"
सपनाको सहर

‘सहरमा पार्टीका झोला बोक्ने मात्रै भए’

सोमबार, २८ फागुन २०७४, १२ : १२ नागरिक


रेखा शाह, गायिका

तपाईंलाई मनपर्ने सहर कुन हो ?
मलाई काठमाडौं राम्रो लाग्छ । काठमाडौंसँग जस्तो गहिरो प्रेम मेरो अरु कुनै सहरसँग छैन । यो सहर मलाई ज्यादै मनपर्छ । 

उपत्यका बाहिरका सहर कस्तो लाग्छ ?
म नेपालका थोरै मात्र ठाउँ पुगेकी छु । यहाँका धेरैजसो ठाउँ र सहरमा सहजै पुग्न मुस्किल छ । गाउँको त कुरै छाडौँ, यहाँका सहर नै अविकसित छन् । सहरको विकास निर्माण अराजक र अव्यस्थित छ । देश सुहाउँदो विकास निर्माणका काम भएका छैनन् । विकसित नभएकाले म नेपालका धेरै ठाउँ गएकी छैन । तातोपानी, पोखरा, लुम्बिनी र आफू जन्मेको ठाउँ धादिङ लगायत हुन्, म पुगेका ठाउँ । यीबाहेक अरु ठाउँ पनि घुम्ने रहर छ । उपत्यकाबाहिर राम्रो र काठमाडौंभन्दा अलि व्यवस्थित लाग्ने पोखरा पनि हो । पोखरा मलाई सुन्दर लाग्छ । आन्तरिक र बाह्य पर्यटकसम्मको एउटा सपनाको सहर बनेको छ, पोखरा । ध्यान नदिने हो भने पछि गएर पोखरा पनि काठमाडौं जस्तै कुरूप बन्न सक्छ । मलाई नेपालका पूरै सहर घुम्ने र ती सहरको मौलिकता जान्ने रहर छ । 

विदेशका कति सहर घुग्नुभएको छ ? 
हङकङ, मलेसिया, दुवै, कतार, अमेरिका, बैंककलगायत देश पुगेकी छु । अमेरिकाको धेरै सहर पुगेँ– न्युजर्सी, ओहियो, मिरिल्यान्ड धेरै राम्रो लाग्यो । ओहियोमा शरणार्थीहरू राखिएको थियो । त्यहाँ पनि निकै व्यवस्थित थियो । त्यस्तै, सानो सहर भए पनि हङकङ धेरै राम्रो छ । दुबईको आबुधाबी पनि पछिल्लो समय चम्किएको सहर हो । सिंगापुर र मलेसियाका ६ वटा भन्दा बढी सहर घुमेँ । 

विदेशका सहर कस्तो लाग्यो ?
विदेशका सहर धेरै नै राम्रो लाग्यो । ती सुन्दर र मनमोहक छन् । मानव जीवनमैत्री छन् । त्यहाँको सरकारले झन्झट व्यहोर्छ, तर नागरिक कसैले पनि अप्ठेरो व्यहोर्नुपर्दैन । सरकारले बनाएको नियम नागरिकले मानेका हुन्छन् । कसैले सहरमा नियम मिच्छ भने त्यसलाई सरकारले तुरुन्तै कारबाहीको दायरामा ल्याउँछ। 

विदेशका सहर व्यवस्थित, सुन्दर र शान्त छन् । नियमले चल्नेहरूलाई सहरमा कुनै पनि समस्या छैन । विदेशी सहर व्यवस्थित हुनुको मुख्य कारण नीति–नियमको पालना हुनु हो । हाम्रोमा भएका नियमलाई कुल्चिने परम्परा छ । 

हाम्रा सहर त्यस्तै बन्न सक्दैनन् ?
बन्न त सक्छन्, तर कसले बनाइदिने ? यो पो प्रश्न छ । सहरको विकासका लागि काम गर्ने जुन निकाय हो, त्यो निकायले काम गरेन । राजनीति क्रान्तिबाट विकासको क्रान्ति गर्छु भन्नेहरू पैसाको लालच र चाकडीबाजमा फसे । अरु देशमा विकास गर्न राजनीति गरिन्छ, हाम्रोमा सत्तामा गएर कार्यकर्ता पाल्ने र आफन्त भर्ती गराउन राजनीति गर्ने चलन छ । जबसम्म यस्तोखाले चलन र परम्परा हट्दैन, तबसम्म विकास हुँदैन । गर्ने हो भने हामीलाई प्रकृतिले यति धेरै वरदान दिएको छ, जसबाट हामी संसारमै चिनिन सक्छौँ ।

मरुभूमिका देशहरूले प्लेनबाट माटो लगेर हरियाली बनाए । अरु देशबाट हरेक सामान खरिद गरेर सुविधासम्पन्न बनाए । तर हामीकहाँ सबैथोक हुँदाहुँदै पनि विकास भएन । यो एकदमै दुःखको कुरा हो । यहाँ बनाउनै नसक्ने के नै छ र ? विकासमा तगारो पु¥याउने कारण पनि केही छैन । विकास नहुनुको मुख्य कारण अस्थिर सरकार हो । हाम्रा नेताले देशलाई समृद्धि भन्दा पनि पार्टीलाई कसरी बढाउने भन्नेतर्फ लागे । विकास गर्नुपर्छ भन्ने कुरालाई चासो दिएनन् । हामी जनता पनि होसियार भएनौँ । प्रजातन्त्रले हामीलाई बोल्न र हरेक क्षेत्रमा सहभागी हुन सक्ने अधिकार दिएको छ । तर, त्यसको प्रयोग गर्न सकेनौँ । यो देशमा प्रजातन्त्र र लोकतन्त्र नआएको पनि होइन, तर सबै तन्त्रलाई पार्टीहरूले आफूअनुकूल बनाए । 

सहरलाई व्यवस्थित पार्न सरकारले कसरी काम गर्नुपर्ला ?
यहाँको सरकार अस्थिर छ । दुई–चार महिनाभन्दा बढी सरकार टिक्दै टिक्दैन । नेताहरू पार्टीगत र व्यक्तिगत स्वार्थभन्दा माथि उठ्न सकेनन् । प्रजातन्त्र आएपछि झन् छाडातन्त्र भयो । प्रजातन्त्रले त सबैलाई जिम्मेवार पो बनाउनुपर्ने हो, हामी केको जन्जिरमा फस्यौँ ? सरसफाइ, बाटोघाटो निर्माण, पार्क निर्माण, ट्राफिक व्यवस्थापन, धुवाँधुलो रोकथामलगायत विषयलाई केन्द्रमा राखेर काम गर्ने हो भने सहर व्यवस्थित हुन सक्छ । नीति–नियमको पालना नगर्नु र भएका योजनालाई व्यवहारमा लागू गर्न नसक्नुले काठमाडौं व्यवस्थित हुन नसकेको हो । अर्को कुरा हरेक निकायका व्यक्ति जिम्मेवार हुने, कर्मचारी र कार्यकर्ता पार्टीको झोला मात्रै नबोक्ने र आफूलाई दिइएको जिम्मेवारी निभाउने हो भने सहरको विकास हुन्छ । 

विदेश र हाम्रो देशका सहरबीच के भिन्नता  पाउनुभयो ? 
विदेशका सहर धेरै व्यवस्थित छन् । त्यहाँ हरेक ठाउँका नीति–नियम पालना गरिएका हुन्छन् । नागरिक पनि सहरको विकासमा चनाखो हुन्छन् । कसैले सहरको फोहोर देखिसहन्न । तर, हाम्रो देशमा नागरिक सहरप्रति त्यति संवेदनशील छैनन् । 

हाम्रा सहर विकास हुन नसक्नुको कारण के होला ?
सरकारकै कमजोरीले सहरको रूप बिग्रिएको हो । नागरिक र सरकार दुवै मिलेर सहरको विकासमा जुटेको भए हाम्रा सहर पनि आज गौरव गर्न लायक बन्थे होला । सहरको विकासमा सबैले आफूले सक्ने योगदान दिने हो र मिलेर अघि बढ्ने हो भने सहरको विकास हुन सक्छ ।

तपाईंको सपनाको सहर ?
मेरो सपनाको सहर सुन्दर, व्यवस्थित र बाहिरबाट आउने मान्छेले पनि वाह भन्ने खालको होस् । सबैखाले सुविधा सहजै पाउन सकियोस् । स्वच्छ हावा, हरियाली, शान्त र सबैखाले सेवा–सुविधायुक्त भयो भने सबैलाई सहरमा बसेको महसुस हुनेछ । हामीलाई त प्रकृतिले नै धेरै कुरा दिएको छ । तर त्यसलाई व्यवस्थित पार्ने निकाय भएन । सहरका सडकमा तारैतार झुन्डिएको र स्ट्रिट विनाका ट्राफिक लाइट देखिन्छन् । सहरका घर पनि गन्जागोल छन्, त्यसैले टाउन प्लानिङ गर्नुपर्छ । 

उपत्यकाको सबैभन्दा मनपर्ने पक्ष के हो ?
उपत्यका धेरै सुविधा भएको ठाउँ हो । स्वास्थ्य, शिक्षाका हिसाबले यो सहर राम्रो छ । उच्च शिक्षाका लागि देशै भरबाट यही सहरमा आउँछन् । मलाई यहाँको मनपर्ने पक्ष मौसम र पुराना मठ–मन्दिर हुन् । 

मननपर्ने पक्ष ?
सहरको खानेपानीमा ढल मिसिएको छ । सडकको अवस्था बिजोग छ । सडक विभागले भत्काउने मात्रै होइन, बनाउने काम पनि गर्नुप¥यो । 
सहरको धुलो र प्रदूषणले मानिस धेरै रोगी र अस्वस्थ भए । केही दिनअघि मात्रै अमेरिकाबाट मेरो साथी आउनुभएको थियो, यहाँको धुलोमैलो देखेर उहाँ जिल्ल पर्नुभयो । अब हामीले विदेशीलाई सहरमा यही धुलो मात्रै देखाउने हो ? 

तपाईंले काठमाडौंलाई कहिलेदेखि चिन्नुभयो ?
म अहिले ४० वर्षकी भएँ । २०४७ सालमा म पहिलोपल्ट बुबासँग काठमाडौं आएकी थिएँ । त्यतिबेला म काठमाडौंसँग अपरिचित थिएँ । अहिले काठमाडौंलाई राम्ररी बुझ्न र चिन्न पाएँ । 

उपत्यकाभित्र आकर्षण लाग्ने कुरा ? 
उपत्यकाको आकर्षण र सौन्दर्य भनेकै यहाँका ऐतिहासिक धरोहर हुन् । यी धरोहरले नेपाललाई नै चिनाउँछन् । तर, भूकम्पका कारण हाम्रा केही धरोहर ढले । तिनको पुनर्निर्माणमा सरकारले खासै चासो दिएको छैन । 

सहरलाई सफा र सुन्दर बनाउन के गर्नुपर्ला ?
बनिसकेको संरचनालाई भत्काएरै बनाउन पनि सम्भव छैन । सरकारले सहरको मापदण्ड पहिले नै बिगारेको छ । बाबुराम भट्टराईको पालामा सडक साँघुरा नपारिएका भएर अहिले पनि उपत्यका त्यस्तै हुन्थ्यो होला । सहरलाई चिटिक्क राख्न सरकार मात्रै होइन, नागरिक पनि जागरुक हुनुपर्छ । जथाभावी फोहोर फाल्ने प्रवृत्ति हटाउनुपर्छ । सरकारले सबैखाले सेवा–सुविधा दिएर सहरवासीको दिकदारी हटाउन जरुरी छ। 

सहरवासीको बानी कस्तो लाग्छ तपाईंलाई ?
हामी सहरवासी जिम्मेवार छैनौँ । विकासका हरेक कुरामा पछि हट्ने र आफूलाई फाइदा हुने काम मात्रै गर्छौं । एक दिन सहरको सफाइका निम्ति समय निकाल्न सक्दैनौँ । 

उपत्यकाभित्र कतै घुम्न जानुपर्याे भने ?
भक्तपुर जान्छु । किनभने, त्यहाँसम्म जाने बाटो अलि राम्रो छ । त्यहाँका साना खाजा घर मनपर्छ । म त्यति घुम्न भ्याउँदिनँ । 

पछिल्लो समय घुमेको सहर ?
केही समयअघि दिल्ली गएकी थिएँ । दिल्लीमा व्यवस्थित सपिङ मल छन् । 

मन भएर पनि घुम्न नपाएको सहर ? 
फ्रान्सको पेरिस जाने मन छ । अर्को ठाउँ सबैले सपनाको सहर मान्ने स्विट्जरल्यान्ड पनि पुग्न मन छ । 

यहाँको मनपर्ने खानेकुरा ?
मलाई चिल्लोपिरो त्यति मनपर्दैन । यहाँका टिपिकल खाना मनपर्छ । नेवारी खाजा र खाना धेरै मीठो लाग्छ ।
प्रस्तुति : शिवहरि घिमिरे







यसमा तपाईको मत

अन्य समाचार

घरमा मोर्डन लाइटिंग

घरमा मोर्डन लाइटिंग

सही लाइटिंगको प्रयोगबाट घरलाई मोडर्न र नयाँ रुप दिन सकिन्छ । लाइटिंग मिलेको घर हेर्दामा साह्रै राम्रा हुन्छन । ...

वाशिंग मेसिन खरिद गाइड

वाशिंग मेसिन खरिद गाइड

वाशिंग मेसिन खरिद गर्दा ख्याल गर्नुपर्ने थुप्रै कुराहरु हुन्छन् | यस गाइड मार्फत तपाईले आफ्नो परिवारको लागि कस्तो फ्रिज खरिद...

घरेलु उपकरण सम्बन्धि सुरक्षा टिप्स

घरेलु उपकरण सम्बन्धि सुरक्षा टिप्स

घरेलु उपकरण सुरक्षित शैलीमा प्रयोग नगर्नाले ठूला ठूला दुर्घटना हुन सक्छ। यी सुझावहरु पालाना गर्नाले यस्तो दुर्घटना न्यून हुन्छ ।

फ्रिजको हेरचाह कसरी गर्ने?

फ्रिजको हेरचाह कसरी गर्ने?

फ्रिजको औसत आयु १३ वर्ष मानिन्छ | तर यी कुराहरु ध्यानमा राखेर फ्रिजलाई कथित औसत आयुभन्दा धेरै समयसम्म प्रयोग गर्न...

रोमियो र मुनासँग बादी बदिनी

रोमियो र मुनासँग बादी बदिनी

साउनको पहिलो साता र दोस्रो साता रिलिज हुने दुई फिल्म ‘रोमियो एन्ड मुना’ र ‘पण्डित बाजेको लौरी’को ट्रेलर सार्वजनिक भएको...

अर्पण र आर्या मिष्टर एन्ड मिस एसइई

अर्पण र आर्या मिष्टर एन्ड मिस एसइई

राजधानीमा आयोजना गरिएको ‘मिष्टर एण्ड मिस एसइई अफ द इयर २०१८’ को उपाधि अर्पण राई र आर्या पुडासैनीले जितेका छन्।

अर्पण र आर्या मिष्टर एन्ड मिस एसइई

अर्पण र आर्या मिष्टर एन्ड मिस एसइई

राजधानीमा आयोजना गरिएको ‘मिष्टर एण्ड मिस एसइई अफ द इयर २०१८’ को उपाधि अर्पण राई र आर्या पुडासैनीले जितेका छन्।

रायमाझीको ‘हेर यी आँखामा’ सार्वजनिक

रायमाझीको ‘हेर यी आँखामा’ सार्वजनिक

रेडियो नेपालका अंग्रेजी समाचार बाचक तथा प्रसिद्ध गायक महेन्द्र रायमाझीको आवाजमा रहेको ‘हेर यी आँखामा’ बोलको गीतको म्युजिक भिडियो सार्बजनिक...