अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले बेलायतअन्तर्गत रहेको उत्तरी आयरल्याण्डलाई आयरल्याण्डसँग एकीकरण भएको हेर्न आफू इच्छुक रहेको बताएका छन्। आयरल्याण्डको राजधानी डब्लिन भ्रमणका क्रममा ट्रम्पले यस्तो धारणा सार्वजनिक गरेका हुन्।
ट्रम्पको यस भनाइप्रति उत्तरी आयरल्याण्डका बेलायत समर्थक युनियनवादी नेताहरूले तीव्र असन्तुष्टि जनाएका छन्।
बेलायती प्रधानमन्त्री एन्डी बर्नह्यामले केही साताअघि उत्तरी आयरल्याण्डलाई संयुक्त अधिराज्यबाट अलग गर्ने विषयमा जनमतसंग्रहको सम्भावना तत्कालका लागि ‘टेबल बाहिर’ रहेको बताएका थिए। शनिबार डाउनिङ स्ट्रिटले पनि सरकारको उक्त धारणा कायमै रहेको स्पष्ट पारेको छ।
आयरल्यान्डका प्रधानमन्त्री माइकल मार्टिनसँग भेटवार्तापछि पत्रकारहरूसँग कुरा गर्दै ट्रम्पले भने, ‘ठीक छ, म कुनै समस्या निम्त्याउन चाहन्नँ, तर म तपाईंलाई भन्छु, म यसलाई एकताबद्ध भएको हेर्न चाहन्छु।’
उनले आयरल्याण्डको एकीकरण अन्ततः हुने विश्वास व्यक्त गर्दै भने, ‘मलाई लाग्छ, यो एक शानदार कुरा हुनेछ।’ बेलायतले यस विषयमा आफ्नो धारणा राख्नुपर्ने भए पनि आफूलाई आयरल्याण्ड एकीकृत भएको देख्न मन पर्ने ट्रम्पले बताए।
पछि पनि ट्रम्पले आयरिश एकताको विषयमा ‘कुनै राम्रो उत्तर नभएको’ बताए। यद्यपि, उनले एकीकृत आयरल्याण्ड हुनु ‘धेरै राम्रो कुरा’ हुने आफ्नो धारणा दोहोर्याए।
अघिल्ला अमेरिकी राष्ट्रपतिभन्दा फरक धारणा
ट्रम्पको यो भनाइलाई अघिल्ला अमेरिकी राष्ट्रपतिहरूले अपनाउँदै आएको सावधानीपूर्ण र तटस्थ अडानभन्दा फरक रूपमा हेरिएको छ।
जो बाइडेनजस्ता आयरिश मूलसँग बलियो सम्बन्ध भएका अमेरिकी राष्ट्रपतिहरूले समेत आयरल्याण्डको एकीकरणको प्रश्नमा प्रत्यक्ष पक्ष लिनबाट जोगिँदै आएका थिए।
सन् १९९८ को ‘गुड फ्राइडे सम्झौता’ले आयरिश एकताको पक्षमा रहेका राष्ट्रवादी र उत्तरी आयरल्याण्ड बेलायतकै हिस्सा रहनुपर्ने पक्षमा रहेका युनियनवादीबीच दशकौँदेखि चलिरहेको हिंसात्मक द्वन्द्व अन्त्य गर्न महत्वपूर्ण भूमिका खेलेको थियो। उक्त शान्ति प्रक्रियामा अमेरिकी सरकारले पनि महत्वपूर्ण मध्यस्थको भूमिका खेलेको थियो।
सम्झौताअनुसार उत्तरी आयरल्याण्डको संवैधानिक भविष्य परिवर्तन गर्ने जनमतसंग्रह बेलायती सरकारको निर्णयमा निर्भर हुन्छ।
युनियनवादी नेताको विरोध
उत्तरी आयरल्याण्डलाई बेलायतसँगै राख्नुपर्ने पक्षमा रहेको सबैभन्दा ठूलो पार्टी डेमोक्रेटिक युनियनिस्ट पार्टीका नेता गेभिन रोबिन्सनले ट्रम्पको भनाइ अस्वीकार गरेका छन्।
उनले सामाजिक सञ्जालमा उत्तरी आयरल्याण्डको संवैधानिक भविष्यको निर्णय लन्डन, डब्लिन वा वासिङ्टनबाट हुने नभई उत्तरी आयरल्याण्डका जनताले गर्ने बताएका छन्।
उनले आयरल्याण्डसँग एकीकरण भएमा ‘हाम्रो देशको विनाश’हुने दाबीसमेत गरेका छन्।
यता बेलफास्टमा आयरिश एकताको समर्थन गर्ने पक्षले भने ट्रम्पको भनाइप्रति मिश्रित प्रतिक्रिया दिएको छ। ट्रम्पका नीतिका कडा आलोचक राष्ट्रवादी पार्टी सिन् फेइनका समर्थक इमोन हन्नाले ट्रम्पको टिप्पणी केवल समाचारको शीर्षक बन्नका लागि आएको हुन सक्ने बताए।
उनले ट्रम्पलाई संयुक्त आयरल्याण्ड हुन्छ वा हुँदैन भन्ने विषयमा खासै चासो नरहेको आफ्नो धारणा राखे।
उत्तरी आयरल्याण्डमा पछिल्ला वर्षहरूमा बेलायतमै रहने पक्षमा सहज बहुमत देखिँदै आएको छ। यद्यपि, बेलायतले युरोपेली संघबाट बाहिरिने निर्णय गरेपछि आयरिश एकताको विषय फेरि राजनीतिक बहसको केन्द्रमा आएको छ र दुवै पक्षबीचको अन्तर केही घटेको देखिन्छ।
आयरिश राष्ट्रपतिसँग भेट
ट्रम्पले आयरिश राष्ट्रपति क्याथरिन कोनोलीसँग पनि भेट गरेका छन्। कोनोली गत वर्ष मुख्यतः औपचारिक भूमिका रहने राष्ट्रपतीय पदमा निर्वाचित हुनुअघि सन् २०१९ मा ट्रम्प आयरल्याण्ड भ्रमणमा आउँदा उनको विरोधमा भएको प्रदर्शनमा सहभागी भएकी थिइन्।
भेटपछि जारी विज्ञप्तिमा कोनोलीले ट्रम्पसमक्ष ‘युद्ध र नरसंहारलाई सामान्यीकरण गर्न नसकिने’ आयरिश जनताको दृढ धारणा राखेको बताइन्।
उनको वक्तव्यमा कुनै विशेष द्वन्द्वको नाम उल्लेख गरिएको थिएन। तर कोनोली यसअघि इरानसँगको अमेरिकी युद्ध तथा गाजामा इजरायलको सैन्य कारबाहीको आलोचना गर्दै आएकी छन्।
आयरल्याण्डले संयुक्त राष्ट्रसंघका अनुसन्धान तथा विभिन्न मानव अधिकार समूहसँगै गाजाको अवस्थालाई नरसंहारका रूपमा वर्णन गर्दै आएको छ।
इजरायलले भने उक्त आरोप अस्वीकार गर्दै आफू सन् २०२३ मा गाजाबाट आक्रमण गर्ने हमासलगायतका लडाकुविरुद्ध युद्ध गरिरहेको बताउँदै आएको छ।
ट्रम्पको विरोधमा डब्लिनमा प्रदर्शन
ट्रम्प आयरल्याण्डको पश्चिमी क्षेत्रमा रहेको आफ्नो एउटा रिसोर्टमा गल्फ प्रतियोगिता हेर्न जानुअघि डब्लिनको मध्य क्षेत्रमा हजारौँ मानिसले प्रदर्शन गरेका थिए।
प्रदर्शनकारीहरूले ट्रम्पलाई युद्धसँग जोडेर लेखिएका पोस्टर बोकेका थिए भने ‘फ्री, फ्री प्यालेस्टाइन’ लगायतका नारा लगाएका थिए। पछिल्ला वर्षहरूमा आयरल्याण्डमा भएको यो सबैभन्दा ठूलो युद्धविरोधी प्रदर्शनमध्ये एक भएको बताइएको छ।
अमेरिका–आयरल्याण्ड आर्थिक सम्बन्ध
ट्रम्पको आयरल्याण्ड भ्रमणका क्रममा दुई देशबीचको आर्थिक सम्बन्ध पनि प्रमुख विषय बनेको थियो। मध्यमार्गी प्रधानमन्त्री माइकल मार्टिनले यसअघि अमेरिकी कम्पनी र आयरल्याण्डबीचको गहिरो आर्थिक सम्बन्धमा जोड दिएका थिए।
दशकौँदेखि आयरिश सरकारले अमेरिकी कम्पनीबाट आउने रोजगारी र कर राजस्वलाई प्राथमिकता दिँदै आएको छ।
विशेषगरी प्रविधि र औषधि क्षेत्रमा सक्रिय अमेरिकी स्वामित्वका कम्पनीहरूले आयरल्याण्डमा ठूलो संख्यामा रोजगारी दिएका छन्।
भेटका क्रममा ट्रम्पले आयरल्याण्डमा अमेरिकी औषधि कम्पनीहरूको ठूलो उपस्थिति रहेको उल्लेख गर्दै ठट्टा गर्दै भने, ‘तपाईंहरूले हाम्रा सबै मेडिकल कम्पनीहरू लिनुभयो, हामीले तीमध्ये केही फिर्ता ल्याउनुपर्छ।’
त्यसपछि उनले आयरल्याण्डसँगको सम्बन्ध उत्कृष्ट रहेको उल्लेख गर्दै भने, ‘तिमीहरूले हामीलाई भाग्यौ, तर त्यो ठीक छ। घुम्नका लागि धेरै ठाउँ छ र तिमीसँगको हाम्रो सम्बन्ध उत्कृष्ट छ।’
ट्रम्पको एकीकृत आयरल्याण्डसम्बन्धी टिप्पणी भने उनको डब्लिन भ्रमणका क्रममा सबैभन्दा बढी राजनीतिक ध्यान तान्ने विषय बनेको छ।
प्रकाशित: २८ भाद्र २०८३ ०९:५५ आइतबार