बुधबार नेपालीका लागि एउटा यस्तो कालो दिन बन्यो, जसमा दिनभर मोबाइलका स्क्रिन, टेलिभिजनका पर्दा, रेडियोका आवाज र सामाजिक सञ्जालका सूचनाले रसुवाको भोटेकोशीमा आएको विनाशकारी बाढीको भयावह तस्बिर देखाइरहे। समाचारसँगै आशा र निराशा, उद्धारको प्रतीक्षा र आफन्तको खोजीमा छटपटाइरहेका परिवारको पीडा पनि निरन्तर सार्वजनिक भइरह्यो।
भोटेकोशीको भेलले बस्ती, सडक, पुल र संरचना मात्रै बगाएन, धेरै परिवारको आशा र भरोसामाथि पनि प्रहार गर्यो। बुधबार राति ९ बजेसम्म ९५ जनाको शव फेला परेको विवरणले विपत्तिको गम्भीरता देखाएको छ। तर ती शवको पहिचान हुन बाँकी छ। अझै ८५ जना सुरक्षाकर्मी, ३८४ जना पर्यटक र ६० जना जलविद्युत् आयोजनाका कर्मचारी सम्पर्कविहीन छन्। अर्थात्, खोजी र उद्धारको प्रतीक्षा अझै सकिएको छैन।
सम्पर्कविहीन हुनेमा उद्धार र सुरक्षाका लागि प्रभावित क्षेत्रमा खटिएका नेपाली सेनाका ४४, नेपाल प्रहरीका २८ र सशस्त्र प्रहरी बलका १३ जना सुरक्षाकर्मीसमेत छन्। रसुवागढी भन्सार तथा अध्यागमन कार्यालयका कर्मचारीको अवस्थासमेत अज्ञात छ। विदेशी २९१ र नेपाली ९३ गरी ३८४ पर्यटक सम्पर्कविहीन हुनु पर्यटन क्षेत्रका लागि पनि गम्भीर चिन्ताको विषय हो।
यो विपत्तिको अर्को भयावह पक्ष भौतिक संरचनाको क्षति हो। २२ मोटरेबल पुल र ४० किलोमिटर पक्की सडक पूर्ण रूपमा क्षतिग्रस्त भएको प्रारम्भिक सरकारी विवरण छ। सडक र पुल बगेपछि प्रभावित क्षेत्रसँगको स्थलगत सम्पर्क विच्छेद भएको छ। यसले उद्धारमा थप कठिनाइ सिर्जना गरेको छ।
सरकारका अनुसार भोटेकोशीमा बाढी आएको सूचना बिहान ८:४० बजे प्राप्त भएको थियो। त्यसको पाँच मिनेटमै प्रधानमन्त्रीले सुरक्षा निकायसहित सम्बन्धित सबै निकायलाई खोज तथा उद्धारमा परिचालन हुन निर्देशन दिएका थिए। बिहान ९ बजेबाट जिल्ला प्रशासन र स्थानीय तहमार्फत तटीय क्षेत्रका बासिन्दालाई उच्च सतर्कता अपनाउन र सुरक्षित स्थानमा जान सार्वजनिक अपिल गरिएको थियो।
तर विपत्तिको वास्तविक परीक्षा सूचना आएको समयदेखि सुरु हुन्छ। आज दिनभर नेपाली सञ्चारमाध्यममा आएका समाचार, दृश्य र सम्पर्कविहीन आफन्तका विवरणले फसेका नागरिक भएको ठाउँसम्म उद्धार टोली कति छिटो पुग्न सक्छ भन्ने खोजी भइनै रह्यो ।
प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाहले सामाजिक सञ्जालमार्फत बाढीपीडितलाई सम्बोधन गर्दै सरकार उद्धार, राहत र उपचारमा केन्द्रित रहेको सन्देश दिएका छन्।
सत्तारुढ राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीले पनि भोलि (बिहीबार) बिहान ९ बजे सर्वदलीय बैठक बोलाएको छ। विपत्तिको समयमा राजनीतिक मतभेदभन्दा माथि उठेर राष्ट्रिय संयन्त्रलाई एकीकृत गर्ने अवसरका रूपमा यस बैठकलाई उपयोग गर्न सक्नुपर्छ। उद्धार र राहत कुनै दलको कार्यक्रम होइन, यो राज्य र समाजको साझा जिम्मेवारी हो।
गैरआवासीय नेपाली संघ (एनआरएनए) ले पनि विपत्तिमा सहयोग गर्ने घोषणा गरेको छ। देशभित्रका नागरिकदेखि विदेशमा रहेका नेपालीसम्मले सहयोगको हात बढाउनु अहिलेको आवश्यकता हो। तर सहयोगसँगै त्यसको व्यवस्थित परिचालन पनि उत्तिकै महत्वपूर्ण छ, ताकि राहत आवश्यक ठाउँमा समयमै पुग्न सकोस्।
आज हामीमध्ये धेरैले सुरक्षित ठाउँमा बसेर मोबाइलमा रसुवाका तस्बिर र समाचार हेर्यौँ। कसैका लागि त्यो एउटा समाचार थियो, तर प्रभावित परिवारका लागि त्यो आफ्ना मानिसको जीवन र मृत्युको प्रश्न हो। सामाजिक सञ्जालमा आउने प्रत्येक भिडियो, प्रत्येक फोन र प्रत्येक सूचनाले कसैको मनमा आशा जगाएको छ भने कसैलाई थप पीडा दिएको छ।
त्यसैले अहिले सबैभन्दा ठूलो जिम्मेवारी सूचना फैलाउने होइन, सही सूचना पुर्याउने हो। अपुष्ट खबर र अफवाहले उद्धारमा अवरोध पुर्याउन सक्छ। आधिकारिक निकाय र विश्वसनीय सञ्चारमाध्यमबाट प्राप्त सूचनालाई मात्र आधार बनाउँदै प्रभावित परिवारको संवेदनशीलतालाई सम्मान गर्नुपर्छ।
आजको दिनले हामीलाई कठोर सत्य सम्झाएको छ, प्राकृतिक विपत्तिको अगाडि राज्यको तयारी, प्रविधि, सुरक्षा संयन्त्र र मानवीय संवेदनशीलताको एकसाथ परीक्षा हुन्छ। अब दोषारोपण र बहसको समय होइन। त्यसको समीक्षा अवश्य गर्नुपर्छ, तर अहिले प्राथमिकता जीवन बचाउनु हो।
हामी जो बाँचेका छौँ, हामीले प्रभावितलाई बाँच्न सहयोग गर्नुपर्छ।
राज्यका उपलब्ध सबै सुरक्षा निकाय, स्वास्थ्य संस्था, उद्धार संयन्त्र, स्थानीय सरकार, स्वयंसेवक र आवश्यक सबै स्रोतसाधनलाई एकीकृत रूपमा परिचालन गर्नुपर्छ। प्रभावित क्षेत्रमा फसेका प्रत्येक व्यक्तिसम्म जतिसक्दो चाँडो उद्धार टोली पुग्नुपर्छ। घाइतेको उपचारमा कुनै कसर बाँकी राख्नु हुँदैन। बेपत्ता नागरिकको खोजीलाई तीव्र बनाउनुपर्छ र पीडित परिवारलाई राज्यको उपस्थितिको अनुभूति दिलाउनुपर्छ।
९५ वटा शव फेला परिसक्दा पनि ९५ परिवारको शोक अझै पहिचानको प्रतीक्षामा छ। सयौँ परिवार आफ्ना मानिसको खबर कुरिरहेका छन्। यही प्रतीक्षालाई अब राज्यको पहिलो प्राथमिकता बनाउनुपर्छ।
भोटेकोशीले आज हामीलाई ठूलो पीडा दिएको छ। यो दिनलाई केवल विपत्तिको दिनका रूपमा सम्झिने होइन, एकअर्काको जीवन बचाउन राज्य र समाज एक ठाउँमा उभिएको दिन बनाउने जिम्मेवारी अब हाम्रो हो।
प्रकृतिले दिएको यो पीडाको उत्तर मानवीय एकता, शीघ्र उद्धार, संवेदनशील राज्य र जिम्मेवार समाजबाट दिनुपर्छ।
प्रकाशित: १० भाद्र २०८३ २१:२७ बुधबार