"

रेडपाण्डा पढ्दै नानीहरु

आइतबार, २२ असोज २०७४, १६ : ०४ गिरिराज बाँस्कोटा


पाँचथर—रेड पाण्डा पाइने क्षेत्रका सामुदायिक विद्यालयका विद्यार्थीहरुले रेड पाण्डा तथा पर्यावरण सरक्षणसम्बन्धी ज्ञान हाँसिल गर्दै छन्। संकटापन्न बन्यजन्तुको रुपमा रहेको रेडपाण्डा संरक्षणबारे समुदाय स्तरमा सचेतना जगाउने हेतुले विद्यार्थीहरुलाई सचेत गराइँदैछ।

रेडपण्डा पाइने पूर्वका पाँचथर, इलाम र ताप्लेजुङ विद्यालयका विद्यार्थीहरु संरक्षण शिक्षा हासिल गरीरहेका हुन्। समुदायमा आधारित रेडपाण्डा संरक्षणको पिआईटी करिडरका २८ विद्यालयका विद्यार्थीहरुले रेडपाण्डाबारे शिक्षा, सचेतना र क्रियाकलापमा सहभागी छन्। रेडपाण्डा पाइने क्षेत्रका विद्यालयमा यस्तो शिक्षाको प्रबन्ध गरिएको हो।  विभिन्न विद्यालयमा रेडपाण्डाको कोर्स तयार गरी पठनपाठन हुन्छ। विद्यार्थीहरुको रुट एण्ड सुट ग्रुप बनाएर भित्ते पत्रिका प्रकाशन, इको ट्रिप, अतिरिक्त क्रियाकलाप सञ्चालन भइरहेका छन्। शिक्षकहरुलाई तामिल समेत दिइएको छ। विद्यालयलाई रेडपाण्डा नेटवर्कले सहयोग गरेको छ। समुदायमा आधारीत रेडपाण्डा संरक्षण कार्यक्रम अन्तर्गत तीन जिल्लाका विद्यालयमा विद्यार्थीहरुलाई सेचत गराइएको हो।

‘रेडपाण्डा संरक्षणका लागि जैविक विविधताको संरक्षण, वन प्रतिको स्थानिय निर्भरता कम गर्नु, वन जोगाउने, चोरी निकासि रोक्ने जस्ता काम गर्नु आवश्यक छ। रेडपाण्डा संख्याको हिसावले र मेचीका पहाडी जिल्लाको पहिचानको लागि पनि जोगाउन आवश्यक छ’ संयोजक  लामा भन्छिन् ‘शिक्षकमार्फत विद्यार्थी र विद्यार्थीमार्फत अभिभावकामा सचेतना पुर्‍याउने योजना छ।'

तीनवटा विद्यालयमा कोर्स निर्माण गरी कक्षा लिईन थालिएको छ। कक्षा ६ र ७ तीन जिल्लाका एक–एकबटा विद्यालयमा एक सय पूर्णाङ्कको रुपमा स्थानीय पाठ्यक्रम बनाइ रेडपाण्डा पठनपाठन गराइँदैछ। रेडपाण्डा नेटवर्ककी संरक्षण संयोजक पेमा सेर्पाका अनुसार शिक्षक, शिक्षा कार्यालय र अन्य सरोकारवालाहरुको सँगको सहकार्यक्रम निमार्ण गरिको पाठ्यक्रम पाईलोटिङको रुपमा तीन विद्यालयमा सञ्चालनमा ल्याइएको छ। पाँचथरको छिरुवा आधारभुत विद्यालय, इलामको राष्ट्रिय आधारभुत विद्यालय र माहम आधारभुत विद्यालय ताप्लेजुङमा पढाइ हुन्छ। अनिल अधिकारीले पाठ्यक्रम तयार गरेका थिए।

चालू शैक्षिक सत्रमा लागू भएको छ। आगामी दिनमा सवै विद्यालयमा पु¥याउने योजना रहेको जानकारी गराइएको छ। यी विद्यालयका शिक्षकहरुलाई तालिम दिईएको छ। अरु विद्यालयमा पाठ्यक्रम लागू नभए पनि रेडपण्डा संरक्षणा, वन वातावरण संरक्षण, दीर्घकालीन असरबारे जानकारी कक्षा सञ्चालन हुन्छ। संरक्षणका क्रियाकलाप, पठनपाठन सञ्चालनका लागि नेटवर्कले केही वर्षका लागि विद्यालयलाई आर्थिक सहयोग गर्ने सेर्पाले जानकारी दिइन्।

तल्लो तहबाटै सरक्षणा शिक्षा प्रभावकारी गर्ने भन्दै विद्यालयमा संरक्षणका क्रियाकलाप सञ्चालन हुन्छन्। वर्षमा एक पटक इको ट्रिप, दुईवटा भित्ते पत्रिका प्रकाशन र रेडपाण्डा दिवसमा अतिरिक्ति क्रियाकलाप सञ्चालन हुने गर्छन्। घरपरिवारसम्म सचेतना बढाउनका लागि यसले टेवा पुग्ने कार्यक्रमको साझेदार दिपज्योती युवा क्लवका कार्यकारी निर्देशक सुनिल बान्तवा बताउँछन्।

विद्यार्थीहरुले वन, वातारण र संरक्षणका विषयलाई चाख मान्ने गरेको उनको बुझाई छ। विद्यालयका शिक्षकहरुलाई रेडपाण्डाको महत्व, पहिचान, वासस्थान लगायतका सिप तथा जैविक विविधता बारे सचेतनाका लागि आधाभुत सिप दिलाएर प्रशिक्षकको रुपमा अघि सारिएको छ। ‘रेडपाण्डा संरक्षणका लागि जैविक विविधताको संरक्षण, वन प्रतिको स्थानिय निर्भरता कम गर्नु, वन जोगाउने, चोरी निकासि रोक्ने जस्ता काम गर्नु आवश्यक छ। रेडपाण्डा संख्याको हिसावले र मेचीका पहाडी जिल्लाको पहिचानको लागि पनि जोगाउन आवश्यक छ’ संयोजक  लामा भन्छिन् ‘शिक्षकमार्फत विद्यार्थी र विद्यार्थीमार्फत अभिभावकामा सचेतना पुर्‍याउने योजना छ।'

विद्यार्थी आफै सचेत हुन्छन, घरघरमा पु¥याउछन भन्ने योजना हो ।’ गाँउमा रेडपाण्डाको वारे चर्चा तथा संरक्षणको काम चलिरहेकाले शिक्षक, विद्यार्थी र समुदाय स्तरमा रुचिपुर्ण रुपले लिइएको पाईन्छ ।

उच्च पहाडी क्षेत्रमा पाईने संकटापुर्ण वन्य जन्तुको रुपमा रेडपाण्डा रहेको छ । लाजालु जातको पाण्डा थोरै संख्यामा छ । यसको संरक्षणका लागि समुदायमा आधारीत कार्यक्रमहरु सञ्चालन भईरहेको छ ।






यसमा तपाईको मत

अन्य समाचार

घरमा मोर्डन लाइटिंग

घरमा मोर्डन लाइटिंग

सही लाइटिंगको प्रयोगबाट घरलाई मोडर्न र नयाँ रुप दिन सकिन्छ । लाइटिंग मिलेको घर हेर्दामा साह्रै राम्रा हुन्छन । ...

वाशिंग मेसिन खरिद गाइड

वाशिंग मेसिन खरिद गाइड

वाशिंग मेसिन खरिद गर्दा ख्याल गर्नुपर्ने थुप्रै कुराहरु हुन्छन् | यस गाइड मार्फत तपाईले आफ्नो परिवारको लागि कस्तो फ्रिज खरिद...

घरेलु उपकरण सम्बन्धि सुरक्षा टिप्स

घरेलु उपकरण सम्बन्धि सुरक्षा टिप्स

घरेलु उपकरण सुरक्षित शैलीमा प्रयोग नगर्नाले ठूला ठूला दुर्घटना हुन सक्छ। यी सुझावहरु पालाना गर्नाले यस्तो दुर्घटना न्यून हुन्छ ।

फ्रिजको हेरचाह कसरी गर्ने?

फ्रिजको हेरचाह कसरी गर्ने?

फ्रिजको औसत आयु १३ वर्ष मानिन्छ | तर यी कुराहरु ध्यानमा राखेर फ्रिजलाई कथित औसत आयुभन्दा धेरै समयसम्म प्रयोग गर्न...

सेलोमा भोट युद्ध र कविता

सेलोमा भोट युद्ध र कविता

शनिबारबाट राजधानीको शिल्पी थिएटरमा सुरु भएको ‘सेलो नाट्य महोत्सव–२०७५’को दोस्रो दिन दुई नाटक मञ्चन गरियो। ...

ख्वप सांस्कृतिक साँझ सम्पन्न

ख्वप सांस्कृतिक साँझ सम्पन्न

ख्वप मिडिया सर्कलको आयोजनामा ख्वप सांस्कृतिक साँझ २०७५ सम्पन्न भएको छ । चर्चित हास्य कलाकार मदनकृष्ण श्रेष्ठको उपस्थितिमा भएको कार्यक्रममा...

रामदेवीले ल्याइन् ‘हाइकिङ काठमाडौं ’

हाइकिङविज्ञ रामदेवी महर्जनको पुस्तक ‘हाइकिङ काठमाडौं’ राजधानीमा बिमोचन गरिएको छ । पुस्तकमा काठमाडौं उपत्यकाका ६४ हाइकिङ रुट, एक दर्जन होमस्टे...

बिहारी चाप्लिनको नेपाल यात्रा

बिहारी चाप्लिनको नेपाल यात्रा

भारतीय कलाकार राजन कुमार आफ्नो फिल्म प्रमोसनका लागि नेपाल आएका छन् । जुलाईको अन्तिम साता प्रदर्शन लक्ष्य राखिएको फिल्म ‘नमस्ते...