जापानमा चामलको भाउ जुनमा गत वर्षको तुलनामा ९९.२ प्रतिशतले बढेको सरकारी तथ्यांकले शुक्रबार देखाएको छ। यसले यो साता हुने निर्वाचनअघि प्रधानमन्त्री शिगेरु इशिबामाथि थप दबाब सिर्जना गरेको छ।
इशिबाको प्रशासनको जनसमर्थन गत वर्ष पदभार सम्हालेपछि सबैभन्दा कम स्तरमा झरेको छ। यसको एक कारण जीवनयापनको लागतप्रतिको असन्तुष्टि हो।
असन्तुष्टिको मुख्य कारण मुद्रास्फीति, विशेष गरी चामलको बढ्दो भाउ र सत्ताधारी दलभित्रका घोटाला हुन्।
चामलको भाउ मेमा १०१ प्रतिशतले बढेको थियो। यो अप्रिलमा ९८.४ प्रतिशत र मार्चमा ९२.५ प्रतिशतभन्दा माथि थियो।
समग्रमा जापानको मुख्य मुद्रास्फीति दर गत महिना मेको ३.७ प्रतिशतबाट घटेर ३.३ प्रतिशत भएको गृह मन्त्रालयको तथ्यांकले देखाउँछ।
अस्थिर ताजा खाद्यान्नको भाउलाई बेवास्ता गर्ने यो अध्ययन बजारको ३.४ प्रतिशत अपेक्षाभन्दा केही कम थियो।
ऊर्जा र ताजा खाना बाहेक उपभोक्ता भाउ ३.४ प्रतिशतले बढेको छ। यो मेमा ३.३ प्रतिशत थियो।
आइतबारको निर्वाचनअघिको जनमत सर्वेक्षणले माथिल्लो सदनमा सत्तारूढ गठबन्धनले बहुमत गुमाउन सक्ने संकेत गरेको छ।
यसले इशिबालाई एक वर्षभित्र राजीनामा गर्न बाध्य बनाउन सक्छ।
अक्टोबरमा उनको गठबन्धनले तल्लो सदनमा बहुमत गुमाएको थियो।
यो सन् १९५५ देखि लगभग निरन्तर शासन गर्दै आएको लिबरल डेमोक्रेटिक पार्टी (एलडिपी) को १५ वर्षयताकै खराब निर्वाचन परिणाम थियो।
शुल्क दबाब
इशिबा अगस्ट १ मा २५ प्रतिशतको नयाँ भन्सार शुल्क लागू हुनुअघि संयुक्त राज्य अमेरिकासँग व्यापार सम्झौता गर्न दबाबमा छन्।
विश्वको ठूलो अर्थतन्त्रमा जापानको अटो आयात पहिलेदेखि नै स्टिल र एल्युमिनियममा लाग्ने भन्सार शुल्कको मारमा छ।
अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले जापानी कम्पनीहरूले अमेरिकामा धेरै उत्पादन गरून् र टोकियोले ग्यास, तेल, कार र चामलजस्ता सामान अमेरिकाबाट किनोस् भन्ने चाहन्छन्, ताकि ७० अर्ब डलरको व्यापार घाटा कम होस्।
इशिबाले आफ्ना व्यापारिक दूत रियोसेई अकाजावालाई सात पटक वासिङ्टनमा सम्झौताको मध्यस्थता गर्न पठाएका छन् र शुक्रबार अमेरिकी अर्थमन्त्री स्कट बेसेन्टको स्वागत गर्ने कार्यक्रममा थिए।
अकाजावा पनि वार्तामा सहभागी हुने र शनिबार ओसाकामा बेसेन्टसँग विश्व एक्सपो हेर्न जाने जापानी सरकारले बताएको छ।
मुद्रास्फीति बढेपछि बैंक अफ जापानले गत वर्षदेखि मौद्रिक नीति कडा बनाउँदै आएको छ, तर अमेरिकी करको प्रभावको चिन्ताले सुस्त दृष्टिकोण अपनाउन बाध्य बनाएको छ।
चामलको बढ्दो भाउको कारणमा दुई वर्षअघिको अत्यधिक गर्मी र खडेरीले फसल नोक्सान भएको अभाव समावेश छ।
त्यसपछि केही व्यापारीहरूले नाफा बढाउन चामल भण्डारण गरेको विज्ञहरू बताउँछन्।
यो समस्या गत वर्ष सम्भावित ‘महाभूकम्प’ को सरकारी चेतावनीले प्रेरित आतंकित खरिदले झन् बिग्रिएको थियो। यद्यपि, महाभूकम्प आएन।
सरकारले फेब्रुअरीदेखि आपत्कालीन भण्डार जारी गर्ने दुर्लभ कदम चालेको छ। सामान्यतया यस्तो कदम प्रकोपमा मात्र चालिन्थ्यो।
‘नीतिगत उलटपुलट, उत्पादकबाट उपभोक्ता भाउमा ढिलो पास-थ्रु, र येनको अवमूल्यनले निकट भविष्यमा भाउ दबाब उच्च राख्नेछ,’ मुडिज एनालिटिक्सका स्टेफान एङ्ग्रिकले भने, ‘नाममात्रको तलब वृद्धि अड्किएसँगै, वास्तविक तलबले चाँडै अपेक्षित वृद्धि पाउने छैन। अमेरिकी भन्सार शुल्क र धम्कीहरूले उत्पादन र रोजगारलाई प्रभावित गर्दा तलब वृद्धि झन् सुस्त हुनेछ।’
उनले भने, ‘यसले बैंक अफ जापानलाई बन्धनमा राख्छ... हामी अपेक्षा गर्छौं कि बैंकले अहिलेलाई यथास्थितिमा रहनेछ, तर लामो समयसम्म होइन। जनवरीसम्म दर वृद्धि सम्भव छ, डिसेम्बरमै पनि आउन सक्छ।’ एएफपी
प्रकाशित: २ श्रावण २०८२ १४:१६ शुक्रबार