अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले अमेरिकामा जन्मिएपछि स्वतः नागरिकता प्राप्त गर्ने अधिकारलाई सीमित गर्ने प्रयास फेरि अघि बढाएका छन्।
अमेरिकी सर्वोच्च अदालतले उनको अघिल्लो प्रयास अस्वीकार गरेको केही सातामै ट्रम्पले बिहीबार यससम्बन्धी दुई कार्यकारी आदेश जारी गरेका हुन्। कार्यकारी आदेशले अमेरिकामा जन्मिएका बालबालिकाले जन्मसिद्ध नागरिकता पाउने अवस्थालाई थप सीमित गर्ने व्यवस्था गरेको छ।
आदेशअनुसार दुवै अभिभावक गैर नागरिक भएको अवस्थामा उनीहरूमध्ये कुनै एक विदेशी आतंकवादी समूहको सदस्य, विदेशी सरकारका कर्मचारी, झूटो विवरण वा जालसाजीमार्फत नागरिकता प्राप्त गर्न खोजेको व्यक्ति वा संघीय कानुनअनुसार नागरिकता स्वतः प्राप्त नहुने अमेरिकी भूभागमा बसोबास गर्ने व्यक्ति भएमा त्यस्ता बालबालिकालाई स्वतः अमेरिकी नागरिकता नदिने व्यवस्था गरिएको छ। यसको उद्देश्य जन्मसिद्ध नागरिकतालाई ‘नागरिकता प्राप्त गर्नको लागि धोखाधडी गतिविधिमा संलग्न’ भएका जो कोहीलाई पनि प्रतिबन्ध लगाउनु रहेको छ।
दोस्रो कार्यकारी आदेशले ‘जन्म पर्यटन’ रोक्ने लक्ष्य राखेको छ। देशमा रहँदा बच्चा जन्माउन भिसा प्राप्त गर्न चाहने अमेरिकाका आगन्तुकहरूमा प्रतिबन्ध बढाएर ट्रम्पले ‘जन्म पर्यटन’ भनेको कुरालाई रोक्न खोजेका हुन्। गर्भवती महिलाहरू बच्चा जन्माउनकै लागि अमेरिका आउने र बच्चा जन्मिएपछि उसले अमेरिकी नागरिकता पाउने अवस्थालाई ट्रम्प प्रशासनले ‘जन्म पर्यटन’ भन्दै आएको छ।
ओभल अफिसमा आदेशमा हस्ताक्षर गर्दै ट्रम्पले यस्तो व्यवस्था धेरै वर्षअघि नै हुनुपर्ने बताए। उनले सर्वोच्च अदालतले आफ्नो यसअघिको प्रयास अस्वीकार गरेकोप्रति समेत असन्तुष्टि जनाए। ट्रम्पले ‘मैले सोचेको थिएँ कि हामी सर्वोच्च अदालतमा जित्नेछौं। दुर्भाग्यवश, हामीले एउटा खराब निर्णय गर्यौं, धेरै अन्यायपूर्ण निर्णय। हाम्रो देशले यसको कारणले पीडित छ र हामी यसलाई फरक तरिकाले अन्त्य गर्दैछौं,’ भनेर बताए।
ट्रम्प प्रशासनले विदेशी शक्तिहरूले अमेरिकी नागरिकताको उदार व्यवस्थाको दुरुपयोग गरिरहेको दाबी गर्दै आएको छ। विशेषगरी रुस र चीनजस्ता देशले जन्मसिद्ध नागरिकताको व्यवस्थालाई अमेरिकामा आफ्नो प्रभाव विस्तार गर्न प्रयोग गर्न सक्ने आरोप ट्रम्प र उनका प्रशासनका अधिकारीहरूले लगाउँदै आएका छन्।
माइग्रेसन पोलिसी इन्स्टिच्युट (एमपीआई) ले २०२६ को एक लेखमा उल्लेख गरेअनुसार यदि कसैले विशेष गरी अमेरिका आउन र बच्चाको लागि नागरिकता प्राप्त गर्न भिसा खोज्छ भने यसलाई पहिले नै धोखाधडी र भिसा प्रतिबन्ध लगाउने आधार मानिन्छ। ट्रम्प प्रशासनले जन्म पर्यटनलाई व्यापक समस्याको रूपमा चित्रण गरेको छ। कति जन्महरूलाई ‘जन्म पर्यटन’ जन्म मान्न सकिन्छ भन्ने कुनै आधिकारिक अनुमान छैन। तर अमेरिकामा प्रत्येक वर्ष लगभग ३५ लाख जन्महरूमध्ये अनुमानित २६ हजार त्यस श्रेणीमा पर्न सक्ने एमपीआईले जनाएको छ।
अमेरिकामा जन्मसिद्ध नागरिकताको व्यवस्था लामो समयदेखि लागू हुँदै आएको छ। ट्रम्पको दोस्रो कार्यकालको आप्रवासन विरोधी एजेन्डामा जन्मसिद्ध नागरिकता एक प्रमुख एजेन्डा बनेको छ। राष्ट्रपति र उनका समर्थकहरूले यसले देशलाई आप्रवासनको लागि चुम्बक बनाउने तर्क गर्छन्। अमेरिकी नागरिकता जन्मेका जो कोहीलाई मात्र दिइनुको सट्टा साँच्चै यसको कदर गर्नेहरूका लागि आरक्षित हुनुपर्ने तर्क उनीहरूको छ।
तर, आप्रवासनका पक्षधरहरू र धेरै कानुनी विज्ञहरू संविधानले कसलाई नागरिक मान्ने भनेर स्पष्ट रूपमा वर्णन गरेको उल्लेख गर्छन्। उनीहरूले जन्मसिद्ध नागरिकताले देशको भविष्यमा सबैलाई समान हिस्सा दिएर अमेरिकाको लागि फाइदाजनक हुने तर्क गर्छन्। उनीहरूका अनुसार को नागरिक बन्न सक्छ भन्ने कुरामा प्रतिबन्ध लगाउनाले अमेरिकामा दोस्रो श्रेणीका मानिसहरू सिर्जना हुनेछन्।
अमेरिकन सिभिल लिबर्जडिज युनियन (एसीएलयू) ले ट्रम्पको दोस्रो प्रयास पनि अस्वीकार गरिने भविष्यवाणी गरेको छ।एसीएलयूको आप्रवासी अधिकार परियोजनाका उपनिर्देशक कोडी वोफ्सीले बिहीबार एक विज्ञप्तिमा ‘सर्वोच्च अदालतले पहिले नै यो मुद्दामा निर्णय गरिसकेको छ: जन्मसिद्ध नागरिकता संविधानद्वारा ग्यारेन्टी गरिएको छ। कुनै पनि अतिरिक्त कार्यकारी आदेशले संविधानको अर्थ परिवर्तन गर्न सक्दैन। जन्मसिद्ध नागरिकता पुनर्लेखन गर्ने प्रयास गर्ने कुनै पनि कार्यकारी आदेशको भाग्य अघिल्लो जस्तै हुनेछ,’ भनेर बताए।
ट्रम्पको पछिल्लो कदमले अमेरिकामा जन्मसिद्ध नागरिकताको संवैधानिक र कानुनी हैसियतबारे बहस फेरि चर्किने संकेत गरेको छ। सर्वोच्च अदालतले यसअघि ट्रम्पको जन्मसिद्ध नागरिकता अन्त्य गर्ने प्रयासमा तत्कालका लागि रोक लगाएको थियो। एजेन्सी
प्रकाशित: २२ श्रावण २०८३ ०७:१६ शुक्रबार