"
नागरिक संवादमा पाकिस्तानी प्रधानमन्त्री साहिद खाकान अब्बासी

'नेपालले भारत–पाक वार्तामा समन्वय गर्न सक्छ '

बुधबार, २३ फागुन २०७४, ०८ : ३४ नागरिक


पाकिस्तानी प्रधानमन्त्री साहिद खाकान अब्बासीको दुईदिने नेपाल भ्रमणले यस क्षेत्रमा अवरुद्ध कूटनीतिक प्रक्रियाले गति लिने संकेत गरेको छ । दुईदिने भ्रमण पूरा गरी मंगलबार स्वदेश फर्कनुअघि अब्बासीले नागरिकका गुणराज लुइँटेल र रिपब्लिकाका सुवास घिमिरेलाई काठमाडौंमा दिएको विशेष अन्तर्वार्तामा द्विपक्षीय व्यापार, सार्क सक्रियता र भारत–पाकिस्तानबीचका मुद्दा विषयमा चर्चा गरेका छन्। 

तपाईंको अचानक नेपाल भ्रमणको उद्देश्य के हो ? के यसलाई नेपाल र पाकिस्तानबीचको अर्को तहको संलग्नताका रुपमा लिन सकिन्छ? 
यहाँ आउन पाउने यो राम्रो अवसर थियो । नयाँ प्रधानमन्त्रीले पदभार ग्रहण गर्नुभएको छ र राजनीतिक प्रक्रिया पूरा भएको छ । आउनुअघि र आएपछिका अन्तरक्रियाबाट नेपालको राजनीतिक स्थायित्वप्रति म ज्यादै आशावादी भएको छु । संवैधानिक प्रजातन्त्रले यहाँ जरा गाडेको छ भन्ने मलाई लाग्छ । अब परिस्थिति अघि बढ्छ । राजनीतिक स्थायित्वबिना अन्य कुनै पनि स्थायित्व आउँदैन। 

हामी यस्तै प्रक्रियाबाट गुज्रिसकेका छौं । हामीकहाँ ७० वर्षपछि बल्ल दोस्रो कार्यकाल पूरा गर्ने अहिलेको संसद् दोस्रो हो ः पहिलो २००८ देखि २०१३ र अहिले २०१८ सम्म । त्यसकारण निरन्तरता महत्त्वपूर्ण हुन्छ । यसले लगानीकर्तामा विश्वास बढ्छ । नेपाल विकासको अर्को चरणमा प्रवेश गर्न तयार भएको छ भन्ने मलाई लाग्छ। 

नेपाल र पाकिस्तानबीच अर्को चरणको संलग्नता के हुन सक्छ? 
आधारभूतरुपमा हामीले व्यापार र जनस्तरको सम्बन्ध बढाउनुपर्छ। दुई देशका निजी क्षेत्रले पहिचान र उपयोग गर्ने हो भने सरकारले व्यापार अवसरका निम्ति सहयोग पुर्‍याउन सक्छन्। पाकिस्तानमा रहेका महत्त्वपूर्ण बौद्ध स्थललाई उचित संरक्षण गरिएको छ । नेपाली तीर्थयात्रीका निम्ति ती महत्त्वपूर्ण हुन्छन्। 

हिजो हाम्रो बैठकमा संसारका ८ हजार मिटरभन्दा अग्ला १४ हिमाल रहेको चर्चा भएको थियो । तीमध्ये ८ नेपालमा र ५ पाकिस्तानमा छन् । हिमालमा हाम्रो एकाधिकार छ । हामीले एकअर्कासँग सिक्न र संयुक्त पर्यटन गतिविधि गर्न सक्छौं । यो संसारको अद्वितीय क्षेत्र हो। 

नेपालबाट धेरै विद्यार्थी मेडिकल शिक्षा आर्जनका निम्ति पाकिस्तान जान्छन् । हामीले संख्या दोब्बर पारेका छौं र नेपाली विद्यार्थीले पाकिस्तानमा मेडिकल शिक्षामा पहुँच पाउन भनेर यो संख्या अझै बढाउनसमेत खोजिरहेका छौं। 

दुई देशबीच हार्दिकतापूर्ण लामो ऐतिहासिक सम्बन्ध छ । तर, दुई देशबीचको व्यापार भने अत्यन्त न्यून छ । द्विपक्षीय व्यापारनिम्ति पहिचान गर्नुपर्ने क्षेत्रहरू के–के हुन सक्छन्? 
पहिले सहयोगको भिन्न अर्थ थियो भन्ने मलाई लाग्छ । अहिले व्यापार नै हो । हामीले अवसरका लागि जहाँसुकै हेर्नुपर्छ । नेपाल ठूलो आयातकर्ता मुलुक हो र सन्तुलन कायम गर्न यसले निर्यात बढाउनुपर्छ । त्यसैगरी, पाकिस्तानको पनि व्यापार असन्तुलन छ तर नेपालको जस्तो होइन । हामीले बजार र कसरी एकअर्कालाई सहयोग पुर्‍याउन सकिन्छ भनेर हेर्नुपर्छ । हामीले मन्त्रालय र लगानीकर्तालाई असमानता हटाउन र व्यापार बढाउन जिम्मेवारी दिएका छौं। 

पहिले पाकिस्तान इन्टरन्यासनल एअरलाइन्स (पिआइए) को काठमाडौंमा सीधा उडान हुने गरेकोमा अहिले रोकिएको छ । काठमाडौं र इस्लामाबादलाई जोड्नेबारे तपाईंको सरकारले केही सोचिरहेको छ? 
पिआइएको आफ्नै समस्या छ । हामीले खाडी विमान सेवाहरूको कुनै उडान यहाँ नभएको अवस्थालाई सम्झनुपर्छ। अहिले कतार, इमिरेट्स, ओमान र अन्य विमान सेवाले बजार लिइसकेका छन् । सार्क र भिसा सुधारको अवस्था भएमा बजार सिर्जना गर्न सकिन्छ भन्ने मलाई लाग्छ । सन् १९९७ देखि म तीन वर्षसम्म पिआइएको प्रमुख थिए । हामीले नेपालीलाई मध्यपूर्व लिएर जाने गरेका थियौं । अहिले खाडी मुलुकका विमानहरूले दैनिक उडान र व्यापार गरिरहेका छन् । निश्चितरुपमा हामी बजार हेर्छौं । निजी क्षेत्रले पनि बजार हेर्न सक्छ । यसलाई फेरि चलाउन सकिन्छ । सम्भावना छ। 

कराँची इस्लामाबादबाट दुई घन्टा दुरीमा टाढा छ । हामी इस्लामाबादबाट काठमाडौंमा एक घन्टा ४० मिनेटमा आयौं । यी दुई सहर हाम्रा आफ्नै सहरभन्दा निकै नजिक छन्। 

पाकिस्तान र चीनले थुप्रै ठूला पूर्वाधार आयोजनामा विशेषगरी बेल्ट एन्ड रोड इनिसियटिभ (बिआरआई) लगायतमा सँगै काम गरिरहेका छन् । अहिले नेपाल र पाकिस्तान दुवै बिआरआईका अंग बनिसकेका छन् । नेपालले चीनसँगको पाकिस्तानी संलग्नताबाट कस्तो पाठ सिक्न सक्छ? 
मैले नेपालका प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली, अर्थमन्त्री र टिमसँगको हाम्रो द्विपक्षीय बैठक र राष्ट्रपति समेतसँग यही विषयमा बताएँ । बिआरआई खासगरी चीनको पश्चिमतर्फ जाने जोड हो र त्यसमा यस क्षेत्रका सबै देश आपसमा जोडिने छन् । त्यहाँ अवसर छ र हामीले त्यसलाई उपयोग गर्नुपर्छ । उदारणका लागि बिआरआईको देखिने अंश भनेको चीन–पाकिस्तान इकोनमिक करिडोर (सिपेक) पनि हो । यो यथार्थमा सबै मध्यएसियाली देश र चीनको पश्चिम भूभागको समुद्रसम्मको प्रभावकारी पहुँच नै हो । यथार्थमा सार यही हो । कनेक्टिभिटीले पावर प्लान्ट, राजमार्ग, सडक, बन्दरगाह, विमानस्थल, रेल संयन्त्र आदिमा लगानी ल्याउँछ । 

नेपालले हाम्रो अनुभवबाट धेरै सिक्न सक्छ । राम्रो कनेक्टिभिटी भन्नु नै अझ स्वतन्त्रता र आर्थिक वृद्धिका निम्ति थप सम्भावना पनि हो । 

पाकिस्तानी दृष्टिकोणबाट उदाउँदो चीनलाई हामीले कसरी बुझ्ने? 
चिनियाँ राष्ट्रपति सी चिनफिङले ठूलो अवसर प्रदान गर्नुभएको छ । म स्विट्जरल्यान्डको डाभोसमा थिएँ र सबैजनाले बिआरआईबारे कुरा गरिरहेका थिए । यो एउटा पुस्तौं पुस्ताको परियोजना हो र यसले सोचाइमै परिवर्तन ल्याउनेवाला छ । सम्पूर्ण दक्षिण एसिया क्षेत्रलाई बिआरआईसँग जोड्नु आवश्यक छ, जसले हाम्रानिम्ति पश्चिम र मध्यएसियामा बजार र अवसर खोल्नेछ । यहाँ धेरै ठूलो सम्भावना छ। 

प्रविधिले विगतमा उपलब्ध नरहेका धेरै समाधान आज हामीलाई दिएको छ । हामीले राजमार्ग बन्न सक्दैन भनी ठानेका ठाउँमा आज निर्माण सम्पन्न गरेका छौं । रेल आउन सक्दैन भनिएका खास ठाउँमा आज रेल पुगेको छ । हामीले चीनसँग १५ सय किलोमिटर राजमार्गबाट व्यापार गर्छौं । यो बाह्रै महिना खुला छ र व्यापार फस्टाएको छ । 
नेपालसँग पनि त्यो सम्भावना छ। 

तपाईंले नेपालसँगका कस्ता सम्झना पाकिस्तान लिएर फर्कंदै हुनुहुन्छ? 
म पहिले नागरिकका रुपमा दुईपटक नेपाल आइसकेको छु । यो मेरो पहिलो औपचारिक भ्रमण हो । म पहिलोपटक सन् २००८ मा आएको थिएँ । अहिले सहर निकै बढेको छ । मैले यहाँ आर्थिक वृद्धि देखें । यहाँका जनता स्वावलम्बी र परिस्थितिप्रति खुसी देखिन्छन् । नयाँ सरकारप्रति आशा पनि देखिएको छ । सन् २००८ को स्थिति अलि तरल थियो। अहिले नेतृत्वप्रति विश्वास देखिएको छ । छ महिनाबीच भएका तीन निर्वाचनमा ८० प्रतिशत नागरिक मतदानमा सहभागी हुनु गजबको स्थिति हो । प्रजातन्त्र आधारभूत प्रस्थापना हो । प्रजातन्त्र सुनिश्चित भएपछि सबै कुरा आउँछ। 
मैले यहाँ जे देखें, त्यसबाट म नेपालको अग्रगामी बाटोप्रति अत्यन्तै सकारात्मक र आशावादी भएको छु। 

हाम्रो क्षेत्रमा दुई विशाल मुलुक भारत र चीन छन् । नेपाल र पाकिस्तानजस्ता मुलुकले यी शक्तिराष्ट्रसँग कसरी व्यवहार गर्नुपर्ला? 
सबै कुराले अवसर र सम्भाव्यता ल्याउँछ । हामीले ती सम्भावनाको उपयोग गर्न सक्नुपर्छ । हामीले व्यापार कनेक्टिभिटी बढाउनुपर्छ र जनताको समृद्धिमा सुधार गर्नुपर्छ । यसमा सबैको चासो छ । हामीबीचका द्विपक्षी मुद्दा समयसँगै समाधान भएर जान्छन् । हामीले संसारभरि धेरै अप्ठेरा द्विपक्षीय मुद्दाहरू पनि समाधान भएको देखेका छौं । यसको मतलब हामीले क्षेत्रीय मुद्दालाई बेवास्ता गर्छौं भन्ने होइन । त्यसकारण हामीले सार्क र यसको प्रक्रियालाई अत्यन्तै महत्त्व दिएका छौं । 

तपाईंको भ्रमणको एउटा उद्देश्य पाकिस्तानमा सार्क शिखर सम्मेलन गराउन सहजीकरणका निम्ति पनि हो ? के पाकिस्तानले अब शिखर सम्मेलन आयोजना गर्छ? 
हामी सन् २०१४ देखि नै शिखर सम्मेलन आयोजना गर्न इच्छुक छौं र यो सन् २०१६ मै सम्पन्न हुनुपर्ने थियो । यो सम्भव भएन, हामी सार्क शिखर सम्मेलनका लागि सहमति जुट्नेमा आशावादी छौं । अन्य मन्त्रीस्तरीय बैठक आयोजना भइरहेका छन् तर यो मञ्चलाई गति दिने शिखर सम्मेलन आयोजनामा अवरोध आइरहेको छ । 
यो क्षेत्रका मुलुकका निम्ति सार्क महत्त्वपूर्ण मञ्च हो । हाम्रो साझा इतिहास, संस्कृति रहेका कारण पनि यो मञ्चलाई सक्रिय र उपयोगी बनाउनु अत्यन्त आवश्यक छ। 

दुवै देशमा क्रिकेट लोकप्रिय छ । नेपाली टिमले अहिले राम्रो गरिरहेको छ । दुई देशका टिमबीच सहकार्यको सम्भावना छ? 
निश्चय नै ! नेपालको ठूलो जनसंख्या छ, एउटा सानो मुलुकमा करिब ३ करोड नागरिक छन् । पाकिस्तानमा क्रिकेट कति लोकप्रिय छ भन्ने कुराले तपाईंहरूलाई आश्चर्यमा पार्छ । म नेपालजस्तै पहाडी भूभागबाट आएको हुँ । त्यहाँ तपाईं जहाँसुकै जाँदा पनि बालबालिकाले क्रिकेट खेलेको देख्न सक्नुहुन्छ । क्रिकेटप्रति ठूलो आकर्षण त्यहाँ छ । 
नेपालले पनि यसमा प्रसिद्धी हासिल गर्नेमा म आशावादी छु। 

धेरै मनिसले नेपाललाई खेलकूदका साथै कूटनीतिक आदानप्रदानका निम्ति पनि तथष्ट गन्तव्यका रुपमा लिन्छन् । के नेपालले भारत र पाकिस्तानबीचको वार्तामा मध्यस्थता गर्नसक्छ? 
हो । यहाँ सार्कको मुख्यालय नै छ । अर्को थलोले जहिल्यै विश्वसनीयता आर्जन वा अन्य जुनसुकै विषय समाधानका लागि सहयोग गर्न सक्छ । नेपालको आफ्नै अद्वितीय किसिमको इतिहास भएका कारण यस्ता पहलमा मध्यस्थता गर्न सक्ने स्थिति छ। 

प्रधानमन्त्री अब्बासीसँगकाे अन्तर्वार्ता सुन्न तल क्लिक गर्नुहाेस्







यसमा तपाईको मत

अन्य समाचार

घरमा मोर्डन लाइटिंग

घरमा मोर्डन लाइटिंग

सही लाइटिंगको प्रयोगबाट घरलाई मोडर्न र नयाँ रुप दिन सकिन्छ । लाइटिंग मिलेको घर हेर्दामा साह्रै राम्रा हुन्छन । ...

वाशिंग मेसिन खरिद गाइड

वाशिंग मेसिन खरिद गाइड

वाशिंग मेसिन खरिद गर्दा ख्याल गर्नुपर्ने थुप्रै कुराहरु हुन्छन् | यस गाइड मार्फत तपाईले आफ्नो परिवारको लागि कस्तो फ्रिज खरिद...

घरेलु उपकरण सम्बन्धि सुरक्षा टिप्स

घरेलु उपकरण सम्बन्धि सुरक्षा टिप्स

घरेलु उपकरण सुरक्षित शैलीमा प्रयोग नगर्नाले ठूला ठूला दुर्घटना हुन सक्छ। यी सुझावहरु पालाना गर्नाले यस्तो दुर्घटना न्यून हुन्छ ।

फ्रिजको हेरचाह कसरी गर्ने?

फ्रिजको हेरचाह कसरी गर्ने?

फ्रिजको औसत आयु १३ वर्ष मानिन्छ | तर यी कुराहरु ध्यानमा राखेर फ्रिजलाई कथित औसत आयुभन्दा धेरै समयसम्म प्रयोग गर्न...

रायमाझीको ‘हेर यी आँखामा’ सार्वजनिक

रायमाझीको ‘हेर यी आँखामा’ सार्वजनिक

रेडियो नेपालका अंग्रेजी समाचार बाचक तथा प्रसिद्ध गायक महेन्द्र रायमाझीको आवाजमा रहेको ‘हेर यी आँखामा’ बोलको गीतको म्युजिक भिडियो सार्बजनिक...

आलियासँग कहिले विहे गर्छन् रणवीर ?

आलियासँग कहिले विहे गर्छन् रणवीर ?

बलिउडमा रणवीर कपुर र आलिया भट्टको जोडी अहिले चर्चामा छ। दुबैले प्रेम सम्बन्धलाई स्वीकार गरिसकेका छन्। अब दुबैबीच विहे कहिले...

'आयो गयो फेरियो व्यवस्था, आफ्नो भने उस्तै छ अवस्था'

‘आयो गयो फेरियो व्यवस्था । आफ्नो भने उस्तै छ अवस्था ।। कल्ले के गर्छ ? पाय‘सी सबैले आफ्नै पेट भर्छ...

लेखिका प्रियंका

लेखिका प्रियंका

हलिउड टेलिभिजन सो ‘क्वान्टिको’को पछिल्लो श्रृंखलाबाट विवादमा तानिएकी बलिउड नायिका प्रियंका चोपडाले सन् २०१९ मा ‘अनफिनिस्ड’ नामक पुस्तक पाठकमाझ ल्याउने...