अमेरिकाका राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले फेरि राष्ट्रपति पदमा उम्मेदवारी दिने इच्छा व्यक्त गरेका छन्। ह्वाइट हाउसमा आयोजित एक कार्यक्रममा ट्रम्पले आठ देखि नौ वर्षपछि मात्रै पद त्याग्ने बताए।
उनको प्रतिक्रियाले त्यहाँ उपस्थित व्यक्तिहरूमा हाँसोको लहर फुटेको थियो। ट्रम्पले लगत्तै आफूलाई अझै धेरै काम गर्न मन भएको र यो कार्यकाल सुरुवात मात्र भएको बताए।
ट्रम्प अर्को महिना ८० वर्ष पुग्दैछन्। उनले आफ्नो उमेरको बारेमा पनि ठट्टा गरे। उनले भने, ‘म बूढो भएको छैन, म बूढो भन्दा धेरै जवान छु। म आज पनि ५० वर्ष पहिले जस्तै महसुस गर्छु।’
ट्रम्पले यसअघि धेरै पटक तेस्रो कार्यकालको संकेत गरिसकेका छन्।
यसअघि एन्डी ओगल्सले जनवरी २३, २०२५ मा प्रतिनिधि सभामा एउटा विधेयक पेश गरेका थिए। यो विधेयकले डोनाल्ड ट्रम्पलाई तेस्रो कार्यकालका लागि राष्ट्रपति बन्ने बाटो खोल्न अमेरिकी संविधान संशोधन गर्ने उद्देश्य राखेको थियो।
यस प्रस्तावमा राष्ट्रपतिको रूपमा लगातार दुई कार्यकाल सेवा नगरेका जो कोहीले पनि तेस्रो कार्यकालका लागि उम्मेदवारी दिन सक्ने उल्लेख गरिएको थियो। ट्रम्पले २०२० को चुनाव हारेको हुनाले यो संशोधनले उनलाई फेरि राष्ट्रपति बन्न योग्य बनाउने थियो।
यद्यपि, यो विधेयक अगाडि बढ्न असफल भयो र सदनमा मतदान पनि भयो। सदन र सिनेट दुवैमा दुई तिहाइ बहुमत नआएपछि यो विधेयक रोकियो।
पहिले, संयुक्त राज्य अमेरिकामा कुनै व्यक्तिले दुई कार्यकाल मात्र सेवा गर्न सक्ने प्रावधान थिएन। १९५१ मा, संविधानको २२ औं संशोधन पारित भयो, जसले एक व्यक्तिले संयुक्त राज्य अमेरिकामा दुई कार्यकाल मात्र सेवा गर्न सक्ने नियम स्थापित गर्यो।
अमेरिकाका प्रथम राष्ट्रपति जर्ज वाशिंगटन दुई कार्यकाल पछि अवकाश लिए। त्यसबेलादेखि राष्ट्रपतिहरूले दुई कार्यकाल भन्दा बढी सेवा गर्नु हुँदैन भन्ने अनौपचारिक नियम स्थापित भयो। यो अमेरिकामा एक अभ्यास बन्यो।
उनी पछि ३१ अमेरिकी राष्ट्रपतिहरू मध्ये कुनैले पनि यो परम्परा तोडेनन् । तर फ्र्याङ्कलिन डी. रुजवेल्टले यसलाई तोडेका थिए। उनले १९३३ देखि १९४५ सम्म चार कार्यकाल सेवा गरे।
के ट्रम्पले संविधान परिवर्तन गर्न सक्छन् ?
ट्रम्प तेस्रो कार्यकालको लागि अमेरिकी राष्ट्रपतिको लागि उम्मेदवार बन्न चाहन्छन् भने उनले अमेरिकी संविधान संशोधन गर्नुपर्नेछ, जुन सजिलो छैन। यो गर्न ट्रम्पले अमेरिकी सिनेट र प्रतिनिधि सभा दुवैमा दुई तिहाइ बहुमतको साथ विधेयक पारित गर्नुपर्नेछ। ट्रम्पको रिपब्लिकन पार्टीको दुवै सदनमा त्यति धेरै सदस्यहरू छैनन्।
ट्रम्पको रिपब्लिकन पार्टीसँग सिनेटमा १०० मध्ये ५२ सिनेटर छन्। यसैबीच, प्रतिनिधि सभामा ४३५ मध्ये २२० सदस्य छन्। यो संवैधानिक संशोधनको लागि आवश्यक दुई तिहाइ बहुमत ६७ प्रतिशत भन्दा धेरै कम छ।
ट्रम्पले यो बहुमत प्राप्त गरे पनि संविधान संशोधन गर्न सजिलो हुनेछैन। विधेयक कांग्रेसको दुवै सदनबाट पारित भएपछि यस्तो संशोधनको लागि राज्यहरूबाट अनुमोदन प्राप्त गर्नुपर्नेछ।
तीन चौथाई राज्यहरूको बहुमतले सहमति जनाएमा मात्र संविधानमा संशोधन गर्न सकिन्छ। यसको अर्थ ५० मध्ये ३८ राज्यले संविधान संशोधन गर्न सहमत भएमा मात्र नियमहरू परिवर्तन गर्न सकिन्छ।
ट्रम्पले पुटिनको रणनीति अपनाउन सक्छन्
ट्रम्प आफैंले बारम्बार भनेका छन् कि उनी दुई कार्यकालभन्दा बढी सत्तामा रहन चाहन्छन्। ट्रम्पले तेस्रो कार्यकाल सुरक्षित गरेनन् भने उनी सत्तामा रहन अन्य तरिकाहरू अपनाउन सक्ने विज्ञहरुको आँकलन छ।
ह्यामिल्टन कलेजका प्राध्यापक फिलिप क्लिंकनरका अनुसार ट्रम्प २०२८ मा उपराष्ट्रपति बन्न सक्छन् र जे.डी. भान्स वा अरू कसैलाई नाममात्रको राष्ट्रपति नियुक्त गर्न सक्छन्। पुटिनले रूसमा पनि यस्तै काम गरेका छन्। उनले सरकारमाथि आफ्नो पर्दा पछाडिको नियन्त्रण कायम राख्न परिवारको सदस्यलाई पनि राष्ट्रपति नियुक्त गर्न सक्छन्।
पुटिनले २००० देखि २००८ सम्म लगातार दुई कार्यकाल रूसको राष्ट्रपतिको रूपमा सेवा गरे। रूसी संविधान अनुसार उनी लगातार तेस्रो कार्यकाल कायम राख्न सक्दैनथे। त्यसैले उनले आफ्ना नजिकका सहयोगी दिमित्री मेदवेदेवलाई राष्ट्रपति नियुक्त गरे। यस अवधिमा पुटिनले उपराष्ट्रपतिको रूपमा सेवा गरे।
प्रकाशित: २३ वैशाख २०८३ ०८:०३ बुधबार
