बिहान उठ्नासाथ एक कप तातो चिया वा कफी पिउने बानी धेरै नेपालीको दैनिकी बनिसकेको छ। विशेषगरी सहरमा कार्यालय जाने कर्मचारी, विद्यार्थी, व्यवसायी र युवा पुस्तामाझ कफीको लोकप्रियता पछिल्ला वर्षहरूमा तीव्र रूपमा बढेको छ। तर, कफी धेरै पिउँदा मुटुलाई असर गर्छ कि गर्दैन भन्ने प्रश्न भने धेरैको मनमा रहन्छ।
यही जिज्ञासाको जवाफ अमेरिकन हार्ट एसोसिएसन (AHA) ले सार्वजनिक गरेको नयाँ वैज्ञानिक अध्ययनले दिएको छ। अध्ययनअनुसार अधिकांश स्वस्थ वयस्कले दिनमा ४०० मिलिग्रामसम्म क्याफिन सेवन गर्न सक्छन्, जुन करिब आठ औंसका पाँच कप कफी बराबर हुन्छ। यति मात्रामा कफी पिउँदा मुटुसम्बन्धी रोगको जोखिम नबढ्ने अनुसन्धानले देखाएको छ।
अध्ययनले मध्यम मात्रामा कफी सेवन गर्नु केही प्रकारका मुटुसम्बन्धी रोग, हृदय विफलता र स्ट्रोकको जोखिम घटाउनसमेत सहयोगी हुन सक्ने उल्लेख गरेको छ। तर, प्रत्येक व्यक्तिको शरीरले क्याफिनलाई फरक–फरक ढंगले ग्रहण गर्ने भएकाले एउटै मात्रा सबैका लागि समान रूपमा उपयुक्त नहुन सक्ने चेतावनी पनि दिइएको छ।
नेपालीमा बढ्दै कफी संस्कृति
केही वर्षअघिसम्म नेपालीको पहिलो रोजाइ चिया थियो। अहिले भने काठमाडौं, पोखरा, चितवनदेखि जिल्ला सदरमुकामसम्म कफी पसलको संख्या बढ्दो छ। घरमै कफी मेसिन राख्ने चलन पनि विस्तार हुँदै गएको छ।
स्वास्थ्य विज्ञहरूका अनुसार कफी आफैंभन्दा पनि त्यसमा हालिने धेरै चिनी, फ्लेभरयुक्त सिरप, ह्विप क्रीम वा अत्यधिक क्रीम ले स्वास्थ्यमा नकारात्मक असर पार्न सक्छ। त्यसैले ब्ल्याक कफी वा कम चिनी भएको कफी अपेक्षाकृत राम्रो विकल्प मानिन्छ।
ब्ल्याक कफी बढी लाभदायी
वैज्ञानिक समीक्षाअनुसार चिनी, क्रीम वा अन्य अतिरिक्त पदार्थ नहालिएको ब्ल्याक कफी बाट दिनमा ४०० मिलिग्रामसम्म क्याफिन सेवन गर्नु अधिकांश स्वस्थ वयस्कका लागि सुरक्षित देखिएको छ।
अनुसन्धानले दिनमा दुईदेखि चार कप कफी पिउने व्यक्तिमा मुटुरोग, हृदय विफलता र स्ट्रोकको जोखिम तुलनात्मक रूपमा कम देखिएको जनाएको छ। यद्यपि, नियमित रूपमा चार कपभन्दा बढी कफी सेवन गर्दा केही व्यक्तिमा हृदय विफलताको जोखिम बढ्न सक्ने संकेत पनि भेटिएको छ।
एनर्जी ड्रिंकभन्दा कफी सुरक्षित
अध्ययन टोलीका अध्यक्ष तथा क्यालिफोर्निया विश्वविद्यालय, सान फ्रान्सिस्कोका चिकित्सा प्राध्यापक ग्रेगरी एम. मार्कसका अनुसार संसारभर लाखौं मानिसको दैनिक जीवनमा कफी महत्वपूर्ण हिस्सा बनिसकेको छ। उनका अनुसार अधिकांश स्वस्थ वयस्कका लागि सीमित मात्रामा कफी सेवन सुरक्षित भए पनि एनर्जी ड्रिंक र एनर्जी शट जस्ता पेयमा अत्यधिक क्याफिन हुने भएकाले त्यसले रक्तचाप बढाउने, मुटुको धड्कन असामान्य बनाउने र मुटुमा प्रतिकूल असर पार्ने जोखिम बढी हुन्छ।
अनुसन्धानले सामान्य कफीमा प्रति फ्लुइड औंस ९.४ देखि २०.६ मिलिग्राम क्याफिन हुने देखाएको छ भने एनर्जी ड्रिंकमा यही मात्रा ४० देखि ६९ मिलिग्राम सम्म पुग्न सक्छ।
कफी पिउँदा यी कुरामा ध्यान दिनुहोस्
दिनमा दुईदेखि चार कप कफी अधिकांश स्वस्थ वयस्कका लागि उपयुक्त मानिन्छ।
सम्भव भएसम्म ब्ल्याक कफी वा कम चिनी भएको कफी रोज्नु राम्रो हुन्छ।
राति ढिलो कफी पिउँदा निद्रामा असर पर्न सक्छ।
उच्च रक्तचाप, मुटुको समस्या, गर्भावस्था वा क्याफिनप्रति संवेदनशीलता भएका व्यक्तिले चिकित्सकको सल्लाहअनुसार कफी सेवन गर्नुपर्छ।
कफीको विकल्प भन्दै अत्यधिक एनर्जी ड्रिंक सेवन गर्नु स्वास्थ्यका लागि जोखिमपूर्ण हुन सक्छ।
स्वस्थ जीवनशैलीका लागि कफीलाई ‘औषधि’ वा ‘हानिकारक’ मध्ये कुनै एक भनेर बुझ्नुभन्दा सन्तुलित मात्रा, सही प्रकार र आफ्नो स्वास्थ्य अवस्थाअनुसार सेवन गर्नु नै सबैभन्दा बुद्धिमानी विकल्प हुने अध्ययनको निष्कर्ष छ।
प्रकाशित: १० श्रावण २०८३ १९:४१ आइतबार