उपेन्द्र लामिछाने

उपेन्द्र लामिछाने

प्रकोपपीडितको बेहाल

शनिबार, २५ जेठ २०७६

अविरल वर्षापछि ताण्डव नृत्य मच्चाउँदै आएको भेरीले हेर्दाहेर्दै सुर्खेत बराहताल–२ का ३३ वर्षीय मानबहादुर कठायतको घरदेखि लुगाफाटो हुँदै भाँडाकुँडासमेत सबै बगायो। २०७१ सालमा आएको यो बाढीपछि उनी विस्थापित भए। त्यतिबेलादेखि नै ९ जनाको परिवारसहित शिविरमा बस्दै आएका कठायतलाई यतिबेला भेरीको भेलले भन्दा पनि सरकारी झेलले बढी चिन्तित तुल्याएको छ। ‘न शिविर छाड्न सकिन्छ न त घरै बनाउन सकिएको छ,’ उनले भने– सरकार आफैँले बोलेको कुरासमेत पूरा नगरिदिँदा हाम्रो घाउ बल्झेको बल्झ्यै छ।

देखिने भइन् भक्तपुरकी ‘रानी’

शनिबार, १८ जेठ २०७६

‘सांस्कृतिक जीवनसँग तारबार लगाएर होइन, कुममा कुम जोडेर हिँड्दा बढी सुरक्षित हुन्छ, भक्तपुरको रानीपोखरी खुला गर्ने विषयमा नेपाली सेना र नगरपालिकाबीच भएको पछिल्लो सहमतिले सेनाप्रति जनसम्मान बढेको छ।’

‘चुचुरोमा घरपरिवारको सम्झना आउँदैन्’

सोमबार, १३ जेठ २०७६

‘उनीसँगै मेरो मनपनि सगरमाथा चढिरहेको हुन्छ’, एक साताअघि नागरिकसँगको कुराकानीमा कामीरिताकी श्रीमती लाक्पा शेर्पाले भनेकी थिइन्, ‘उहाँ नआउन्जेल मुटु चिसो भइरहन्छ।’

‘पत्नीभक्त’ सुमन

शनिबार, ११ जेठ २०७६

फेसन मनपराउने धेरैले आफ्नो टिसर्टमा मन परेका देशी–विदेशी कलाकारका तस्बिर अंकित टिसर्ट लगाएको देखिन्छ। कसैले ब्रेटनी र त कसैले बब मार्लीका तस्बिर अंकित टिसर्ट लगाएको थुप्रै भेटिन्छ। भक्तपुर बोडेका एक युवाले भने आफ्नी श्रीमतीको तस्बिर अंकित टिसर्ट लगाएर धेरैको ध्यान खिँचेका छन्।

आफैंलाई जित्दै कामिरिता

बिहिबार, ०२ जेठ २०७६

सन् १९५३ मे २९ मा तेन्जिङ शेर्पासँगै पहिलोपटक सगरमाथा चढेका एडमन्ड हिलारीले भनेका थिए, ‘सगरमाथा दोस्रोपटक कसले चढ्यो भनेर कसैले हेक्का राख्दैन्।’ उनले त्यस्तो बताएको ६६ वर्षपछि ४९ वर्षीय कामिरितालाई धेरैले हेक्का राखे। सन् १९९४ मा पहिलोपटक सगरमाथा आरोहण गरेका सोलुखुम्बु थामे गाउँमा जन्मेका शेर्पाले यसपटक दक्षिणी मोहडाबाट शिखर चुमेको पर्यटन विभाग पर्वतारोहण शाखाका नायब सुब्बा रामेश्वर निरौलाल जानकारी दिए।

संस्कार सिकाउने संस्कृति

शनिबार, २८ बैशाख २०७६

झट्ट हेर्दा बालविवाहजस्तो देखिने यो बेल विवाहमा सहभागी उनको अनुहार खुसीले धपक्कै बलेको थियो। यो संस्कारलाई नेवार शब्दमा ‘इहि’ भन्ने गरिन्छ। उनीजस्तै अन्य ९३ बालिका सहभागी गराएर गरिएको सामूहिक रूपमा बेलविवाहमा सहभागी सायराले आज रमाइलो लागेको सुनाइन्।

सार्वजनिक यातायातमा ‘जीवन यात्रा’

शनिबार, २१ बैशाख २०७६

सूर्यबहादुर राईले यातायात क्षेत्रमा मजदूरी गर्न थालेको १४ वर्षभन्दा बढी भइसक्यो। धनकुटा हिलेबाट आएका उनी सवारीको सहचालकदेखि चालकसम्म लामो यात्रा कठिनताका साथ तय गरे। यात्राको क्रममा उनको सवारीमा थुप्रै प्यासेन्जर चढे अनि ओर्लिए। तर, एक प्यासेन्जर भने उनको गाडीमा चढिन। तर, उत्रिनन्। तिनै यात्रु, भक्तपुर, चाँगुनारायणकी मिना श्रेष्ठले चालक राईसँगै आफ्नो जीवन यात्रालाई अगाडि बढाउदै छिन्।

जब रङहरूले छेपारो बदले

शनिबार, १४ बैशाख २०७६

छेपारोको बारेमा विभिन्न उखान बनेका छन्, जस्तै: ‘छेपारे’। अर्थात् भोलिभन्दा भन्दै छेपारोले कहिल्यै घर बनाउँदैन। छेपारोको रातको बास त देखिएन। तर, घामपानीको यो साता बगैँचामा डुल्दै गरेका छेपाराको तस्बिर खिँच्दा ‘छेपारे प्रवृति’को भने निकै सम्झना आयो।

जीवन बदल्ने नशा

बुधबार, ११ बैशाख २०७६

टौमडीका ४१ वर्षीय राजेश दिदिया यतिबेला भक्तपुरमा लागु पदार्थ दुर्व्यसनीको उपचार तथा पुनर्स्थापना केन्द्र खोलेर बसेका छन्।

भूकम्पले ढाल्न नसकेका धरोहर

शनिबार, ०७ बैशाख २०७६

वैशाख १२ गतेको भूकम्पलगत्तै भक्तपुरमा धेरैको चासो थियो– पाँचतले मन्दिर के भयो ? अनि जमिनमा पुरिएको ५ महिने बालकको अवस्था के छ ? नगरपालिकामा मात्र झण्डै ६ हजार घर भत्किए। सयौंको मृत्यु भयो। तर, जोगिएको १८ औं सताब्दीको सुरुवातमा बनेको १०८ फिट अग्लो पाँचतले मन्दिर र २२ घण्टापछि सकुशल उद्धार गरिएका ५ महिने बालकले भक्तपुरमा मात्र होइन, संसारभर खुसी छरिदियो।

जात्रा सधैं रमाइलो

शनिबार, ३० चैत २०७५

भक्तपुर, मंगलाक्षेका ७८ वर्षीय जगतलाल जाकीबन्जारका लागि बिस्काः (बिस्केट) जात्रा नौलो होइन। उनले हरेक वर्ष चैत अन्तिम साता भैरवको रथ तानातान गरेको, भेलुखेलमा लिंगो ठडाएको र ढलाएको हेरिरहेका छन्। जात्रामा रथ फेरियो, लिंगो फेरियो, जात्रालुको पोशाक फेरियो। तर, यसबाट मिल्ने खुसी भने हरेक वर्ष उस्तै रहेको उनले सुनाए। ‘जात्रा सधैं रमाइलो,’ विगत र अहिलेको जात्रामा कुन रमाइलो भन्ने प्रश्न खस्न नपाउँदै उनले भने, ‘यसले हामीलाई अर्को वर्ष बाँच्ने आशा जगाउँछ।’

रामकेशरीको राम कहानी

शनिबार, २३ चैत २०७५

उनी ९ वर्षकी हुँदी हुन्, धारामा पानी भर्दै गर्दा। भक्तपुरको दतात्रय नजिकको जुद्धशम्शेरको पालाको धाराछेउ कम्मरमा गाग्री बोकी उभिएको बेला कुनै विदेशीले फोटो खिँचेकोसम्म उनलाई याद छ। उनी अहिले ४७ वर्षकी भइन्। बाल्यकालको त्यो तस्बिर अघिल्लो साता हेर्न पाउँदा उनमा खुसीको सीमा रहेन।

सिरेटोमा साधु

शनिबार, १८ फागुन २०७५

शिवरात्रिमा मेला भर्न आउने साधुलाई पानीले सताउने कुनै नौलो होइन। यसपटक भने थुप्रै साधुले फागुनको दोस्रो सातामा पनि हिउँको सिरेटो खेप्नुपरेको छ। बुधबार रातभरि परेको पानीसँगै उपत्यकामा बिहीबार बिहान भएको हिमपातले पातला कपडामा मेला भर्न आएका साधुलाई पनि लपेटेको छ।

जीवनको उत्तरार्धमा खुसीको यात्रा

शनिबार, ११ फागुन २०७५

माटोको काम गर्दै जीविका चलाउँदै आएको उनको परिवारको जीवनचक्र रोकिने अवस्थामा आइपुगेको थियो। उनले हिम्मत नहारी आफ्नो परिवारको रथ अगाडि बढाइन्। तिनै ८२ वर्षीय टुइलमायालाई रथमा राखेर केटाकेटीदेखि ठूलासम्मले परिक्रमा गराउँदा बिहीबार सवै हर्षित देखिए।

बादल मडारिँदा मनै अँध्यारो !

शनिबार, ०४ फागुन २०७५

माघ अन्तिम साता परेको झरी सकिएको छ। तर, भक्तपुर, चाँगुनारायण नगरपालिकास्थित एक इँटा उद्योगमा कार्यरत मजदुर सागर रसाइलीको चिन्ता भने अझै हटेको छैन। यसको कारण हो– आकाशमा बादल मडारिनु। केही दिनयता बादल मडारिन थालेकाले पुनः झरी भएर इँटा गल्छ भन्ने उनलाई चिन्ता छ।

अँध्यारो रहेन बेलका

शनिबार, २६ माघ २०७५

‘बेलका’ शब्दै अँध्यारोसँग सम्बन्धित त। त्यसैले बेलकाको भेट उज्यालोसँग करिब करिब असम्भवै छ भन्दा हुन्छ। ‘हामी नदीका दुई किनारा, हाम्रो मिलन असम्भव छ’– गीतको बोलजस्तै दुई किनाराका बसोबासी हुन् बेलका र उज्यालो। तर यो ध्रुवसत्यलाई चुनौती दिँदै अघि बढेको छ यतिबेला बेलका। अर्थात बेलका नगरपालिका। हो, उदयपुरको पूर्वी भागमा अविरल बहने सप्तकोशीको किनारमा अवस्थित बेलका नगरपालिका यतिबेला उज्यालो यात्रामा छ, विकासको उज्यालो।

सुलोचनाको आफ्नै यात्रा

सोमबार, १४ माघ २०७५

‘अशक्त ले नयाँ गति पाएको महसुस भएको छ,’ विद्युतीय ह्वील चियर पाएपछि शारीरिक रूपमा सुलोचनाले सुनाइन, ‘अब नयाँ बाटोबाट अगाडी बढ्नेछु।’

सगरमाथा सपना

शनिबार, १२ माघ २०७५

वर्ष दिन अगाडि माघमा हरि बुढा मगरलाई ललितपुरस्थित उनकै घरमा भेट्दा अनुहार उदास थियो।  दुबै खुट्टा गुमे पनि सगरमाथा चुचुरो चुम्ने उनको सपना सरकारी नियमका कारण अन्यौलमा थियो।  सरकारले पर्वतारोहण सम्बन्धी नियमावली २०५९ संशोधन गरी दुई हात वा खुट्टा नभएको वा दुवै आँखाले देख्न नसक्नेलाई आरोहण अनुमतिमा रोक लगाएका कारण सन् २०१९ मा सगरमाथा चढ्ने योजना ‘पोष्टपोन्ड’ गर्दे उनी बेलायत लागेका थिए।

म्हेमे–कोनको पारिलो मुस्कान

शनिबार, ०५ माघ २०७५

पुसको अन्तिम साता शंखरापुर नगरपालिका–३ मा रहेको ६५ वर्षीय भीमबहादुर तामाङको आँगनमा पुग्दा पाँच वर्षीय सञ्चिप तामाङ हजुरबुबाले कोक्रो बुनेको नियाल्दै थिए। उसै पनि काठमाडौको दुर्गम क्षेत्र मानिन्छ, जर्सिङपौवा। त्यहीँ रहेको तामाङको घरमा आधुनिकताले छोएजस्तो पटक्कै देखिँदैन।

दही पर्यटन

शनिबार, २८ पुष २०७५

भक्तपुरस्थित हाडा कोल्ड स्टोरका अनुज हाडा चिनियाँ पर्यटकले दही औधि मन पराउने बताउँछन्। पर्यटकले दही खाने मात्र नभएर त्यसको सेल्फी खिँच्ने र आफ्ना सोसल मिडियामा पोस्ट गर्ने गरेका छन्। जसका कारण दही खाने पर्यटकको संख्या बढ्दै गएको उनको बुझाइ छ।

तपाईंको रुचि अनुसारको समाचारको लागि खाता खोल्नुहोस् ।