अमेरिका र इरानबीच सम्भावित वार्ताका सङ्केतहरू देखिइरहेका बेला इरानले बुधबार इजरायल तथा खाडी क्षेत्रका लक्ष्यहरूतर्फ नयाँ मिसाइल आक्रमण गरेको छ। यो आक्रमणले कूटनीतिक पहलसँगै सैन्य तनाव पनि समानान्तर रूपमा जारी रहेको स्पष्ट पारेको छ।
अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले तेहरानसँग संवाद अघि बढिरहेको सङ्केत दिएका छन्। उनले वासिङ्टनमा पत्रकारहरूसँग कुरा गर्दै अमेरिका अहिले इरानसँग ‘वार्तामा रहेको’ उल्लेख गरे। यद्यपी इरानी पक्षले औपचारिक रूपमा त्यस्तो कुनै वार्ताको पुष्टि गरेको छैन। ट्रम्पले इरानले हालै चालेको कदमलाई सकारात्मक सङ्केतका रूपमा व्याख्या गर्दै ‘उनीहरूले हामीलाई ठूलो मूल्यको उपहार दिएका छन्’ भने। उनले यसबारे थप खुलाएनन्, तर उक्त अभिव्यक्ति स्ट्रेट अफ होर्मुजसँग सम्बन्धित रहेको सङ्केत गरे।
विश्वको झण्डै पाँचौँ भाग कच्चा तेल ओसारपसार हुने स्ट्रेट अफ होर्मुज हालै इरानले अमेरिका र इजरायलका आक्रमणको प्रतिक्रियास्वरूप अवरुद्ध गरेको थियो। तर अहिले तेहरानले अन्तर्राष्ट्रिय समुद्री सङ्गठनमार्फत सन्देश जारी गर्दै ‘गैर–शत्रुतापूर्ण जहाजहरू’ लाई सुरक्षित मार्ग दिने जनाएको छ। यस कदमले विश्व बजारमा केही सहजता ल्याएको छ र कच्चा तेलको मूल्य छ प्रतिशतभन्दा बढीले घटेको देखिएको छ।
अमेरिकी सञ्चारमाध्यम न्युयोर्क टाइम्सका अनुसार वासिङ्टनले पाकिस्तानमार्फत इरानलाई १५ बुँदे शान्ति योजना पठाएको छ। योजनामा युद्ध अन्त्य गर्ने प्रयासस्वरूप मध्यस्थताको प्रस्ताव समावेश गरिएको छ। तर यस योजनाबारे इजरायल अवगत थियो वा प्रत्यक्ष रूपमा संलग्न थियो भन्ने स्पष्ट भइसकेको छैन।
यसबीच ट्रम्पले पुनः दोहोर्याउँदै इरानले ‘कहिल्यै पनि आणविक हतियार प्राप्त गर्न नपाउने’ विषयलाई सम्भावित सम्झौताको मुख्य आधारका रूपमा प्रस्तुत गरे। सन् २०१५ मा भएको आणविक सम्झौताबाट अमेरिका पछि हटेपछि उत्पन्न अविश्वासबीच नयाँ सहमतिको प्रयास भइरहेको देखिन्छ।
यद्यपी कूटनीतिक पहल अघि बढिरहेको भनिए पनि सैन्य गतिविधि भने तीव्र नै छ। द वाल स्ट्रिट जर्नलका अनुसार अमेरिकाले मध्यपूर्वमा थप तीन हजार सैनिक पठाउने योजना बनाएको छ, जसले तनाव अझै बढ्न सक्ने सङ्केत दिएको छ।
इरानको रिभोलुसनरी गार्ड्सले बुधबार इजरायलतर्फ मिसाइलहरूको नयाँ लहर प्रहार गरेको जनाएको छ। साथै कुवेत, जोर्डन र बहराइनमा रहेका अमेरिकी सैन्य अड्डाहरूलाई पनि लक्ष्य बनाइएको बताइएको छ। इरानले यी आक्रमणहरूलाई अमेरिका र इजरायलका कारबाहीको जवाफका रूपमा व्याख्या गरेको छ।
कुवेतमा ड्रोन आक्रमणपछि इन्धन ट्याङ्कीमा आगलागी भएको छ, यद्यपी नागरिक उड्डयन प्राधिकरणले क्षति सीमित रहेको जनाएको छ। बहराइनमा हवाई आक्रमणको साइरन बजाइएको थियो भने जोर्डनको राजधानी अम्मान नजिक छर्रा खसेको रिपोर्ट गरिएको छ, जसबाट कुनै क्षति नभएको बताइएको छ। साउदी अरेबियाले आफ्नो पूर्वी क्षेत्रमा चारवटा ड्रोन खसालेको जनाएको छ।
उता, इजरायलले इरानबाट नयाँ मिसाइल प्रहार भएपछि ‘इरानी पूर्वाधार’ माथि थप आक्रमण सुरु गरेको जनाएको छ। इरानले भने इजरायलले बुसेहरस्थित नागरिक आणविक केन्द्रमा दोस्रोपटक आक्रमण गरेको आरोप लगाएको छ, जुन ऊर्जा संरचनाका दृष्टिले अत्यन्त संवेदनशील क्षेत्र मानिन्छ।
युद्ध अन्त्य हुन सक्ने सङ्केतसँगै विश्व बजारमा सकारात्मक प्रभाव देखिएको छ, तर क्षेत्रीय सुरक्षा अवस्था अझै अस्थिर नै छ। फ्रान्सका राष्ट्रपति इमानुएल म्याक्रोनले पनि इरानलाई वार्तामा ‘इमानदारीपूर्वक संलग्न हुन’ आग्रह गरेका छन्। उनले आफ्ना इरानी समकक्षीसँगको कुराकानीपछि कूटनीतिक समाधानको आवश्यकता औँल्याएका हुन्।एएफपी
प्रकाशित: ११ चैत्र २०८२ १३:२९ बुधबार