अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले होर्मुज जलमार्ग पुनः खोल्ने इरानको प्रस्ताव अस्वीकार गरेपछि इरानी विदेशमन्त्री अब्बास अराघचीले इरान लडाइँ फेरि सुरु भए त्यसका लागि तयार रहेको बताएका छन्।
कूटनीतिको बाटो भने अझै नछाडेको बताएका उनलाई ट्रम्पले अमेरिकी मध्यावधि चुनावपछि इरानमाथि पुनः सैन्य कारबाही गर्न सक्ने रिपोर्टबारे सोधिएको थियो। सोही प्रश्नको जवाफ दिँदै उनले एनबीसीसँग कुरा गर्दै भने, ‘हामी युद्ध पुनः सुरु हुने अवस्थाका लागि पूर्ण रूपमा तयार छौँ। हामी कुनै पनि नयाँ आक्रमणको सामना गर्न दृढ छौँ। साथै, हामी कूटनीतिका लागि पनि तयार छौँ। यो राष्ट्रपति ट्रम्पले छनोट गर्ने कुरा हो।’
संयुक्त राष्ट्र संघको महासभाका क्रममा न्युयोर्कमा मध्यस्थकर्ता कतारमार्फत अमेरिकालाई पठाइएको योजनाअन्तर्गत इरानले गत साता होर्मुज जलमार्ग पुनः खोल्ने प्रस्ताव गरेको थियो। प्रस्तावअनुसार सात दिनभित्र विश्वको महत्त्वपूर्ण तेल मार्गमा सामान्य समुद्री आवागमन सुरु गर्ने योजना थियो।
ट्रम्पले शनिबार पत्रकारहरूसँग आफूले उक्त प्रस्ताव अस्वीकार गरेको बताएका थिए। उनले भनेका थिए, ‘मैले उनीहरूको सम्झौता अस्वीकार गरेँ। उनीहरू तत्काल जलमार्ग खोल्ने सम्झौता गर्न चाहन्छन्।’ तर अराघचीले ट्रम्पले सार्वजनिक रूपमा प्रस्ताव अस्वीकार गरेको बताए पनि मध्यस्थकर्तामार्फत इरानलाई त्यसबारे औपचारिक जानकारी नआएको बताए।
उनले द्वन्द्व अन्त्य गर्ने सम्झौताको हिस्साका रूपमा इरान होर्मुज जलमार्ग पुनः खोल्न तयार रहेको पनि दोहोर्याए। तर त्यसको बदलामा इरानले रोक्का गरिएका आफ्ना रकम तथा सम्पत्ति फुकुवा गर्न र तेल बिक्री गर्न पाउनुपर्ने उनले बताए। ‘हामी हाम्रो पैसा र सम्पत्ति, जुन अवैध रूपमा रोक्का गरिएको छ, फिर्ता चाहन्छौँ। हामी हाम्रो तेल बेच्न सक्षम हुन चाहन्छौँ,’ उनले भने।
जुनमा दुई देशबिच भएको समझदारीपत्रमा अस्थायी युद्धविरामको योजना रहेको उल्लेख गर्दै अराघचीले अहिले राखिएका सर्तहरू नयाँ नभएको बताए। उनका अनुसार ती विषयमा अमेरिकाले यसअघि नै प्रतिबद्धता जनाएको थियो। तर नयाँ सैन्य कारबाही सुरु भएपछि केही दिनमै उक्त समझदारी कार्यान्वयन हुन सकेन।
‘यदि तपाईं हामीलाई सोध्नुहुन्छ भने, कूटनीतिमा फर्कनुपर्ने कुनै कारण छैन। तर म अझै कूटनीतिक प्रयास गरिरहेको छु, किनभने शान्तिका लागि कुनै पनि अवसर गुमाउनु हुँदैन,’ अराघचीले भने। उनले अमेरिकी मध्यावधि चुनावबारे पनि इरानको चासो नरहेको बताए। ‘हामीलाई अमेरिकी मध्यावधि चुनावको वास्ता छैन। हामीलाई हाम्रो राष्ट्रिय हितको वास्ता छ,’ उनले भने।
यसअघि ट्रम्पले इरानसँग सम्झौता गर्ने वा कडा कदम चाल्ने विषयमा आफू अझै विचार गरिरहेको बताएका थिए। उनले मध्यावधि चुनावपछि सम्झौता हुन सक्ने पनि बताएका थिए। ट्रम्पले भनेका थिए, ‘मलाई विश्वास छ कि हामी चुनाव लगत्तै सम्झौता गर्नेछौँ, किनभने उनीहरूलाई त्यसो नगर्नुको कुनै अर्थ छैन। उनीहरू मध्यावधि चुनावमा मेरो प्रदर्शन कस्तो हुन्छ भनेर पर्खिरहेका छन्।’
नोभेम्बरमा हुने अमेरिकी मध्यावधि चुनावलाई लिएर सार्वजनिक भएका सर्वेक्षणमा डेमोक्र्याटिक पार्टीले अग्रता लिइरहेको देखाइएको छ। पछिल्लो पोलअनुसार ट्रम्पको इरानसम्बन्धी नीतिलाई ३१ प्रतिशत उत्तरदाताले समर्थन गरेका छन् भने ६९ प्रतिशतले अस्वीकार गरेका छन्।
प्रकाशित: १२ आश्विन २०८३ ०८:५९ सोमबार