हजारले बढेको छ।
हङकङ युनिभर्सिटी अफ साइन्स एण्ड टेक्नोलोजीका सामाजिक विज्ञान प्राध्यापक स्टुअर्ट गिटेल-बास्टेनका अनुसार जापानको दीर्घायु धेरै कारकहरूले प्रेरित छ। जसमा स्वस्थ खानपान, दैनिक जीवनमा सक्रिय रहनु, किफायती स्वास्थ्य सेवा र नियमित स्वास्थ्य जाँच रहेको छ।
महिलाहरू लामो समय बाँच्नुका ३ प्रमुख कारणहरू
प्रतिवेदनका अनुसार जीवनशैली पनि पुरुषहरू भन्दा महिलाहरूको लामो आयुको एक कारक हो। त्यस पुस्ताका पुरुषहरू धूम्रपान र मदिरा सेवन गर्ने सम्भावना बढी थियो। उनीहरू औद्योगिक र शारीरिक रूपमा गाह्रो कामहरूमा पनि संलग्न हुने सम्भावना बढी थियो, जसले लामो समयसम्म उनीहरूको स्वास्थ्यलाई असर गर्यो।
उमेर बढ्दै जाँदा महिलाहरूले पनि यसबाट लाभ उठाए। अवकाश वा जीवनसाथीको मृत्यु पछि, धेरै पुरुषहरू सामाजिक रूपमा एक्लो भए, जबकि महिलाहरू आफ्नो परिवार र समुदायसँग बढी जोडिए। यसले उनीहरूलाई सामाजिक र मनोवैज्ञानिक रूपमा फाइदा पुर्यायो।
थप रूपमा, यस पुस्तामा महिलाहरूको उच्च अनुपात दोस्रो विश्वयुद्धमा योगदान पुर्याउने ऐतिहासिक कारकहरूको कारणले हो। त्यस अवधिमा, लगभग २३ लाख जापानी सैनिकहरू मारिए, जसमध्ये लगभग सबै पुरुष थिए। युद्धमा पुरुषहरूको ठूलो संख्याले गर्दा त्यो पुस्तामा महिलाहरूको अनुपात बढ्यो।
निगाता प्रिफेक्चरको पहाडी क्षेत्रको ओसोनोगो गाउँमा बस्ने तेत्सुओ सातो जापानका १०० वर्षभन्दा बढी उमेरका १ लाखभन्दा बढी मानिसहरूमध्ये एक हुन्। सातो अब १०७ वर्षको उमेरमा लाग्दै छन्। उनी आफ्नो छोरा, बुहारी, कुकुर र बिरालोसँग बस्छन्। उनलाई सुन्ने समस्या र दृष्टि कमजोर छ। यसका बाबजुद पनि, उनी दिनभर आफूलाई व्यस्त राख्छन्।
सातोले पुराना क्यालेन्डर र र्यापिङ पेपरबाट नोटबुक बनाउँछन्। उनी दोस्रो विश्वयुद्धको समयमा इम्फालको युद्धमा आफ्ना अनुभवहरूका बारेमा पनि कथाहरू सुनाउँछन्।
उनकी ६८ वर्षीया बुहारी कुनिको सातो भन्छिन् कि उनका ससुरा अझै पनि धेरैजसो काम आफैँ गर्ने प्रयास गर्छन्। उनी सहयोगबिना नै नुहाउँछन् पनि।
गत वर्ष जब कुनिकोको खुट्टामा चोट लाग्यो, सातोले आफ्नो भातको भाँडा आफैँ धुन थालिन्। 'हामीले बुढेसकालमा एकअर्काको हेरचाह गर्न थालेका छौं,' कुनिको भन्छिन्।
सातो दुई दिनमा १०७ वर्ष पुग्ने छन्। उनको जन्मदिन मनाउन चार पुस्ताका एक दर्जनभन्दा बढी परिवारका सदस्यहरू परम्परागत हट स्प्रिङ होटलमा भेला हुनेछन्। चार पुस्ताको तस्बिर पनि खिचिनेछ।
२००८ मा जापानको जनसंख्या लगभग १२ करोड ८० लाख पुगेको थियो। सरकारी अनुमान अनुसार यो २०७० सम्ममा घटेर लगभग ८ करोड ७० लाख पुग्न सक्छ। यसको अर्थ आगामी दशकहरूमा देशको जनसंख्या ४ करोडभन्दा बढीले घट्न सक्छ।
हाल जापानमा जन्मिने प्रत्येक एक बच्चाका लागि लगभग दुई जनाको मृत्यु हुन्छ। यसले देशको काम गर्ने जनसंख्यालाई प्रत्यक्ष असर गरिरहेको छ। काम गर्ने उमेर समूहका मानिसहरूको संख्या घट्दै गएको छ भने वृद्धवृद्धाको संख्या बढ्दै गएको छ। यसले सरकारमाथि कर र सामाजिक सुरक्षाको भार बढाइरहेको छ।
जापानी सरकारले दशकौंदेखि मानिसहरूलाई धेरै बच्चा जन्माउन प्रोत्साहित गर्दै आएको छ, तर जनसंख्या घट्ने दरमा कुनै परिवर्तन आएको छैन।
पाँच वर्षमा ३१ लाखले जनसंख्या घट्यो
२०२० देखि २०२५ सम्म जापानको जनसंख्या ३१ लाखले घट्यो। २०२० मा देशको जनसंख्या १२ करोड ६१ लाख थियो, जुन २०२५ मा घटेर लगभग १२ करोड ३० लाख पुगेको छ। सन् १९२० मा जनगणना सुरु भएदेखि नै जनसंख्यामा यो सबैभन्दा ठूलो गिरावट हो।
जनगणनाको तथ्याङ्कले देखाउँछ कि यो समस्या अब जापानको लगभग हरेक भागमा पुगेको छ। देशका ४७ प्रिफेक्चरहरू मध्ये, ४५ मा २०२५ मा जनसंख्यामा गिरावट आएको थियो। केवल दुईमा मात्र वृद्धि भएको थियो।
जापानको ग्रामीण जनसंख्या द्रुत गतिमा वृद्ध हुँदै गइरहेको छ, युवाहरू जागिर र शिक्षाको लागि टोकियो, ओसाका र नागोया जस्ता प्रमुख शहरहरूमा सर्दै छन्।
यसले गाउँहरूमा दैनिक जीवनलाई असर गरिरहेको छ। धेरै ठाउँहरूमा, विद्यालय भर्ना यति कम भएको छ कि तिनीहरू बन्द गर्न बाध्य भएका छन्। केही क्षेत्रहरूमा, बन्द विद्यालयहरूलाई नर्सिङ होम र सामुदायिक केन्द्रहरूमा परिणत गरिँदैछ।
देशभरि लाखौं घरहरू खाली छन्। धेरै क्षेत्रहरूमा सरकारी कार्यालयहरू र अस्पतालहरूले आफ्नो कार्यभार घटाइरहेका छन्। केही क्षेत्रहरूमा रेल सेवाहरू पनि निलम्बन गरिएका छन्।
टोकियोमा बढ्दै जनसंख्या
जापानका अधिकांश भागहरूमा जनसंख्या घट्दै गएको भए तापनि टोकियो र वरपरका क्षेत्रहरूले अझै पनि मानिसहरूलाई आकर्षित गरिरहेका छन्। टोकियो महानगर क्षेत्रको जनसंख्या २०२५ मा लगभग ३ करोड ७० लाख हुनेछ। यसमा टोकियो, कानागावा, सैतामा र चिबा प्रिफेक्चरहरू समावेश छन्। यो क्षेत्रले अहिले जापानको कुल जनसंख्याको लगभग ३० प्रतिशत ओगटेको छ।
टोकियोको आफ्नै जनसंख्या पनि २०२५ सम्ममा १ प्रतिशतभन्दा बढीले बढेर लगभग १ करोड ४२ लाख पुग्ने अनुमान गरिएको छ। यो मुख्यतया अध्ययन र काम गर्न युवाहरूको आगमनको कारणले हो।
जनसंख्या घट्नबाट रोक्न विदेशीहरूलाई ल्याउने बारेमा बहस
जनसंख्या घट्ने समस्यालाई सम्बोधन गर्न, केही विज्ञहरूले जापानमा धेरै विदेशीहरूलाई काम गर्न र बस्न अनुमति दिनुपर्ने वकालत गर्छन्। उनीहरू विश्वास गर्छन् कि यसले कार्यबलको अभावलाई आंशिक रूपमा पूरा गर्न सक्छ।
तर जापानमा यसबारे बहस भइरहेको छ। कतिपयले विदेशीहरूको संख्या बढाउनुको सट्टा कडा आप्रवासन नियमहरूको माग गरिरहेका छन्। यो भावना 'जापान फर्स्ट' जस्ता आन्दोलनहरूमा पनि प्रतिविम्बित हुन्छ। एजेन्सी
प्रकाशित: १ आश्विन २०८३ १२:५६ बिहीबार