आज घण्टाकर्ण मनाइँदै

आज घण्टाकर्ण मनाइँदै

मङ्गलबार, १४ साउन २०७६

कला संस्कृति भजन महागुथी भक्तपुरका संस्थापक अध्यक्ष डा. इन्दुल केसी यो पर्व पर्वमा मात्रै सिमित नभई वैज्ञानिक कारण पनि जोडिएको...

धामी–झाँक्रीको प्रोत्साहनमा बजेट

धामी–झाँक्रीको प्रोत्साहनमा बजेट

शुक्रबार, ०३ साउन २०७६

हलेसी तुवाचुङ नगरपालिकाले धामीझाँक्रीको प्रोत्साहनका लागि बजेट विनियोजन गरेको छ। धामीझाँक्रीको सहायतामा विभिन्न जातजातिको संस्कार, संस्कृति र रीतिरिवाज संरक्षण हुँदै...

डेबिट कार्डको आवरण डिजाइन प्रतिस्पर्धा गराउँदै लक्ष्मी बैंक

डेबिट कार्डको आवरण डिजाइन प्रतिस्पर्धा गराउँदै लक्ष्मी बैंक

शुक्रबार, २० असार २०७६

लक्ष्मी बैंकले डेबिट कार्डको आवरण डिजाइन प्रतिस्पर्धा गराउने योजना ल्याएको छ। उक्त प्रतिस्पर्धामा सहभागी हुन बैंकले देशभरका ग्राहक र सर्वसाधारणलाई...

जेसुम यात्रामा कविता र सम्पदा

जेसुम यात्रामा कविता र सम्पदा

शुक्रबार, ०६ असार २०७६

कला, साहित्य र रंगमञ्चको संगमका रूपमा स्थानीय र सम्पदा प्रवद्र्धन गर्ने उद्देश्यले हु“दै आएको जेसुम यात्राको आठौं श्रृंखला ललितपुरको खोकनामा...

संस्कृतिविरुद्ध सामन्तवाद कि साम्यवाद ?

संस्कृतिविरुद्ध सामन्तवाद कि साम्यवाद ?

बुधबार, ०४ असार २०७६

अहिलेको विवादमा नपर्ने हो भने तत्काल विधेयक सुधार गर्ने र गलत अभिव्यक्ति र अडान लिएबापत समुदायसँग क्षमा माग्ने उदारता सरकारले देखाउनुपर्छ।

टुँडिखेलमा पहिचान र संस्कृतिको कुरा

टुँडिखेलमा पहिचान र संस्कृतिको कुरा

मङ्गलबार, ०३ असार २०७६

टुँडिखेलको सहज परिचय काठमाडौंको बीच भागमा अवस्थित खुल्ला मैदान हो। यो शहिदगेट र रत्नपार्कको बिचमा अवस्थित छ। सामान्यतया आम मानिसको टुँडिखेलप्रतिको बुझाइ यहि हो।

'गरिव किसानको आँसु नदेख्ने प्रतिपक्ष किन गुठी विधेयकको विरोध गर्दैछ?'

आइतबार, ०१ असार २०७६

नेकपाका सांसद शान्ता चौधरीले गुठी विधेयकका बारेमा गलत प्रचार भएको भन्दै आश्चर्य प्रकट गरेकी छन् ।

महिला हिंसाको चित्र

महिला हिंसाको चित्र

शनिबार, ३२ जेठ २०७६

आज पनि मैथिल समाजमा छोरा पाउनु नै प्रत्येक दम्पत्तीको उद्देश्य हुन्छ। छोरालाई परिवारमा वरदान र छोरीलाई अभिशाप नै ठानिन्छ।

बंगलादेशी राजदूत सम्मानित

बंगलादेशी राजदूत सम्मानित

शनिबार, ३२ जेठ २०७६

नेपाली साहित्य, संगीत र संस्कृति संरक्षणमा योगदान पु¥याएको भन्दै नेपालका लागि बंगलादेशकी राजदूत म्यासम विन्ते चाम्सलाई अलिमियाँ लोक वाङ्मय प्रतिष्ठान पोखराले सम्मान गरेको छ।

किरातीका चार ढोका

किरातीका चार ढोका

शनिबार, ३२ जेठ २०७६

ललितपुरको सानो हात्तीवनमा किरातीको धार्मिक स्थल छ–किरात माङहिम मन्दिर। उक्त मन्दिर ललितपुर महानगरपालिका–२३ मा पर्दछ। किरातअन्तर्गत राई, याख्खा, सुनुवार र लिम्बू पर्दछन। माङहिम मन्दिरमा उनीहरूका बेग्लाबेग्लै ढोका छन्। किरातीको महान चाड मंसिरे पूर्णिमा उँधौली र वैशाख पूर्णिमा उँभौलीका बेला आआफ्ना ढोका अगाडि नाच्ने गरिन्छ। अरूको ढोकाको गेटमा नाच्न मिल्दैन।

गुमनाम हरिराम

गुमनाम हरिराम

शनिबार, ३२ जेठ २०७६

संस्कृति, साहित्य र भाषा क्षेत्रका अब्बल व्यक्तित्व सत्यमोहन जोशीको तीन÷चार वर्षयता चर्चा निकै चुलियो।राज्य र समाजले उनलाई छुट्टै बरियतामा राख्यो।सायद, सत्यमोहन उमेरले मात्रै सय प्रवेश गरेका भए यतिका सम्मान पाउने थिएनन्।उमेरले सय प्रवेश गर्नु अनि संस्कृति–इतिहास, भाषा–कला र साहित्यमा योगदान पु¥याउनु जोशीको गर्भिलो र फरक पक्ष थियो।तर, सत्यमोहनलाई राज्यले बुझिरहँदा उनीभन्दा कम उमेरका तथा उत्तिकै योगदान पु¥याएका हरिराम जोशी (८४) लाई बिर्सन मिल्दैन।उमेर केही वर्ष कम होला, हरिरामको कर्म र मगज भने सत्यमोहनको भन्दा कमचाहीँ छैन।इतिहास–संस्कृति, भाषा–साहित्य, वेद–वेदांग एवम् हिन्दू पुराणका अनेकौं विषयमाथि उनको गहिरो खोज छ।ती विषयमा उनले अनेक ढंगले अनुसन्धान गरेका छन्।

गुठीबारे भ्रम र यथार्थ

गुठीबारे भ्रम र यथार्थ

शुक्रबार, ३१ जेठ २०७६

गुठी संस्कृतको गोष्ठी शब्दबाट हो। गुठी भनेको समूह जस्तो वा समाज भनेको पनि हो। समाजको केही उद्देश्यको लागि जस्तै धार्मीक सामाजिक उद्देश्य पुरा गर्नको लागि अथवा यसलाई निरन्तरता दिनका लागि गुठी बनेका हुन्। विसं ५१७ भन्दापनि पहिलेको शिलालेख बाट गुठीको विकास भएको देखिन्छ। यसले यसको ऐतिहासिकतालाई दर्शाउँछ। चावहिलको बुद्ध चैत्यमा लेखेको शिलालेखमाले गुठीको इतिहास बताउँछ। यो शिलालेख १ हजार ५ सय बर्ष पुरानो हो।

धर्म संस्कृतिमाथि दह्रो प्रहार

धर्म संस्कृतिमाथि दह्रो प्रहार

बिहिबार, ३० जेठ २०७६

धार्मिक र सांस्कृतिक चेतना नभएका कारण सरकारले गुठीमाथि यस्तो प्रहार गर्न लागेको बताए।

गुठी विधेयकले धर्म, संस्कृतिलाई असर गर्दैन : मन्त्री अर्याल

गुठी विधेयकले धर्म, संस्कृतिलाई असर गर्दैन : मन्त्री अर्याल

सोमबार, २७ जेठ २०७६

भूमिसुधार मन्त्री पद्यमा अर्यालले गुठी सम्बन्धी कानुन एकीकरण र संशोधन गर्न बनेको विधेयक धर्म, संस्कृति र परम्परालाई प्रतिकुल पार्ने गरि नआएको दाबी गरेकी छन्।

भक्तपुरमा हराउँदै भजन

भक्तपुरमा हराउँदै भजन

आइतबार, २६ जेठ २०७६

उत्पादन सम्बन्धमा आएको फेरबदलसँगै काठमाडौँ उपत्यकाको संस्कृतिमा पनि क्रमशः परिवर्तन भइरहेको छ। उपत्यकाका तीन प्रमुख सहरमध्ये भक्तपुरमा तुलनात्मक रूपमा मूर्त–अमूर्त सम्पदा र संस्कृति संरक्षण भइरहेको बताइन्छ। तर त्यहाँका रैथाने बासिन्दाको आर्थिक सम्बन्धमा आएको परिवर्तनसँगै कतिपय अमूर्त संस्कृति क्रमशः क्षीण बन्दै गएको देखिन्छ।

मध्यपश्चिमको अमूल्य संस्कृति

मध्यपश्चिमको अमूल्य संस्कृति

आइतबार, १२ जेठ २०७६

मध्यपश्चिम नेपालकै लोक संस्कृति, भाषा, साहित्य, सभ्यता, कला र सांस्कृतिक विशेषताले भरिपूर्ण क्षेत्र हो। नेपाली भाषाको उद्गमस्थल, प्राचीन मानव बस्तीको सभ्यता, प्राकृतिक सुन्दरताले पूर्ण, जातजातिको विविधताले पूर्ण पावन भूमि पनि हो। मनु, वशु, सति साध्वी, प्राचीन ऋषिमुनि र सन्तको बासस्थल पनि यही क्षेत्र हो। तसर्थ, विदेशी अन्वेषणकर्ता टुचीले एशियाको वर्णन गर्ने क्रममा नेपालको मध्यपश्चिम कर्णालीचिनाएका छन्। शैव, हिन्दु, बौद्ध र अन्य धर्मावलम्बीले समेत परिपूर्ण भएको ठाउ“ पनि हो मध्यपश्चिम क्षेत्र। यहा“का जनताले वर्षौंदेखि चलाउ“दै आएका रीतिरिवाज, चालचलन, मूल्य–मान्यता, परम्परा र व्यवहार पनि कम चाखलाग्दा छैनन्। तरपनि प्रचार–प्रसार र सोचको कमीले पूर्वाञ्चलभन्दा कम महŒव ठानिएको छ। यति महŒवपूर्ण कला र सम्पदाले परिपूर्ण रहेकाले यहा“को अमूर्त कला र संस्कृतिले समेत परिचित ठानिन्छ।

पुस्तकमा किराँत संस्कृति

पुस्तकमा किराँत संस्कृति

बिहिबार, ०९ जेठ २०७६

खोटाङमा ‘किराँत इतिहास र संस्कृति’ नामक शोध र खोजमूलक पुस्तक विमोचन गरिएको छ। किराँत संस्कार र संस्कृतिको खोज तथा अनुसन्धानमा संलग्न दिक्तेल रुपाकोट मझुवागढी नगरपालिका–७ दोर्पाचिउरीडाँडाका ८० वर्षे पर्खनबहादुर राईले लेखेको पुस्तक हालै विमोचन गरिएको हो।

चिनियाँ भूमिमा सेलो र मारुनी

चिनियाँ भूमिमा सेलो र मारुनी

सोमबार, ०६ जेठ २०७६

छिमेकी मुलुक चीनको वर्ड नेस्ट ओलम्पिक स्टेडियमको ग्रीनपार्कमा नेपाली कलाकारहरूले नेपाली संस्कृतिलाई प्रतिनिधित्व गर्दै सांस्कृतिक नृत्य प्रस्तुत गरेका छन्।

‘भाषा र संस्कृतिले समाजलाई जोड्छ’

‘भाषा र संस्कृतिले समाजलाई जोड्छ’

सोमबार, ०६ जेठ २०७६

सांसद डा. अमरेशकुमार सिंहले भाषा र संस्कृतिले समाजलाई जोड्ने बताएका छन्। काका सामुदायिक सिकाइ केन्द्र बलराद्वारा आयोजित ‘बज्जिका भाषा संगोष्ठी, विगत, वर्तमान र भविष्य’ विषयक कार्यक्रमको उद्घाटन गर्दै सांसद सिंहले बज्जिका भाषाको प्रचारप्रसार अभियानलाई निरन्तर जोडिराख्नुपर्नेमा जोड दिए। सांसद सिंहले आफ्नो मातृभाषा बज्जिका रहेकाले त्यसको संरक्षण र विकासका लागि संसद्मा आवाज उठाउने प्रतिबद्धता व्यक्त गरे।

पोटरी स्क्वायरको पहिचान मेटिँदै

पोटरी स्क्वायरको पहिचान मेटिँदै

शुक्रबार, ०३ जेठ २०७६

कुनै बेला पोटरी स्क्वायरमा कुमाले समुदायका मानिसले माटोका भाँडा बनारहेका देखिन्थे। जताततै माटोका भाँडा राखिएका हुन्थे। तर, आजभोलि यस्तो दृश्य देखिँदैन।

संस्कार सिकाउने संस्कृति

संस्कार सिकाउने संस्कृति

शनिबार, २८ बैशाख २०७६

झट्ट हेर्दा बालविवाहजस्तो देखिने यो बेल विवाहमा सहभागी उनको अनुहार खुसीले धपक्कै बलेको थियो। यो संस्कारलाई नेवार शब्दमा ‘इहि’ भन्ने गरिन्छ। उनीजस्तै अन्य ९३ बालिका सहभागी गराएर गरिएको सामूहिक रूपमा बेलविवाहमा सहभागी सायराले आज रमाइलो लागेको सुनाइन्।

रोचक दस्तावेज

रोचक दस्तावेज

शनिबार, १४ बैशाख २०७६

शिवहरि घिमिरेको पुस्तक ‘होचो ढोका’ पारम्परिक मिथक र संस्कृतिको दस्तावेज बनेको छ।

‘नेपाली भाषा र सस्कृतिमा केही फरक गरौँ भन्ने लाग्यो’

‘नेपाली भाषा र सस्कृतिमा केही फरक गरौँ भन्ने लाग्यो’

बिहिबार, १२ बैशाख २०७६

नागरिक नायक घोषित संस्कृतविद् जोशीले आफू नेवारी समुदायमा जन्मिएका कारण सुरुमा नेपाली भाषा नजान्दा समस्या परेकाले यसै भाषामै केही गरेर देखाउनुपर्छ भन्ने लागेकाले नेपाली भाषा र संस्कृतिको अध्ययनमा लागेको बताए्।

राष्ट्रवादको रहस्य

राष्ट्रवादको रहस्य

शुक्रबार, ०६ बैशाख २०७६

पार्टीलाई राष्ट्रवादको सुन्दर बर्को ओढाएर त्यहाँभित्र चीन, भारत, युरोप र अमेरिकाका चल्ला कोरल्ने गरिएको छ।

शरीरमा १०८ दियो

शरीरमा १०८ दियो

सोमबार, ०२ बैशाख २०७६

संस्कृति जोगाउन र मनोकांक्षा पूरा होस् भन्ने कामनासहित भक्तपुरका एक युवाले आइतबार शरीरमाथि १०८ दियो बालेका छन्। बिस्काः जात्राको अवसरमा सूर्यविनायक नगरपालिका–१ पकाण्डोलका रोहित श्रेष्ठको शरीरमाथि डेढ घन्टासम्म दियो बालिएको हो।

सातौंपटक जिब्रो छेड्दै बुद्धकृष्ण

सातौंपटक जिब्रो छेड्दै बुद्धकृष्ण

शनिबार, ३० चैत २०७५

संस्कृति बचाउन जिब्रो छेडेको उनी सुनाउँछन्। ‘नयाँ पुस्ता कोही पनि जिब्रो छेड्न मान्दैनन्, त्यसैले यस वर्ष पनि म नै जिब्रो छेड्दै छु,’ उनले सुनाए। जात्रामा बोडेका स्थानीयले मात्र जिब्रो छेड्न पाउने उनले बताए।

आफ्नोपनमा गौरव

आफ्नोपनमा गौरव

शनिबार, १६ चैत २०७५

वाम्बुले राईहरुको त्रैमासिक पत्रिका ‘इक लिब्जु भुम्जु पत्रिका’को आवरण फोटो खिच्न गत शनिबार ललितपुरको इमाडोलस्थित वाम्बुले राई समाज, नेपाल (वाम्रास) मा कार्यक्रम गरिएको थियो। मैले पनि मौलिक भेषभूषा लगाएँ।

‘संस्कृतिले सजिएको छ उपत्यका’

‘संस्कृतिले सजिएको छ उपत्यका’

शुक्रबार, १५ चैत २०७५

पुरानो सोचमा बनाइएका संरचना असाध्यै मनपर्छ। ठाउँठाउँमा वहाल छन्। पाटीहरु छन्। घुम्ने ठाउँ छन्। कला संस्कृति पनि राम्रो छ। सहरका भित्री चोक अति नै वैज्ञानिक छन्।

पुरातत्व : सम्पदा र संस्कृति

पुरातत्व : सम्पदा र संस्कृति

शनिबार, ०२ चैत २०७५

प्राचीन मानवले छाडेर गएका भौतिक अवशेषहरूको अध्ययन गरी अतित सभ्यताको अध्ययन गरिने विषयलाई पुरातत्वको भावार्थमा परिभाषित गरिएको पाइन्छ। मानव सभ्यताको विकासक्रमको लामो समयपछि मानवले लेखन कलाको सुरुवात गर्याे। लेखनकलाको इतिहासको थालनी भएपछिको ऐतिहासिक घटनाक्रमहरूलाई विश्लेषण गर्न प्राप्त साक्षहरूले सहयोग गर्छन्।

संकटमा हुड्केली नाच

संकटमा हुड्केली नाच

शनिबार, ०२ चैत २०७५

दुई दशकअघिसम्म सुदूरपश्चिममा हुड्केली नाच्ने प्रचलन थियो। त्यतिबेला विवाह, व्रतबन्धलगायत शुभकार्यमा हुड्केली नचाइन्थ्यो। तर, पछिल्लो समय भने नाच लोप हुने अवस्थामा पुगेको छ। पश्चिमे संस्कृतिको आकर्षणले नाच लोप हुने अवस्थामा पुगेको जानकार बताउँछन्। ‘आधुनिकताका नाममा यो नाच लोप हुने अवस्थामा पुगेको छ,’ संस्कृतिसम्बन्धी जानकार डोटीका मदनराज ओझाले भने।

तामाङ भाषा साहित्यबारे अध्ययन गोष्ठी

तामाङ भाषा साहित्यबारे अध्ययन गोष्ठी

मङ्गलबार, २८ फागुन २०७५

संस्कृति, भाषा तथा साहित्यबारे राजधानीमा तामाङ अध्ययन गोष्ठी भएको छ। तामाङ न्हाङखोरले  नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठानसँगको सहकार्यमा कार्यक्रम गरेको हो।

नेपाली संस्कृति र राष्ट्रियता

नेपाली संस्कृति र राष्ट्रियता

सोमबार, २० फागुन २०७५

हाम्रो देश नेपाल र हामी नेपाली भनी कहिले र कुन समयदेखि पहिचान भएको हो भन्ने आजसम्म एकिन गर्नसकिएको छैन। त्यसको खोजिनीति र अध्ययन/अनुसन्धानमा पनि खासै नेपाली विद्वान् तथा अन्वेषक लागिपरिरहेका छैनन्। लोक आख्यान, दन्त्य कथा, लोक कथा र वंशावली तथा अन्य साहित्यका आधारमा नै हामीले हाम्रो देश नेपाल र हामी नेपाली भनी पहिचान गर्ने गरिरहेका छौंँ। तर आजको विश्वको बौद्धिक जगतले कुनै ठोस वस्तुगत प्रमाणहरू र पुरातात्विक प्रमाणहरूका आधारमा मात्र हाम्रो देश नेपाल र हामी नेपाली हौंँ भनीप्रमाण जुटाइ देखाउनुपर्ने हुन्छ। यस दिशातर्फ विदेशी विद्वान्हरूले मात्र होइन, हामी आफैँ पनि अग्रसर हुनु जरुरी छ।

संस्कृतिको अन्तरद्वन्द्वमा ‘माङ्गेना’

संस्कृतिको अन्तरद्वन्द्वमा ‘माङ्गेना’

आइतबार, १९ फागुन २०७५

पूर्वी नेपालमा बसोबास गर्ने लिम्बू जातिको संस्कृति हो, च्याब्रुङ नाच र धान नाच। लिम्बू जातिको प्रमुख बाजा च्याब्रुङको ‘च्याङ धुङ च्याङ’को तालसँग उनीहरू च्याब्रुङ नाच नाच्छन्। धान नाचमा ‘पालाम’को भाकासँगै तरुनी÷तन्नेरीहरू एकअर्काको हात समाउँदै नाच्ने चलन छ। तर पछिल्लो समय पश्चिमा संस्कृतिको प्रभावसँगै पूर्वी नेपालको लिम्बू समुदायमा यी दुई नाच विरलै देखिन्छन्।

नेताको गला धान्नै नसक्ने माला

नेताको गला धान्नै नसक्ने माला

बिहिबार, ०९ फागुन २०७५

नेपाली राजनीतिमा नेताले धान्नै नसक्ने गरी फूलको माला लगाउने र लगाइदिने प्रचलन केही वर्षयता संस्कृतिकै रूपमा विकासित हुँदै गएको छ। राष्ट्रपति, प्रधानमन्त्री, प्रतिपक्षी दलका नेता, मुख्यमन्त्री र चर्चित युवा नेता धान्नै नसक्ने माला लगाउन पाउँदा दंग हुन्छन्।

सम्पदा संरक्षण

सम्पदा संरक्षण

मङ्गलबार, ०७ फागुन २०७५

सम्पदा किन जोगाउने ? यसले भावी पुस्तालाई आफ्ना पुर्खाबारे बुझ्न सहयोग गर्छ। संस्कृतिबाट संस्कारित हुन सम्पदा चाहिन्छ। त्यही भएर हाम्रा पुर्खाले भावी पुस्ताका निम्ति भनेर आफ्नो सम्पत्तिबाट सम्पदालाई केही जग्गा उपलब्ध गराएका हुन्। तिनले पाटीपौवा, सत्तल, खेलमैदान, स्कुल, मन्दिर, पोखरी, धारा आदिका निम्ति जग्गा छुट्याएका छन्। गाउँबस्ती बढ्दै गए।

कुन्क्यौली

कुन्क्यौली

शनिबार, २६ माघ २०७५

सुदूरपश्चिमेली महिलाका सामु उभिएका छन् पीडाका अग्ला हिमालहरु। भरिभराउ देखिन्छन् आँसुका पोखरी। उसो त पितृसत्तात्मक समाजको बोलवाला भएको मुलुकमा हरेक क्षेत्रका महिला पीडित नै छन्। विरह र वेदनाका सुस्केरा अलापेकै छन्। तुलनात्मक हिसाबले ती सुस्केरा बढी नै सुनिन्छन् मध्य तथा सुदूरपश्चिममा। यति हुँदाहुँदै पनि कुनै कुनै चाडपर्वले केही दिनलाई भए पनि ती पीडाका लहरलाई बिर्सिन सघाउ पुर्‍याउँछन्। त्यो आत्मीयता बोक्दै संवेदना र भावनाले भरिपूर्ण भएर दुःख बिर्साउन आइपुग्ने पर्व मध्ये एउटा हो माघे त्यार।

थवाङ रिभिजिटेड

थवाङ रिभिजिटेड

शनिबार, २६ माघ २०७५

काठका कलात्मक घर। घना बस्ती। ढुंगा छापिएका गोरेटा। करिब तीन सय धुरी भएको एउटै गाउँ। रहरलाग्दो थवाङ (२,००० मिटर) गाउँ। मगर संस्कृतिले धनी। प्रदेश नं ५ मा पर्छ रोल्पा। लिवाङ उत्तरपूर्वको थवाङ गाउँ दस वर्षे द्वन्दकालमा धेरै पढिएको र सुनिएको नाम। माओवादी सशस्त्र जनयुद्दको उद्गमथलो–थवाङ। जनयुद्धमा पूर्वी रोल्पासँगै छिमेकी जिल्ला रुकुमका धेरै नागरिक युद्धमा होमिए। ज्यान गुमाए, अंगभंग भए अनि कयौं विस्थापित पनि।

हिउँमा प्रेमिकाको नाम

हिउँमा प्रेमिकाको नाम

शनिबार, १९ माघ २०७५

मौलिक संस्कृतिमा आधारित रहेर पूर्वी पहाडको नामाकरण गरिएको पाइन्छ। यस्तै एउटा नाम हो–वासुम खोला। पाँचथरको उत्तरी याङवरक गाँउपालिकामा पर्ने खोलामा पुगेपछि हाम्रो जिपलाई उकालो चढ्न कठिन भयो। कारण–सडकमा थुप्रिएको हिउँ।

ज्ञानका भण्डार हुन् पुराण

ज्ञानका भण्डार हुन् पुराण

शनिबार, ०५ माघ २०७५

पुराणहरू साहित्यका उपजीव्य ग्रन्थ हुन्। पुराण शब्दको अर्थ पुरानो हो। ‘पुरा अपि नवं’ प्राचीन भएर पनि नयाँका रूपमा पुराणलाई लिइन्छ। त्यसैले पुराणहरूमा प्राचीन संस्कृतिसित सम्बद्ध र सार्वकालिक सन्देश दिने आख्यान–उपाख्यान छन्। वेद परमेश्वरका श्वासप्रश्वास भएकाले र पुराणहरू पनि वेदकै व्याख्यात्मक ग्रन्थ भएकाले पुराणलाई पनि परमेश्वरबाट सृष्ट रचनाका रूपमा लिने गरिन्छ। परमात्माको निश्वास रूप हुन्– ऋग्वेद, सामवेद, यजुर्वेद, अथर्ववेद पुराण।

माघेसंक्रान्तिमा विदेशी सक्खरखण्ड

माघेसंक्रान्तिमा विदेशी सक्खरखण्ड

मङ्गलबार, ०१ माघ २०७५

हामीले मनाउने संस्कृति र चाडपर्वसँगै विभिन्न परिकार पनि जोडिएर आउँछन् तर विडम्बना के छ भने हामीले चाडपर्वलाई निरन्तरता दिँदै गयौं तर तीसँग जोडिएका परिकारको उत्पादनलाई भने बिर्सियौं।

इतिहास लेख्ने बेला ?

इतिहास लेख्ने बेला ?

सोमबार, ०९ पुष २०७५

२०७० साल साउन १६ गते राष्ट्रिय विभूति अमरसिंह थापा प्रतिष्ठानबाट नेपालको राष्ट्रिय गौरव अभिवृद्धि गर्न र देशको उन्नतिका लागि समर्पित रही नेपालको इतिहास तथा संस्कृति लेखन क्षेत्रमा गहकिलो योगदान गर्दै थुप्रै कृतिसिर्जनासमेत गर्नुभएकोमा तपाईँ इतिहासकार डा.साफल्य अमात्यलाई यो स्मृति पुरस्कार अर्पण गर्दछौँं भनी कदरपत्रबाट सम्मान गरेको दिन मैले नेपाल बार एसोसिएसनको सभा कक्षमा आफ्नो मन्तव्य र आयोजकहरूलाई धन्यवाद दिने क्रममा ‘नयाँ नेपालको इतिहासको संरचना गर्ने हो कि ?’ भनी आफ्नो विचार पोखेको थिएँ। यसै सिलसिलामा मैले यो लेख जोड्न खोजेको छु।

ललितकला र संगीत नाट्य प्रतिष्ठानको नियुक्ति अन्यौलमा

ललितकला र संगीत नाट्य प्रतिष्ठानको नियुक्ति अन्यौलमा

बिहिबार, ०५ पुष २०७५

भाषा साहित्य वाङ्मयको विकासका लागि गठित नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठानले पूर्णता पाएको छ। कला, संस्कृति र नेपाली भाषा साहित्यका लागि गठन भएका तीन प्रज्ञा प्रतिष्ठानमध्ये नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठानमा प्राज्ञ परिषद र प्राज्ञहरूको नियुक्ति भएसँगै यसले पूर्णता पाएको हो।

मौलिक संस्कृति जोगाउदै स्थानीय सरकार

मौलिक संस्कृति जोगाउदै स्थानीय सरकार

बिहिबार, २९ कार्तिक २०७५

बुद्ध मावली देवदह १० भलुहीकी शान्ती श्रेष्ठलाइ तिहार सबैभन्दा बढी मन पर्ने पर्व हो। तर तिहारका बेला देउसी भैलोको नाममा बिहानै देखि मध्य रात सम्म क्यासेटका रेडिमेडगीत चर्को स्वरमा बजाइएका स्पिकर र डाङडाङ डुङडुङले उनलाइ दिक्क बनाउथ्यो।

एक सय नयाँ गन्तव्य छनोट

एक सय नयाँ गन्तव्य छनोट

आइतबार, १८ कार्तिक २०७५

सरकारले देशैभरको पर्यटकीय गन्तव्यको प्रवद्र्धन र विकासका लागि सयवटा नयाँ पर्यटकीय गन्तव्य सार्वजनिक गरेको छ। संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालयले नयाँ गन्तव्यको सूची सार्वजनिक गरेको हो।

देवता र दानवबीचको युद्ध

देवता र दानवबीचको युद्ध

शनिबार, १० कार्तिक २०७५

सेतो दौरा, जामा र फेटा गुथेको पहिरनमा जमराको माला लगाई बाजासहित देवदेवीका सेनाहरूको ‘युद्ध अभिनय’ आफैंमा रोचक छ ।

शक्ति दिने वाख्यै वाख्यै

शक्ति दिने वाख्यै वाख्यै

शनिबार, १० कार्तिक २०७५

‘वाख्यै डुङडुङ हो ! वाख्यै–वाख्यै हो !’–दसैं सुरु भएयता पश्चिम क्षेत्रका मन्दिर र शक्तिपीठ यस्तै भाका/शब्दले गुञ्जित हुन्छन् ।

चाडपर्वको मानवशास्त्रीय पाटो

चाडपर्वको मानवशास्त्रीय पाटो

शुक्रबार, ०२ कार्तिक २०७५

हरेक राष्ट्रमा कुनै न कुनै संस्कृतिहरु रहेका हुन्छन् । हाम्रो दक्षिण एसिया त चाडपर्व र संस्कृतिमा धनी छ । संस्कृति यसै बनेको हुँदैन । संस्कृतिको धार्मिक मूल्यमान्यताको ठूलो महत्व त रहेकै हुन्छ नै यसको सामाजिक, मानवशास्त्रीय, तथा वैज्ञानिक पाटो पनि रहेको हुन्छ।

हाम्रा ऋषिमुनि वैज्ञानिक

हाम्रा ऋषिमुनि वैज्ञानिक

सोमबार, २९ असोज २०७५

देशअनुसार संस्कृति फरक पाइन्छ । संस्कृति नै देश चिनाउने माध्यम हो । संस्कृतिकै कारण कुन व्यक्ति कुन देशको हो भनेर छुट्ट्याउने चलन पनि छ । सबैलाई आफ्नो संस्कृति प्रिय र उत्कृष्ट लाग्नु स्वाभाविक हो तर हामीले बुझ्नुपर्ने कुरा सबैको संस्कृतिको महत्व उत्तिकै हुन्छ ।

परम्परा टुटेको इन्द्रजात्रा

परम्परा टुटेको इन्द्रजात्रा

सोमबार, १५ असोज २०७५

‘देवता र राक्षसरूपी शृंगारमा राजाको अघि नाच्दा आङै सिरिङ्ग हुन्थ्यो, राजाको सामुन्ने उभिएर नाच देखाउनु भनेको चानचुने पनि थिएन,’ इन्द्रजात्राका कलाकार राजेन्द्र श्रेष्ठले करिब ३० वर्ष अघिको इन्द्रजात्राको सम्झना गरे, ‘अहिले जात्रा झुर बन्दै गयो, समाजले यसलाई महत्व दिनै छाड्यो।’

जनउद्धारका लागि निकालिन्छ ‘बौमत’

जनउद्धारका लागि निकालिन्छ ‘बौमत’

सोमबार, ०८ असोज २०७५

काठमाडौं झोछेँस्थित न्हूसाः मानन्धर सनागू खलःका सुरेश मानन्धर (सानुदाई) ताहाचलस्थित आफ्नो आँगनमा आइतबार बिहानैदेखि नर्कट ल्याई ताछ्दै थिए । उनको यो चटारो इन्द्रजात्राको दिन बेलुकी परम्परागत रूपमा जनउद्धारमा जानका लागि थियो।

तपाईंको रुचि अनुसारको समाचारको लागि खाता खोल्नुहोस् ।

Ncell Footer Ad