अमेरिकाले रुस र इरानबाट कच्चा पदार्थ तेल खरिद गर्ने देशहरूमाथि कडाइ गरिरहेको छ। यद्यपि, चीनले अमेरिकाको यो मागलाई स्वीकार गर्न स्पष्ट रूपमा अस्वीकार गरेको छ।
चीन र अमेरिकाबीच व्यापार सम्झौतामा पनि वार्ता भइरहेको छ र दुई देशबीचको व्यापार सम्झौता चाँडै हुने अपेक्षा गरिएको छ। तर चीनले रुस र इरानबाट तेल नकिन्नबारे कडा अडान लिएको छ। चीनको विदेश मन्त्रालयले बुधबार सामाजिक सञ्जाल प्लेटफर्म एक्समा सेयर गरिएको पोस्टमा लेखेको छ कि 'राष्ट्रिय हितलाई ध्यानमा राख्दै चीनले सधैं आफ्नो ऊर्जा आवश्यकताको आपूर्ति सुनिश्चित गर्नेछ।'
अमेरिकाले रुस र इरानबाट तेल खरिद गरेकोमा चीनमाथि १०० प्रतिशत कर लगाउने धम्की दिएको छ। जसमा चीनको विदेश मन्त्रालयले बुधबार सामाजिक सञ्जाल प्लेटफर्म एक्समा सेयर गरिएको पोस्टमा लेखेको छ कि 'चीनले राष्ट्रिय हितलाई ध्यानमा राख्दै आफ्नो ऊर्जा आवश्यकताको आपूर्ति सधैं सुनिश्चित गर्नेछ।' चीनले भन्यो कि 'दबाब र जबरजस्ती सिर्जना गरेर केही पनि हासिल हुने छैन। चीनले आफ्नो सार्वभौमसत्ता, सुरक्षा र विकास हितको दृढतापूर्वक रक्षा गर्नेछ।'
चीनको यो प्रतिक्रिया यस्तो समयमा आएको हो जब दुवै देशका अधिकारीहरू स्टकहोममा व्यापार सम्झौतालाई अन्तिम रूप दिन व्यस्त छन्। चीनको कडा अडानमाथि आलोचना गर्दै अमेरिकी अर्थमन्त्री स्कट बेसेन्टले भने कि जब रूसबाट तेल खरिद गर्ने कुरा आउँछ, चीनले आफ्नो सार्वभौमिकतालाई धेरै गम्भीरताका साथ लिन्छ। अमेरिकाले रूसबाट तेल किन्ने देशहरूले रूसी सेनालाई सहयोग गरिरहेको र युक्रेनमा युद्ध जारी रहेको बतायो। साथै, तेल बिक्रीबाट प्राप्त रकमबाट इरानले पश्चिम एसियामा आतंकवादी संगठनहरूलाई पनि आर्थिक सहयोग गरिरहेको अमेरिकाको भनाइ छ।
यस्तो अवस्थामा अमेरिकाले रूस र इरानको वित्तपोषण रोक्न चाहन्छ। अमेरिकाले यसका लागि भारतमाथि २५ प्रतिशत भन्सार शुल्क र जरिवानाको घोषणा पनि गरेको छ। चीनले इरानको ८०-९० प्रतिशत तेल किनिरहेको छ। एसिया सोसाइटी पोलिसी इन्स्टिच्युटका प्रतिष्ठित फेलो ड्यानी रसेलले भने कि रूसबाट तेल किन्न जारी राख्नाले रूसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनसँग सी जिनपिङको 'रणनीतिक ऐक्यबद्धता' कायम रहन्छ र चीनको आर्थिक लागतमा पनि उल्लेखनीय कमी आउँछ।
उनले भने, 'बेइजिङले रूस र इरानबाट तेल किन्न नसक्ने अवस्था छ। यो एक धेरै महत्त्वपूर्ण रणनीतिक ऊर्जा आपूर्ति हो र बेइजिङले यसलाई थोरै मूल्यमा किनिरहेको छ।' अमेरिकी ऊर्जा सूचना प्रशासनको २०२४ को एक रिपोर्टले अनुमान गरेको छ कि चीनले इरानले निर्यात गर्ने तेलको लगभग ८० देखि ९० प्रतिशत तेल किनिरहेको छ। चीन पनि रूसको एक महत्वपूर्ण ग्राहक हो तर रूसबाट समुद्री कच्चा तेलको निर्यातमा भारतपछि दोस्रो स्थानमा छ। किभ स्कूल अफ इकोनोमिक्सको केएसई इन्स्टिच्युटका अनुसार अप्रिलमा चीनको रूसी तेलको आयात अघिल्लो महिनाको तुलनामा २० प्रतिशतले बढेर प्रति दिन १३ लाख ब्यारेलभन्दा बढी पुगेको छ।
प्रकाशित: १९ श्रावण २०८२ १०:३३ सोमबार