दूध उत्पादन बढाउन चीनबाट गाई ल्याउन पहल

बिहिबार, १८ जेठ २०७४, १० : ०२ दिलीप पौडेल

काठमाडौं- दूधमा आत्मनिर्भर बन्ने घोषणा गरेको सरकारले दूध उत्पादन बढाउन नसकेपछि विदेशबाट उन्नत नस्लका गाई ल्याउन पहल सुरु गरेको छ। भारतबाट उन्नत जातका गाई ल्याउने प्रयास असफल भएपछि चीनबाट उन्नत गाई ल्याउने प्रक्रिया अघि बढाएको हो।

राष्ट्रिय दुग्ध विकास बोर्डले चीनको कृषि यान्त्रीकरण विज्ञान प्रतिष्ठानको सहयोगमा उन्नत नस्लका गाईसहित नयाँ परियोजना ल्याउन पहल सुरु गरेको छ।

सरकारले आगामि दुई वर्षभित्रमा दूधमा आत्मनिर्भर बन्ने योजना बनाएको छ। उन्नत नस्लका गाई नहुँदा अपेक्षाकृत दूध उत्पादन बढ्न नसकेकाले चीनबाट उन्नत नस्लका गाईसहित नयाँ परियोजना ल्याउन पहल भैरहेको विकास बोर्डका कार्यकारी निर्देशक कैलास ढुंगेलले बताए। 'किसानको माग अनुसार उन्नत नस्लका गाई दिन सकेका छैनौं,' ढुंगेलले भने, 'दूध उत्पादन बढाउन ठूलो परियोजना सञ्चालन गर्ने योजनामा छौं।' उनले दूधको ठूलो मुहाननै खोजेको दाबी गरे। विभिन्न माध्यमबाट चिनियाँ अधिकारीसँग छलफल भइरहेको बोर्डले जनाएको छ। भारतले उन्नत जातका गाई नेपाल निर्यातमा रोक लगाएपछि विकल्प खोजिएको हो। भारतले गाई निर्यात गर्न कानुनी रूपमा नै रोकेको छ।

नेपालले भारतबाट मासुका लागि अर्बौं रुपैयाँका पशुपक्षी ल्याउने गरेको भए पनि कूटनीतिक पहल गरी नस्ल सुधारका लागि गाई ल्याउन सकेको छैन। विदेशमा थोरै घाँस खाएर धेरै दूध दिने गाई पाइन्छन्। व्यावसायिक फर्म सञ्चालन गर्ने किसानले  उन्नत नस्लका गाईको माग गरेका छन्।

बोर्ड र निजी क्षेत्रको पहलमा चीनबाट गाईसहित डेरी क्षेत्रमा काम गर्न परियोजना ल्याउन पहल भएको पशुपक्षी मन्त्रालयका प्रवक्ता श्याम पौडेलले बताए। 'बोर्डले सम्भाव्यता अध्ययन गरेर चीनसँग छलफल अघि बढाएको भए पनि केही प्रक्रिया मिलेकेा छैन,' प्रवक्ता पौडेलले भने, 'सरकारले निर्णय गर्‍यो भने कार्यान्वयनमा आउँछ।'

गत वर्ष भूकम्प पीडितलाई करिब दुई हजार गाई वितरण गर्ने कार्यक्रम भए पनि खरिद प्रक्रिया झन्झटिलो भएकैले बजेट खर्च हुन सकेन।  उपभोक्तालाई आवश्यकता अनुसार अझै दूध आपूर्ति हुन सकेको छैन। बजारमा दैनिक करिब ४८ लाख लिटर दूध माग भए पनि साढे ४६ लाख लिटरमात्र उत्पादन छ। अपुग माग धान्न भारतबाट धुलो दूध आयात हुने गरेको छ। विश्व खाद्य संगठन (डब्लुएफओ) का अनुसार नेपालमा प्रतिदिन एकजना व्यक्तिलाई दुई सय ५० ग्राम दूध आवश्यक पर्छ। प्रतिव्यक्ति वार्षिक ९१ लिटर दूध उपभोग गर्नुपर्ने भए पनि अहिले प्रतिव्यक्ति खपत ६४ लिटरमात्र छ।

उन्नत गाईले थोरै घाँस र दाना खाने तर धेरै दूध दिने भएकाले उन्नत गाई ल्याउन पहल भएको हो। उन्नत गाईको दूध उत्पादन लागत कम हुन्छ। पाँच लिटर दूध दिने तर १० किलो घाँस खाने स्थानीय गाईभन्दा त्यति नै घाँस खाने र २० लिटर दूध दिने गाई किन्न पहल भएको बोर्डले जनाएको छ।

दूध उत्पादन बढाउने र बजार व्यवस्थित गर्ने काम प्राथमिकतामा राखेको पशुपक्षी मन्त्रालयले जनाएको छ। दूध उत्पादन बढाउनको लागि एक जिल्ला एक घाँस उत्पादन, उन्नत नस्ल सुधार, डेरीमा पूर्वाधार निर्माण लगायका कार्यक्रम ल्याएको पशुपक्षी मन्त्रालयले जनाएको छ। 'दूध उत्पादन बढाउन नयाँ कार्यक्रम ल्याएका छौं,' मन्त्रालयका सचिव युवकध्वज जिसीले भने, 'दूध उत्पादनपछि अनुदान दिने कार्यक्रम पनि समावेश गरिएको छ।'

बजार मागको तुलनामा २० प्रतिशत दूध अभाब रहेको नेपाल डेरी एसोसिएसनका अध्यक्ष सुमित केडियाले बताए। 'भूकम्पपछि दूध उत्पादन घट्यो,' केडियाले भने, 'त्यसको असर अहिलेसम्म देखिएको छ।' भूकम्पको बेला दुधालु गाई,भैंसी मरेकाले पनि यो अवस्था सृजना भएको बताए।

नेपालमा वार्षिक उत्पादन हुने १७ लाख २४ हजार मेटि्रक टन दूधमध्ये गाईको दूध पाँच लाख ५७ हजार मेटि्रक टन र भैंसीको दूध ११ लाख ६७ हजार मेटि्रक टन रहेको सरकारी तथ्यांकले देखाउँछ। नेपालमा ७२ लाख ४१ हजार गाई पालिँदै आएको पशुपक्षी विभागले जनाएको छ। त्यसैगरी भैंसीको संख्या ५१ लाख ६७ हजार छ। भैंसीको तुलनामा गाईको संख्या बढी भए पनि अधिकांश गाई काठे (कम दूध दिने स्थानीय) छन्। गाईको तुलनामा भैंसीकै दूध धेरै उत्पादन हुन्छ। नेपालमा गोवध गर्न कानुनले रोक लगाएको छ। त्यसैले गाईको संख्या बढी भए पनि प्रतिफल कमजोर भएकाले सरकारले उन्नत जातको गाई पालनलाई प्रोत्साहन गर्दै आएको छ।







यसमा तपाईको मत

अन्य समाचार

सिटी एक्सप्रेस मनी ट्रान्सफरको एजेन्ट् मीट् कार्यक्रम सम्पन्न

सिटी एक्सप्रेस मनी ट्रान्सफरको एजेन्ट् मीट् कार्यक्रम सम्पन्न

सिटी एक्सप्रेस मनी ट्रान्सफरले आफ्नो एजेन्टहरुको लागि एक दिने एजेन्ट भेटघाट र AML/CFT तालिम कार्यक्रम काठमाण्डौं स्थित एलिस् रिसेप्शन्मा सम्पन्न...

सुबिसुको दसैं, तिहार अफर

सुबिसुको दसैं, तिहार अफर

केबल टेलिभिजन, इन्टरनेट र नेटवर्क सेवा प्रदायक कम्पनी सुबिसु केबलनेटले बडादसैं, तिहार तथा छठ पर्वलाई मध्यनजर गर्दै मात्र ९९ रुपैयाँमा...

पोखरामा प्रोग्रेसिभ फाइनान्स

पोखरामा प्रोग्रेसिभ फाइनान्स

प्रोग्रेसिभ फाइनान्सले पोखरा महानगरपालिका–४, चिप्लेढुंगामा शाखा विस्तार गरेको छ । ...

प्राइम बैंकको एकीकृत कारोबार सुरु

प्राइम बैंकको एकीकृत कारोबार सुरु

प्राइम कमर्सियल बैंकले कन्काई विकास बैंक प्राप्त गरी एकीकृत कारोबार सुरु गरेको छ । ...

‘भत्ता होइन उद्यमशीलता बढाऊ’

‘भत्ता होइन उद्यमशीलता बढाऊ’

नेपाली काँग्रेसनिकट उद्यमशील काँग्रेसको आयोजनामा शनिबार सम्पन्न ‘इन्स्पाइरिङ अन्टरप्रेनर्स’ कार्यक्रमका वक्ताले नेपालमा उद्यमशीलता प्रवद्र्धनको आवश्यकता रहेको औंल्याएका छन् । ...

ग्रान्डी सिटीमा कार्यक्रम सम्पन्न

ग्रान्डी सिटीमा कार्यक्रम सम्पन्न

कान्तिपथस्थित ग्रान्डी सिटी अस्पतालले विश्व प्राथमिक उपचार दिवसको अवसर पारेर एक कार्यक्रम सम्पन्न गरेको जनाएको छ । ...

सेञ्चुरी बैंकद्वारा स्कुलमा पोसाक वितरण

सेञ्चुरी बैंकद्वारा स्कुलमा पोसाक वितरण

सेञ्चुरी कमर्सियल बैंकको बनेपा शाखाले विद्यार्थीलाई विद्यालय पोसाक वितरण गरेको छ । ...

हुवावेको ल्यापटपमा माइक्रोसफ्ट विन्डोज प्रयोग नहुने

हुवावेको ल्यापटपमा माइक्रोसफ्ट विन्डोज प्रयोग नहुने

हुवावेले आफ्ना ल्यापटपहरूमा लिनक्सको विशेष वितरण अर्थात् लिनसक डिपिन इन्स्टल गर्ने भएको छ ...

Ncell Footer Ad