‘नेतृत्व भनेको भिडलाई पछ्याउनु होइन, भिडले हिँड्ने नयाँ बाटो निर्माण गर्नु हो।’
हरेक युगले केही यस्ता व्यक्तित्व जन्माउँछ, जसले आफ्नो समयलाई मात्र होइन, भविष्यलाई पनि प्रभावित गर्छन्। उनीहरू पद, प्रतिष्ठा वा लोकप्रियताले महान् बन्दैनन्, आफ्नो दृष्टि, मूल्य र कर्मका कारण समाजमा परिवर्तनको सम्भावना जगाउँछन्। उनीहरूले प्रश्न मात्र उठाउँदैनन्, उत्तर खोज्ने साहस पनि दिन्छन्।
आस्था अधिकारी त्यस्तै नयाँ पुस्ताको नेतृत्वको प्रतिनिधि पात्रको नाम हो। आस्था अधिकारीका लागि नेतृत्व शक्ति प्रदर्शन गर्ने माध्यम होइन, शक्ति बाँड्ने संस्कार हो। उहाँको विश्वास छ -साँचो नेता त्यो होइन, जसले मानिसलाई आफ्नो पछाडि हिँडाउँछ; साँचो नेता त्यो हो, जसले मानिसलाई आफ्नै भविष्य निर्माण गर्ने आत्मविश्वास दिन्छ।
आज नेपालले आर्थिक, सामाजिक, नैतिक र मानसिक रूपान्तरणको आवश्यकता महसुस गरिरहेको छ। युवाको पलायन, अवसरको अभाव, बढ्दो निराशा, घट्दो सामाजिक विश्वास र कमजोर संस्थागत संस्कृतिले देशलाई गम्भीर प्रश्नहरूको सामना गराइरहेको छ। यस्तो समयमा आस्था अधिकारीको दृष्टि केवल आलोचनामा सीमित छैन, उहाँ समाधानको संस्कृति निर्माण गर्न चाहनुहुन्छ। उहाँ विकासलाई सडक, भवन र बजेटको सीमामा होइन, मानव क्षमता, शिक्षा, उद्यमशीलता, महिला नेतृत्व, नवप्रवर्तन र सामाजिक उत्तरदायित्वसँग जोडेर हेर्नुहुन्छ।
उहाँको सोचको केन्द्रमा एउटा गहिरो विश्वास छ– समाज तब मात्र बदलिन्छ, जब प्रत्येक नागरिक आफू परिवर्तनको हिस्सा बन्ने निर्णय गर्छ। त्यसैले उहाँका प्रत्येक पहलमा सहभागिता, सहकार्य, समावेशिता र उत्तरदायित्वको भावना देखिन्छ। उहाँ समस्या देख्नुहुन्छ तर समस्यामै रोकिनु हुन्न, समाधान खोज्ने मानिसलाई एकै ठाउँमा ल्याउने प्रयास गर्नुहुन्छ।
सानो कथा, ठुलो सन्देश
एउटा गाउँ वर्षौंदेखि सुक्खाग्रस्त थियो। पानी थिएन, हरियाली थिएन, आशा पनि थिएन। गाउँका मानिसहरू हरेक वर्ष सरकारलाई दोष दिन्थे, प्रकृतिलाई दोष दिन्थे, भाग्यलाई दोष दिन्थे। सबै परिवर्तन चाहन्थे तर परिवर्तनको पहिलो कदम चाल्न कसैसँग समय वा साहस थिएन।
एक दिन एउटी युवती गाउँ आइन्। उनले सभा गरिनन्, भाषण गरिनन्, आश्वासन पनि दिइनन्। गाउँको खाली जमिनमा एउटा सानो बिरुवा रोपिन् र त्यसलाई नियमित पानी हाल्न थालिन्। गाउँलेहरू हाँसे। उनीहरूले भने, ‘एउटा बिरुवाले सिंगो गाउँ बदल्छ र?’
युवती मुस्कुराइन्। उनले उत्तर दिइन्, ‘म सिंगो जंगल रोप्न आएकी होइन। म त पहिलो रुख रोप्ने साहस गर्न आएकी हुँ। जंगल त त्यसपछि धेरै हातले मिलेर बनाउने हो।’
समय बित्दै गयो। त्यो बिरुवा रुख बन्यो। त्यसको छायामा अर्को बिरुवा रोपियो, फेरि अर्को। केही वर्षपछि त्यही उजाड गाउँ बहारिलो बन्यो। गाउँ परिवर्तित भएको थियो। परिवर्तन रुखले होइन, पहिलो कदम चाल्ने साहसले गरेको थियो।
आस्था अधिकारीको नेतृत्वदर्शन पनि यही कथाजस्तै छ। उहाँ परिवर्तनको प्रतीक्षा गर्ने नेतृत्वमा होइन, परिवर्तनको सुरुवात गर्ने नेतृत्वमा विश्वास गर्नुहुन्छ। उहाँका लागि नेतृत्व भनेको आदेश दिने अधिकार होइन, प्रेरणा दिने क्षमता हो। एउटा विचार, एउटा उदाहरण र एउटा सही निर्णयले हजारौं मानिसको सोच बदल्न सक्छ भन्ने विश्वास उहाँमा छ। यही कारण उहाँको दृष्टि व्यक्तिगत उपलब्धिभन्दा माथि उठेर समाज निर्माण, अवसर सिर्जना र भावी पुस्तालाई सक्षम बनाउने अभियानमा केन्द्रित छ। इतिहास परिवर्तन गर्ने व्यक्तिहरूले सबै उत्तर लिएर यात्रा सुरु गरेका थिएनन्, उनीहरूले केवल पहिलो कदम चाल्ने साहस गरेका थिए।
आस्था अधिकारीको नेतृत्वको अर्को विशेषता भनेको दूरदर्शी सोच र मानवीय संवेदना हो। उहाँ भविष्यको कल्पना मात्र गर्नुहुन्न, त्यो भविष्य सम्भव बनाउने संस्था, नीति, संस्कार र नेतृत्व निर्माण गर्नुपर्छ भन्ने विश्वास राख्नुहुन्छ। उहाँका लागि लोकप्रिय निर्णयभन्दा सही निर्णय महत्त्वपूर्ण हुन्छ। क्षणिक प्रशंसाभन्दा दीर्घकालीन परिवर्तन मूल्यवान् हुन्छ। उहाँको विचारमा समाजमा धेरै मानिस अवसर खोजिरहेका हुन्छन् तर वास्तविक नेतृत्वले अवसर सिर्जना गर्छ।
युवालाई आत्मविश्वास, महिलालाई समान अवसर, समाजलाई विश्वास र राष्ट्रलाई स्पष्ट दिशा दिन सकियो भने नेपाललाई समृद्ध बनाउन कुनै चमत्कार आवश्यक पर्दैन। यसका लागि आवश्यक छ - दृष्टि, इमानदारी, सहकार्य र निरन्तर कर्म। आजको संसारमा नेतृत्व केवल व्यवस्थापन गर्ने क्षमता होइन, परिवर्तनको कल्पना गर्ने र त्यसलाई व्यवहारमा उतार्ने साहस पनि हो। यही कारण आस्था अधिकारीको सोचमा विकास आर्थिक वृद्धिसम्म सीमित छैन। उहाँ समावेशी समाज, सक्षम नागरिक, नवप्रवर्तनमा आधारित अर्थतन्त्र, नैतिक नेतृत्व र उत्तरदायी संस्थालाई समृद्ध नेपालको आधार मान्नुहुन्छ।
उहाँको नेतृत्वले एउटा गहिरो सन्देश दिन्छ - संवेदनशीलता कमजोरी होइन, समाजलाई जोड्ने सबैभन्दा ठुलो शक्ति हो। करुणा र क्षमता सँगसँगै अघि बढ्दा मात्र दिगो परिवर्तन सम्भव हुन्छ। राष्ट्र निर्माण कुनै एक व्यक्तिको अभियान होइन। यो पुस्तौंसम्म चल्ने साझा यात्रा हो। त्यो यात्रामा दृष्टि, मूल्य, सत्यनिष्ठा र कर्मलाई सँगै लिएर अघि बढ्ने नेतृत्व नै इतिहासले सम्झन्छ। नयाँ नेपालको कथा केवल पूर्वाधारको कथा हुनेछैन, त्यो आत्मविश्वास, अवसर, नवप्रवर्तन र जिम्मेवार नेतृत्वको कथा हुनेछ।
आस्था अधिकारीको कथा केवल एउटा व्यक्तिको परिचय होइन। यो परिवर्तनलाई सम्भव ठान्ने सोचको कथा हो। यो साहस, संवेदना र दूरदर्शिताको कथा हो। यो यस्तो नेतृत्वको कथा हो, जसले व्यक्तिगत सफलतालाई समाजको समृद्धिसँग जोड्न खोज्छ। अन्ततः इतिहासले पदमा बसेका मानिसलाई मात्र सम्झँदैन, इतिहासले त्यस्तो नेतृत्व सम्झन्छ, जसले मानिसभित्र आशा जगायो, सम्भावना देखायो र भविष्यप्रति विश्वास निर्माण गर्यो।
प्रकाशित: २३ श्रावण २०८३ ०६:०७ शनिबार