घोषणापत्रमा परराष्ट्र नीति : वैदेशिक हस्तक्षेप रोक्ने प्रतिबद्धता

शुक्रबार, २४ कार्तिक २०७४, ०७ : ३९ नागरिक

काठमाडौं- नयाँ संविधान जारी भएपछि पहिलोपटक हुन लागेको प्रतिनिधिसभा र प्रदेशसभा निर्वाचनको मिति नजिकिँदै गर्दा राजनीतिक दलले आआफ्ना चुनावी घोषणापत्र सार्वजनिक गरेका छन् । नेपाली कांग्रेस, नेकपा एमाले, नेकपा माओवादी केन्द्र, राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी र विवेकशील साझा पार्टीले महŒवाकांक्षी योजना समेटेर घोषणापत्र सार्वजनिक गरिसकेका छन् भने मधेस केन्द्रित पार्टी राष्ट्रिय जनता पार्टी र संघीय समाजवादी फोरमले अझै घोषणापत्र जारी गरेका छैनन् ।

घोषणापत्रमा सबै पार्टीले देशको आन्तरिक मामिलामा बाह्य हस्तक्षेप बढिरहेको स्विकार्दै यसलाई रोक्न लागि पर्ने प्रतिबद्धता जनाएका छन् ।

सबै पार्टीले आफ्नो घोषणापत्रमा ‘परराष्ट्र नीति’ लाई महŒवका साथ राखेका छन् । घोषणापत्रमा उल्लेख पार्टीको परराष्ट्र नीतिमा केही विषयमा समानता देखिन्छ भने केही विषयमा भिन्नता । घोषणापत्रमा सबै पार्टीले देशको आन्तरिक मामिलामा बाह्य हस्तक्षेप बढिरहेको स्विकार्दै यसलाई रोक्न लागि पर्ने प्रतिबद्धता जनाएका छन् ।
घोषणापत्र जारी गरेका सबै पार्टीले दुई ठूला छिमेकी भारत र चीनसँगको सम्बन्ध तथा उनीहरुले प्राप्त गरेको प्रगतिलाई गम्भीरताका साथ लिनुपर्नेमा जोड दिएका छन् । सबै पार्टीले अन्य राष्ट्रसँग भन्दा भारत र चीनसँग नेपालले विशेष खालको सम्बन्ध राख्नुपर्ने उल्लेख गरेका छन् । कूटनीतिक नियोग पारदर्शी बनाउने, विशिष्ट व्यक्तिलाई कूटनीतिक आचारसंहिताले बाँध्ने, अन्तर्राष्ट्रिय गैरसरकारी संघसंस्थामाथि निगरानी राख्नुपर्नेजस्ता विषयमा पनि पार्टीहरुको समान धारणा देखिन्छ ।
कांगे्रसको ‘एउटै नीति, एउटै आवाज’
नेपाली कांग्रेसले परराष्ट्र नीतिमा सबै दलसँग छलफल गरी राष्ट्रिय सहमति कायम गर्ने प्रतिबद्धता घोषणापत्रमा गरेको छ । परराष्ट्रनीतिमा राष्ट्रिय सहमति कायम गरे सबैको एउटै नीति, एउटै आवाज हुने बुझाइ कांग्रेसको छ ।
‘परराष्ट्र मामिलाका विषय राष्ट्रिय हितसँग सम्बद्ध र दूरगामी महŒवका हुनेहुँदा परराष्ट्र नीतिमा राष्ट्रिय सहमति निर्माण गरी समग्र राष्ट्रको एकताबद्ध, एउटै नीति, एउटै आवाज, एउटै व्यवहार तथा एउटै माध्यमको अवधारणाअनुरुप सबै सम्बद्ध निकाय र नेतृत्वबाट कूटनीतिक मर्यादाको पूर्ण पालना गराउने विषयलाई नेपाली कांग्रेसले प्राथमिकतामा राख्नेछ,’ घोषणापत्रमा कांग्रेसले भनेको छ ।
कांग्रेसले नेपालको राष्ट्रिय पुनर्जागरण र नयाँ अन्तर्राष्ट्रिय पहिचानका लागि दुई ठूला छिमेकी भारत र चीन भरपर्दो मित्र र सहयोगी हुने विश्वास व्यक्त गरेको छ । ‘हाम्रो विवेकपूर्ण राष्ट्रिय व्यवहार र परराष्ट्र सम्बन्धका माध्यमबाट हामी दुवै छिमेकी मुलुकसँग स्वाधीन र स्वतन्त्र राष्ट्रको पहिचान बोकेर सम्मानपूर्ण सहकार्य गर्दै आर्थिक विकासको साझा गन्तव्यमा सहयात्री हुन सक्छौं,’ कांग्रेसको घोषणापत्रमा उल्लेख छ ।
भारत र चीनसँग मैत्रीपूर्ण र सम्मानजनक सम्बन्ध, लगानी र व्यापार विस्तार, ऊर्जा, पर्यटन, यातायात र सञ्चारको बाधारहित सञ्जालका माध्यमबाट नेपालमा समृद्धि र पुनर्जागरणको युग प्रारम्भ गर्ने संकल्प कांग्रेसले गरेको छ ।
कांग्रेसले मुलुकको स्वाभिमान, स्वाधीनता, सम्मान र हित सर्वदा अपरिवर्तनीय रहने जनाउँदै यसमा कसैसँग पनि कुनै किसिमको सम्झौता नगर्ने बताएको छ । दुई छिमेकी भारत र चीन एक्काईसौं शताब्दीकै महŒवपूर्ण र शक्तिशाली राष्ट्रका रुपमा उदय भएकाले नेपालको महŒव झन् बढेको ठम्याइ कांग्रेसको छ ।
‘नेपालले दुई निकट छिमेकी मित्रराष्ट्रसँग भौगोलिक यथार्थलाई केन्द्रविन्दुमा राखेर आपसी विश्वास, सहयोग र सहकार्यको वातावरण प्रगाढ बनाउँदै लैजान र परिवर्तित सन्दर्भमा विद्यमान र उदीयमान विश्व शक्तिसँग सहयोगात्मक सम्बन्धमा समयानुकूल गतिशीलता प्रदान गर्न आवश्यक छ,’ घोषणापत्रमा उल्लेख गरिएको छ, ‘छिमेकी मित्रराष्ट्र भारत र चीनसँग विश्वसनीय र मैत्रीपूर्ण, सन्तुलित सहयोगात्मक सम्बन्ध र सहकार्य गर्नु नेपालको परराष्ट्र नीतिको सर्वाधिक उच्च प्राथमिकता रहनुपर्छ भन्ने नेपाली कांग्रेसको धारणा छ ।’
आन्तरिक राजनीतिमा बहुलवाद र अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धमा बहुध्रुवीय सिद्धान्तमा कांग्रेसको विश्वास रहेको घोषणापत्रमा जनाइएको छ । कांग्रेसले पञ्चशीलका सिद्धान्त, संयुक्त राष्ट्रसंघको बडापत्र, असंलग्नता, राष्ट्रिय हित एवं सुरक्षा, विश्व शान्ति, अन्तर्राष्ट्रिय कानुन, लोकतन्त्र र मानवअधिकारलाई परराष्ट्र सम्बन्धका मूल आधार मानेको छ ।
छिमेकी मित्रराष्ट्रको सुरक्षा र संवेदनशीलतालाई ध्यानमा राख्दै नेपालको भूमि कुनै पनि राष्ट्रको हितविपरीत प्रयोग गर्न नदिने नीति नेपाली कांग्रेसले लिएको छ । कांग्रेसले नेपालको शान्तिसुरक्षा, सम्मान र राष्ट्रिय हितविपरीत विदेशी भूमिबाट समेत कुनै पनि हिंसात्मक गतिविधि हुन नदिने नीति लिएको छ ।
क्षेत्रीय सहयोग, समझदारी र विकासका लागि सार्क तथा बिमिस्टेकलगायतका क्षेत्रीय संगठनबाट सदस्य राष्ट्रहरुबीच समतामूलक लाभ प्राप्त हुनेगरी नेपालको भूमिकालाई प्रभावकारी बनाउने नीति कांग्रेसले लिएको छ । अल्पविकसित एवं भूपरिवेष्टित मुलुकको हितअनुरुप द्विपक्षीय, क्षेत्रीय तथा अन्तर्राष्ट्रिय तहमा सक्रिय र गतिशील भूमिका निर्वाह गर्ने समेत कांग्रेसले जनाएको छ ।
‘दक्षिण–दक्षिण सहयोगको परिचालनबाट लाभ लिन आन्तरिक तयारी तीव्र बनाइनेछ । भूपरिवेष्टित मुलुकले पाउने निर्बाध पारवहन सुविधाको सम्मान र प्रत्याभूति गर्ने नीति नेपाली कांग्रेसको रहनेछ,’ कांग्रेसले घोषणापत्रमा उल्लेख गरेको छ ।
सबै छिमेकी राष्ट्रसँग असल सम्बन्ध र सार्वभौम समानताका आधारमा स्वतन्त्र परराष्ट्र नीति अवलम्बन गर्दै गैरआवासीय नेपालीलाई मुलुकको विकास मूलधारमा समाहित गर्न उनीहरुको सीप र पुँजीको अधिकतम उपयोग गर्ने कांग्रेसको नीति छ ।

एमाले–माओवादीले असमान सन्धि पुनरावलोकन गर्ने
नेकपा एमाले र नेकपा माओवादी केन्द्रको गठबन्धनले स्वतन्त्र र सन्तुलित अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धलाई प्राथमिकता दिइएको छ । नेपालको विकास र नेपाली जनताको समृद्धिमा योगदान पु¥याउनेगरी अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध र परराष्ट्र नीतिलाई व्यवस्थित गर्ने प्रतिबद्धता एमाले र माओवादीले गरेका छन् ।
‘राष्ट्रिय हित, स्वाधीनता र सार्वभौमसत्ताको रक्षा गर्दै छिमेकी एवं सबै मित्रराष्ट्रसँग संयुक्त राष्ट्रसंघको बडापत्र, पञ्चशील र असंलग्नताको सिद्धान्तअनुरूप सुमधुर सम्बन्ध कायम गरिनेछ,’ एमाले–माओवादी साझा घोषणापत्रमा जनाइएको छ ।
स्वतन्त्र परराष्ट्रनीति अवलम्बन गर्दै आन्तरिक मामिलामा बाह्य हस्तक्षेप अस्वीकार गरिने एमाले र माओवादीले जनाएका छन् । दुवै पार्टीले हीनताबोध र आत्मसमर्पणवादी मान्यतालाई निरुत्साहित गर्ने प्रतिबद्धता गरेका छन् ।
‘विश्वशान्ति, मानवता, सद्भाव र मैत्रीपूर्ण सम्बन्धलाई विस्तार गरिनेछ,’ एमाले र माओवादीको साझा घोषणापत्रमा उल्लेख गरिएको छ, ‘भारतसँग गरिएको सन् १९५० को सन्धिलगायत सबै असमान सन्धि र सम्झौताको पुनरवलोकन गरी राष्ट्रिय हित र आवश्यकताअनुरूप प्रतिस्थापन गरिनेछ ।’ एमाले र माओवादीले भारतसँगको सीमा समस्या समाधान र सीमानाका व्यवस्थापनका लागि कूटनीतिक पहल गर्ने घोषणापत्रमा जनाएका छन् ।
दुवै पार्टीले गैरआवासीय नेपालीहरूको ज्ञान, सीप र आर्जनलाई राष्ट्र निर्माणमा लगाउने नीति लिएका छन् भने प्रवासी नेपाली नागरिकको श्रमसम्बन्धी हकलगायत अन्य हकको सुरक्षाका लागि प्रभावकारी पहल गर्ने जनाएका छन् ।
राप्रपाले नेपाललाई शान्तिक्षेत्र घोषणा गर्ने
राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी (राप्रपा) ले आफ्नो घोषणापत्रमा बाह्य शक्तिको चलखेल, प्रभाव र हस्तक्षेपले राष्ट्रिय सार्वभौमिकता खण्डित हुने खतरा बढेको उल्लेख गर्दै राष्ट्रिय स्वार्थ तथा स्वाभिमानको रक्षा र प्रवद्र्धन गर्न परराष्ट्र नीतिलाई सम्मानजनक ढंगबाट अघि बढाउने प्रतिबद्धता जनाएको छ ।
‘नेपालको इतिहासमा सम्भवतः सन् १८१६ पश्चात् पहिलो पटक मुलुकको राष्ट्रिय अखण्डता र सार्वभौमिकता अहिले सर्वाधिक चुनौतीपूर्ण स्थितिमा खडा भएको छ,’ घोषणापत्रमा भनिएको छ, ‘यस अवस्थामा राप्रपाले राष्ट्रिय स्वार्थ र स्वाभिमानको रक्षा र प्रवद्र्धनको निमित्त परराष्ट्र नीति र सम्बन्धलाई पुनः सम्मानजनक ढंगबाट अघि बढाउनेछ ।’
देशभित्र विकसित भएको आत्मसमर्पणवादी मानसिकताको परिणामस्वरुप बाह्य शक्तिको चलखेल बढ्न गएको ठहर राप्रपाले गरेको छ । राप्रपाले दुवै छिमेकी भारत र चीनसँग पारस्परिक मित्रता, सहयोग र साझा स्वार्थको अभिवृद्धिलाई उच्च प्राथमिकता दिने जनाएको छ ।
‘छिमेकी मुलुकसँग समझदारी कायम गरी नेपाललाई शान्ति क्षेत्रका रुपमा कायम गर्ने राप्रपाको परराष्ट्र नीतिको प्राथमिकतामा रहनेछ,’ घोषणापत्रमा उल्लेख छ । भारत र चीनले प्राप्त गरेको उपलब्धिलाई नेपालको बृहत्तर हित र आर्थिक समृद्धिका निमित्त सदुपयोग गर्ने नीति राप्रपाले लिएको छ ।
‘केही उतारचढावका बावजुद भारतसँगको हाम्रो घनिष्टतम सामाजिक, सांस्कृतिक एवं आर्थिक सम्बन्ध रहेको छ । नेपाल–भारत सम्बन्धको तुलना अन्य कुनै मुलुकसँगको सम्बन्धमा हुन सक्दैन,’ राप्रपाले भनेको छ । भारतसँग असल र मित्रतापूर्ण सम्बन्ध नेपालको हितमा हुने ठहर राप्रपाको छ ।
राप्रपाले नेपाल–चीन सम्बन्धको आफ्नै अलग आयाम र विशिष्टता रहेको जनाएको छ । चीनसँगको सम्बन्धको विषयमा राप्रपाले घोषणापत्रमा लेखेको छ, ‘चीन नेपालको भरपर्दो मित्रका रुपमा सदैव रहेको छ । एक चीन नीतिप्रति राप्रपा प्रतिबद्ध छ । चीनले हासिल गरेको तीव्र आर्थिक विकासबाट लाभ लिन आगामी दिनमा पारवहन, व्यापार, यातायात, रेल, विद्युत् र पर्यटन क्षेत्रको विकास र विस्तारको निमित्त राप्रपाले आवश्यक पहल गर्नेछ ।’
दुवै छिमेकी भारत र चीनसँग पारस्परिक मित्रता, सहयोग र साझा स्वार्थको अभिवृद्धिका लागि समानताका आधारमा सम्बन्ध सुदृढ गर्ने राप्रपाले जनाएको छ । राप्रपाले आर्थिक कूटनीतिलाई बढावा दिने बताएको छ । भारतसँग सन् १९५० मा भएको शान्ति तथा मैत्री सन्धि परिवर्तन गर्नुपर्ने पक्षम राप्रपा पनि उभिएको छ ।
‘भारतसँग सन् १९५० मा भएको शान्ति तथा मैत्री सन्धिलाई समयानुकूल परिवर्तन गरी दुई देशको सम्बन्ध थप सुदृढ तुल्याउन नयाँ सन्धि गरिनेछ तथा विभिन्न मुलुकसँग भएका राष्ट्रिय हितविपरीतका असमान सन्धि खारेज र परिमार्जन गरिनेछ,’ राप्रपाको घोषणापत्रमा उल्लेख छ ।
 

विवेकशील साझाले वैदेशिक निर्भरता घटाउने
विवेकशील साझा पार्टीले राष्ट्रिय हितको जगेर्ना र सार्वभौमसत्ताको रक्षालाई केन्द्रमा राखेर सबै मित्र राष्ट्रसँगको सम्बन्धलाई सुमधुर र मजबुत बनाउने प्रतिबद्धता गरेको छ । अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चमा नेपाल र नेपालीको स्वाभिमानलाई उच्च राख्ने अठोट साझाले गरेको छ ।
‘सरकारका पदाधिकारी तथा राजनीतिक दलका नेताको विदेशी नियोग, नेता र कूटनीतिक कर्मचारीसँगको सम्पर्कलाई कूटनीतिक कार्यविधिअनुसार हुनुपर्ने बाध्यकारी व्यवस्था गरिनेछ,’ साझाको घोषणापत्रमा उल्लेख छ ।
साझा पार्टीले दुई ठूला छिमेकी राष्ट्र भारत र चीनसँग समनिकटताको सम्बन्ध राखी उनीहरुको तीव्र आर्थिक विकासबाट अधिकतम लाभ लिने नीति लिएको छ । दुईपक्षीय र बहुपक्षीय दाताबाट प्राप्त हुने ऋण र अनुदान अधिकतम सदुपयोग गर्ने प्रतिबद्धतासमेत साझाले गरेको छ ।
‘विकास आयोजनामा वैदेशिक सहयोगको निर्भरतालाई क्रमिक रुपमा घटाउँदै लगिनेछ,’ साझाले घोषणापत्रमा भनेको छ, ‘अन्तर्राष्ट्रिय गैरसरकारी संस्थाको गतिविधि विकास र बृहत् राष्ट्रिय हितमा हुनेगरी नियमन गरिनेछ ।’ साझाले कुनै पनि ऐन, कानुन र नीति निर्माणका कार्यमा विशेष कारण बाहेक वैदेशिक सहयोग नलिने नीति लिएको छ ।








यसमा तपाईको मत

अन्य समाचार

नेपाली उपभोक्तामा युरोपेली ब्रान्डको प्रभाव (अन्तर्वार्ता)

नेपाली उपभोक्तामा युरोपेली ब्रान्डको प्रभाव (अन्तर्वार्ता)

लामो समयदेखि कपडा व्यवसायमा संलग्न रुपेश पाण्डेले पछिल्लो समय ब्रान्डेड कपडा ल्याएर बिक्री गर्दै आएका छन् । ...

भन्सार छलीको चिनी नियन्त्रणमा

भन्सार छलीको चिनी नियन्त्रणमा

भारतबाट भन्सार छली चोरी पैठारी गरी नेपाल ल्याएको करिब डेढ लाखको चिनी प्रहरीले बरामद गरेको छ । ...

दुई नयाँ बिमालेख जारी गर्दै राष्ट्रिय बिमा कम्पनी

दुई नयाँ बिमालेख जारी गर्दै राष्ट्रिय बिमा कम्पनी

राष्ट्रिय बिमा कम्पनीले थप नयाँ दुई बिमालेख बजारमा ल्याउने भएको छ । ...

महालक्ष्मी विकास बैंकको १८ प्रतिशत लाभांश

महालक्ष्मी विकास बैंकको १८ प्रतिशत लाभांश

महालक्ष्मी विकास बैंकले लगानीकर्तालाई १७.८९ प्रतिशत लाभांश वितरण गर्ने भएको छ । ...

ललितपुर फाइनान्सको कामु सिइओमा खड्का

ललितपुर फाइनान्सको कामु सिइओमा खड्का

ललितपुर फाइनान्सको कायम मुकायम प्रमुख कार्यकारी अधिकृत (सिइओ) मा चन्द्रशेखर खड्का नियुक्त भएका छन् । ...

ओपो रेनोटू एफ आश्विन २९ गते नेपालमा सार्वजनिक गरिने

ओपो रेनोटू एफ आश्विन २९ गते नेपालमा सार्वजनिक गरिने

ओपोले आफ्नो रेनो सिरिज अन्तर्गतको रेनोटू एफ नेपाली बजारमा सार्वजनिक गर्ने मिति घोषणा गरेको छ। ...

माइक्रोसफ्टको अभिनव फोल्डिंग स्मार्टफोन

माइक्रोसफ्टको अभिनव फोल्डिंग स्मार्टफोन

माइक्रोसफ्ट सरफेस डुवो र माइक्रोसफ्ट सरफेस नियो सार्वजनिक गरेर प्रविधिको जगतलाई आश्चर्य चकित पारेको छ ...

एप्पलले सोचेभन्दा धेरै आइफोन ११ को माग

एप्पलले सोचेभन्दा धेरै आइफोन ११ को माग

एप्पलको नयाँ आइफोन - आइफोन ११ को माग निकै उच्च रहेको छ ! ...

Ncell Footer Ad