भोटेकोशीमा बाढी आएको ११ दिन बितिसक्दा पनि खोजी र उद्धार कार्य रोकिएको छैन। बाढीले तहसनहस बनाएको बस्ती र जलविद्युत् आयोजनाका सुरुङहरूमा अझै कति मानिस फसिरहेका छन् भन्ने यकिन हुन सकेको छैन। तर निराशाबीच पछिल्ला दुई दिनमा चार जनाको जीवित उद्धार भएपछि उद्धारकर्मी र आफन्तमा आशाको सञ्चार भएको छ।
बाढी आएको १०औँ र ११औँ दिनमा गरी दुई जलविद्युत् आयोजनाका सुरुङ र बाढीले बगाएर क्षति पुर्याएको घरबाट चार जनाको जीवितै उद्धार गरिएको हो।
शुक्रबार बाढी प्रभावित त्रिशूली–३ ‘ए’ जलविद्युत् आयोजनाको सुरुङबाट सञ्जय साह र कविर महर्जनको उद्धार गरिएको थियो। उनीहरू सुरुङभित्रको ट्रयापमा परेका थिए।
शनिबार अपर त्रिशूली–१ जलविद्युत् आयोजनाको अडिट–४ सुरुङबाट एक जना चिनियाँ नागरिकको उद्धार गरिएको छ। नेपाली सेना र दक्षिण कोरियाली विपद् विज्ञ टोलीले उनलाई सुरुङभित्रबाट सकुशल उद्धार गरेको हो। उद्धार गरिएका चिनियाँ नागरिकलाई थप उपचार तथा स्वास्थ्य परीक्षणका लागि नुवाकोटको त्रिशूलीस्थित मैथिल ब्यारेकतर्फ ल्याइएको छ।
शनिबारकै अर्को उद्धारले भने भोटेकोशी बाढीपछि खोजीको दायरा सुरुङबाट बाहिर निकालेर बाढीले क्षति पुर्याएका घर तथा संरचनासम्म पुर्याउनुपर्ने संकेत गरेको छ।
नुवाकोटको विदुर नगरपालिका–१०, बेत्रावतीमा बाढीले बगाएर पुर्याएको घरभित्रबाट चण्डिका श्रेष्ठको जीवित उद्धार गरिएको छ। उनलाई सशस्त्र प्रहरी बल नेपालका इन्स्पेक्टर सुमन विकको कमान्डमा रहेको टोलीले उद्धार गरेको हो।
श्रेष्ठको घर बाढीले बगाएर उनको पुरानो स्थानबाट करिब ५० मिटर पर पुर्याएको स्थानीय नारायणलाल डंगोलले बताएका छन्। उनका अनुसार श्रेष्ठको घर उनको घरभन्दा करिब ७० मिटर पछाडि थियो।
‘बाढीले बगाएर लगेको घरबाट उहाँको उद्धार भएको हो। मेरो घरभन्दा ७० मिटर पछाडि उहाँको घर थियो। बाढीले बगाएर मेरो घर भएको ठाउँबाट करिब ५० मिटर पर पुर्याएको छ। त्यही बगाएको घरबाट उहाँलाई प्रहरीले झिकेको हो।’
बगाएर लगिएको घरभित्रबाट मान्छेको आवाज सुनिएपछि प्रहरीलाई खबर गरिएको स्थानीय जनप्रतिनिधिले बताएका छन्। विदुर नगरपालिका–१० का वडा सदस्य मंगल तामाङका अनुसार बगरमा मानिसको आउजाउ भइरहेका बेला बाटो खन्ने कामसमेत सुरु भएको थियो। त्यही क्रममा मान्छेको आवाज सुनिएपछि उद्धारका लागि प्रहरीलाई खबर गरिएको थियो।
बाढी आएको ११ दिनपछि भएको चण्डिकाको जीवित उद्धारले बाढीले बगाएका, पुरिएका वा भत्किएका घरका संरचनाभित्र अझै कोही जीवितै फसेका छन् भन्ने आँकलनसहित उद्धार थप तीव्र बनाउनुपर्ने देखिएको छ।
चण्डिकाका श्रीमान् भने अझै सम्पर्कविहीन रहेको परिवारले जनाएको छ। उद्धारपछि उनलाई उपचारका लागि छाउनी अस्पताल ल्याइएको बताइएको छ।
सुरुङभित्र अझै कति छन्?
भोटेकोशी बाढीबाट प्रभावित क्षेत्रमा रहेका अधिकांश जलविद्युत् आयोजनामा बाढी आउँदा काम भइरहेको थियो। तीमध्ये आधाभन्दा बढी आयोजनाका सुरुङभित्र काम भइरहेको थियो। त्यसैले सुरुङभित्र काम गरिरहेका धेरै मानिस फसेको आशंका गरिएको छ।
सुरुङका विभिन्न भागमा ट्रयापमा परेका व्यक्तिको खोजी र उद्धार कार्य अहिले पनि जारी छ। तर सुरुङको जटिल संरचना, बाढीले पुर्याएको क्षति र उद्धारकर्ताहरूका लागि सहज पहुँच नहुँदा धेरै स्थानमा पुग्न कठिन भइरहेको छ।
गृहमन्त्री सुधन गुरुङले पनि बाढी प्रभावित क्षेत्रमा खोज तथा उद्धारको काम जारी रहेको जानकारी दिएका छन्। सुरक्षाकर्मी तथा प्राविधिक टोलीले सुरुङभित्र फसेकाहरूको अवस्था पत्ता लगाउने प्रयास गरिरहेका छन्।
दिन बित्दै जाँदा सुरुङभित्र रहेका व्यक्तिको अवस्थाप्रति चिन्ता थपिँदै गएको छ। तर १०औँ र ११औँ दिनमा समेत चार जनाको जीवित उद्धार हुनुले आशा अझै सकिएको छैन भन्ने सन्देश दिएको छ।
सुरुङ मात्रै होइन, बाढीले बगाएका घर पनि खोज्नुपर्ने
भोटेकोशी बाढीपछि सुरुङभित्र मानिस फसेको विषय प्रमुख रूपमा बाहिर आएको थियो। तर बेत्रावतीमा चण्डिका श्रेष्ठको जीवित उद्धार भएपछि बाढीले बगाएका तथा पुरिएका घर र संरचनाभित्र पनि मानिस फसेको हुनसक्ने सम्भावना देखिएको छ।
बाढीले रसुवाको गढीदेखि नुवाकोट हुँदै धादिङको गलौंदी क्षेत्रसम्मका घर तथा बस्तीमा ठूलो क्षति पुर्याएको छ। कतिपय घर पुरिएका छन् भने कतिपय घर बाढीले बगाएर अन्यत्र पुर्याएको छ। कतिपय संरचना पूर्ण रूपमा पल्टिएका छन्।
यस्ता संरचनाभित्र मानिस च्यापिएको वा फसेको हुनसक्ने भएकाले अब खोज तथा उद्धारको प्राथमिकता सुरुङसँगै बाढीले क्षति पुर्याएका घर, भग्नावशेष र पुरिएका बस्तीमा पनि केन्द्रित गर्नुपर्ने देखिएको छ।
चण्डिकाको ११ दिनपछिको जीवित उद्धारले अझै भग्नावशेषभित्र जीवन भेटिने देखाएको छ।
क्षति ठूलो, आशा अझै बाँकी
भोटेकोशी बाढीले मानवीय क्षतिसँगै जलविद्युत् आयोजना, सडक, पुल, घर तथा बस्तीमा ठूलो क्षति पुर्याएको छ। बाढी प्रभावित क्षेत्रमा रहेका जलविद्युत् आयोजनाका संरचना र पहुँचमार्गसमेत प्रभावित भएका छन्। कतिपय क्षेत्रमा बाढीले पुराना बाटा र बस्तीको स्वरूप नै बदलिदिएको छ।
तर यति ठूलो विनाशबीच पछिल्ला दुई दिनमा भएको चार जनाको जीवित उद्धारले उद्धार कार्यमा नयाँ आशा थपेको छ।
सञ्जय साह, कविर महर्जन, एक चिनियाँ नागरिक र चण्डिका श्रेष्ठका चार जीवनले, चौतर्फी आशाका किरण छरेको छ।
भोटेकोशीको भग्नावशेष र अँध्यारा सुरुङभित्र अझै कति मानिस भाग्यले बाँचिरहेका होलान्?
जवाफ खोज्न अब हरेक भग्नावशेष, हरेक पुरिएको घर र सुरुङको हरेक सम्भावित ट्रयापसम्म उद्धार टोली पुग्न आवश्यक छ।
त्यसैले अहिले समय त घर्किँदै छ, तर आशा अझै बाँकी छ।
प्रकाशित: २० भाद्र २०८३ १६:२२ शनिबार
