होर्मुजको जलमार्गमा साइप्रसको झण्डा बोकेको कन्टेनर जहाजमाथि आक्रमण भएको आरोप लागेपछि अमेरिका र इरानबिचको सैन्य तनाव उत्कर्षमा पुगेको छ। 

अमेरिकी केन्द्रीय कमान्ड (सेन्टकम) ले यस हप्ता इरानमाथि तेस्रो चरणको हवाई आक्रमण सुरु गरेको घोषणा गरेको छ। यसअघि बुधबार र बिहीबार पनि अमेरिकाले इरानका विभिन्न सैन्य आधारहरूलाई लक्षित गरी हवाई आक्रमण गरेको थियो। इरानको सरकारी सञ्चारमाध्यमका अनुसार बन्दर अब्बास, सिरिक, चाबहार, बन्दर-ए देयर, असलुयेह र बुशेहरका सैन्य ब्यारेकहरूमा कम्तीमा १२ वटा विस्फोटका आवाज सुनिएका छन्।

यो तनावका बिच इरानको रिभोलुसनरी गार्ड्स (आईआरजीसी) ले होर्मुजको जलमार्ग अस्थायी रूपमा बन्द गरिएको घोषणा गरेको छ। आईआरजीसीले स्पष्ट चेतावनी दिँदै भनेको छ, ‘कुनै पनि जहाजले हाम्रो अनुमति बिना जलमार्ग पार गर्ने प्रयास गर्नु हुँदैन।’ इरानले यसअघि अनुमति नलिई आफ्नो जलक्षेत्रमा प्रवेश गर्ने जहाजमाथि चेतावनीपूर्ण गोली प्रहार गरेकोसमेत बताएको छ।

इरानका नयाँ सर्वोच्च नेता अयातोल्लाह मोज्तबा खामेनीले आफ्ना बुबा अयातोल्लाह अली खामेनीको हत्याको बदला लिने दृढता व्यक्त गरेका छन्। उनले आफ्नो पहिलो सन्देशमा भनेका छन्, ‘म मेरो बुबाको निर्दोष रगतको बदला अवश्य लिनेछु; यो हाम्रो राष्ट्रको पनि इच्छा हो।’ यता, अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानलाई कडा चेतावनी दिँदै भनेका छन्, ‘यदि इरानले मेरो हत्या गर्ने प्रयास गर्यो भने इरानका सबै क्षेत्रहरू पूर्ण रूपमा ध्वस्त पारिनेछन्।’ ट्रम्पले इरानतर्फ १,००० क्षेप्यास्त्र प्रहार गर्न आफू तयार रहेको र आवश्यक परेमा हजारौं थप प्रहार गरिने सामाजिक सञ्जालमा उल्लेख गरेका छन्।

सेन्टर फर मेरिटाइम स्ट्राटेजीका वरिष्ठ फेलो इयान राल्बीका अनुसार यो आक्रमणले इरानले उक्त जलमार्गमा आफ्नो रणनीतिक प्रभाव जमाउने प्रयास गरिरहेको देखाउँछ। राल्बी भन्छन्, ‘इरान अनुमति योजना मात्र होइन, बल प्रयोग गरेर निरीक्षण र भुक्तानी योजनासमेत लागू गर्न खोज्दैछ। यो विश्वव्यापी अर्थतन्त्र र नेभिगेसनको स्वतन्त्रताका लागि चिन्ताजनक छ।’ उनले पछिल्ला केही सातामा जहाजको आवातजावतमा आएको भारी गिरावटले इरानको यो रणनीति सफल हुन थालेको संकेत गरेको बताएका छन्।

इरानको विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ताका सल्लाहकार अली सफारीले अमेरिकी आक्रमणको कडा प्रतिवाद गरेका छन्। उनले भने, ‘अमेरिकी दबाबमा सिर्जना गरिएको दक्षिणी ढुवानी मार्ग गैरजिम्मेवारपूर्ण छ र यसले सुरक्षा जोखिम बढाएको छ।’ सफारीले अमेरिकालाई चेतावनी दिँदै थपे, ‘इरान तपाईंले कल्पना गरेभन्दा धेरै बलियो छ र युद्धको लागि तयार छ।’ यसैबिच, अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा एजेन्सी (आईईए) ले यो तनावले विश्वव्यापी तेल आपूर्तिमा गम्भीर असर पार्न सक्ने र लामो समयसम्म ऊर्जा संकट निम्त्याउन सक्ने चेतावनी दिएको छ।