डा. सुभाष पोखरेल

डा. सुभाष पोखरेल

डिएनए जाँचका चुनौती र शक्ति

मङ्गलबार, ०१ माघ २०७५

सम्पूर्ण जीवको अस्तित्वको आधार आणुवांशिक पदार्थ ‘डिएनए’ हो। प्रत्येक जीवमा आआफ्नै किसिमको डिएनए हुन्छन्। मानिस, भ्यागुतो, चराका आणुवांशिक पदार्थ फरक फरक हुन्छ। डिएनएको अध्ययनले अभूर्त आणुवांशिक पदार्थ कुन प्राणीको हो भनी सहजै पहिचान गर्न सकिन्छ।

निन्द्राको आयाम र महत्व

मङ्गलबार, १७ पुष २०७५

हामी जीवनको एकतिहाई समय सुतेर बिताउँछौँ। मानिसमात्र होइन, अहिलेसम्म अध्ययन भएका सबै प्राणीका लागि सुत्नु आवश्यक देखियो। यद्यपि सुताइको प्रकृति भने प्राणी नै पिच्छे फरक देखिए। टाटे बाघ दैनिक १६ घण्टा सुत्छ भने जिराफका लागि केवल २ घण्टा निदाउनु पर्याप्त देखियो।

स्मार्टफोनको नकारात्मक असर

मङ्गलबार, ०३ पुष २०७५

गत हप्ता कोकाकोलाको भगिनी कम्पनी भिटामिनबाटरले एक वर्षसम्म स्मार्टफोन प्रयोग नगर्ने व्यक्तिलाई एक लाख अमेरिकी डलर पुरस्कार दिने घोषणा ग-यो। सहभागीले ३६५ दिनसम्म आइफोनको बदला भिटामिनबाटरले उपलब्ध गराएको सामान्य फोन भने प्रयोग गर्न पाउने भन्यो कम्पनीले। उक्त अवधिभर आइप्याड तथा ट्याब्लेट चलाउन नपाउने तर ल्यापटप तथा डेस्कटप कम्प्युटर थिच्न भने हिस्सेदारको अधिकार भएको बतायो इनर्जी ड्रिंक उत्पादक कम्पनीले।

चिताएअनुरूपको सन्तान

मङ्गलबार, १८ मङि्सर २०७५

बेलायती लेखक एल्डस हक्सलेले सन् १९३२मा ‘ब्रेभ न्यु वल्र्ड’ उपन्यास लेखे। भविष्यमा कस्ता मानिस जन्मन्छन् र के गुण भएका नागरिकले संसारलाई शासन गर्छन् भन्ने भविष्यवाणी गरिएको उक्त पुस्तकलाई सन् २००३ मा बेलायती प्रशारण संस्था बिबिसीले झण्डै १० लाख पाठकमाझ गरेको सर्भे ‘द बिग रिड’ ले प्राचीनकालदेखि त्यसबेलासम्म प्रकाशित लाखौँ पुस्तकमध्ये पढ्नैपर्ने उच्च १०० को स्थानमा छान्यो।

भविष्य : शाकाहारी भोजनको

मङ्गलबार, ०४ मङि्सर २०७५

अघिल्लो २–३ दशकमा मानिसको औसत आयु ह्वात्तै बढ्यो । बाल तथा मातृ मृत्यु दरमा आएको गिरावट तथा औषधि विज्ञानको सफलताले मानिसको सालाखाला उमेर बढ्यो ।

स्वच्छताको मध्यमार्ग

मङ्गलबार, २० कार्तिक २०७५

संयुक्त राज्य अमेरिकाको भर्जिनिया राज्यको फल्स चर्चमा रहेको ‘इनोभा बेमेन्स हस्पिटल’ मा गत हप्ता नवजात शिशुको शरीरमा ब्याक्टेरियाको लेपन गरियो । भर्खरै जन्मिएको बच्चामा उक्त सुक्ष्म जीवाणुको संक्रमण कुनै भवितव्यका कारण नभएर औषधि उपचारको अनुगमन गर्ने अमेरिकी संस्था ‘फुड एन्ड ड्रग्स एडमिनिस्ट्रेसन (एफडिए)’ को स्वीकृतिमा गरिएको अनुसन्धान हो।

मानवमा ब्याक्टेरियाको प्रभाव

मङ्गलबार, १३ कार्तिक २०७५

ब्याक्टेरियालाई रोगको उद्गम ठानिन्छ । क्षयरोग, म्यानेन्जायटिस जस्ता भयानक रोगका कारक भएकाले ब्याक्टेरियाको नाम सुन्नेबित्तिकै मानिसमा त्रास पैmलन्छ । तर, के सूक्ष्म जीवाणु भन्दा नै आत्तिनुपर्ने अवस्था छ त?

नोबल स्तरको अनुसन्धान

मङ्गलबार, २३ असोज २०७५

यस वर्षकालागि नोबल पुरस्कारको घोषणा सकियो । रशायनशास्त्र, भौतिकशास्त्र र आयुर्विज्ञान क्षेत्रका नोबल पुरस्कारको घोषणा सुन्न संसारभरका बैज्ञानिक आतुर हुन्छन् ।

औषधिविहीन संसारको सम्भाव्यता

मङ्गलबार, ०९ असोज २०७५

आधुनिक समाजमा ओखती नखाने मानिस विरलै पाइन्छ । ६० वर्षीय समूहमा परेर पनि औषधि नखानु पर्ने मानिसलाई दैवी शक्ति पाएका भाग्यमानी भन्दा अन्यथा नहोला ।

उपचारमा मनोवैज्ञानिक आत्मविश्वास

मङ्गलबार, २६ भदौ २०७५

समयको पर्खाइ अथवा औषधिको उपभोगबिना रोग ठीक हुँदैन भन्ने आयुर्विज्ञानको स्थापित मान्यताहो। शरीरको प्रतिरोधात्मक क्षमताका कारण धेरै रोग समयको बहाबसँगै ठीक हुन्छन्।

जेनेरिक औषधि र केमिकल नाम

मङ्गलबार, १२ भदौ २०७५

डाक्टरले बिरामीकालागि औषधि सिफारिस गर्दा ओखतीको चलनचल्तीको नामको बदला उक्त दवाइमा हुनेक्रियाशील केमिकल पदार्थको नाम लेख्नुपर्ने गरी जनस्वास्थ्यसंम्बन्धी विधेयक संसद्मा पेश भयो।

दीर्घजीवी मानवको सम्भाव्यता

मङ्गलबार, २९ साउन २०७५

विज्ञानलेसपना सार्थक बनाउँछ । चराझैँ उड्ने चाहनाले हवाईजहाज आविष्कार भयो । अन्तरग्रह यात्राको सपनाले रकेट बन्यो ।

सुखको अनुभूति र यथार्थ

मङ्गलबार, १५ साउन २०७५

गरिब बच्चाको मुहारमा एउटा चकलेट पाउँदा देखिने खुसी र धनीले आफ्नो छोरालाई आइप्याड दिँदा कलिलो अनुहारमा प्रष्टिने सुखबीचको फरक ठम्याउन कठिन छ।

एन्टिबायोटिक्सको घट्दो प्रभावकारिता

मङ्गलबार, ०१ साउन २०७५

अणुवांशिक पदार्थ ‘जिन’ मा आउने खराबी, ब्याक्टेरियाको संक्रमण तथा भाइरसको आक्रमण रोगका मुख्य कारण हुन् ।

स्तन क्यान्सरको उपचारमा गतिशीलता

मङ्गलबार, १९ असार २०७५

केहीअघि एक मित्रले आफ्नी बहिनीको मेमोग्राम गर्दा स्तन क्यान्सर देखिएकाले उपचारका आयामबारे सल्लाह गर्न सम्पर्क गरे।

अनुसन्धानका निचोड र प्रस्तुति

मङ्गलबार, ०५ असार २०७५

केहीअघि काठमाडौँ गएका बखत सहपाठी भेट्न जाँदा ऊ आफ्नो छोरालाई चकलेट खुवाउन मरिहत्ते गर्दै थियो। किन गुलियो खुवाउन बल गरेको भन्दा चकलेटले मानिसको बौद्धिक क्षमता खारिने हुँदा आफूले छोरालाई नियमितरूपमा टफी खुवाउने गरेकोमात्र बताएन बरु चकलेट खुवाउँदा पढाइमा तेजहुने सन्दर्भमा प्रकाशित भएको अनुसन्धानको हवाला दिँदै मलाई पनि त्यसै गर्न सल्लाह दिन भ्यायो मित्रले। आफू उक्त अनुसन्धानको अद्योपान्त परिचित भए पनि एकछिनका लागि भेट भएको मित्रसँग वैज्ञानिक बहसमा समय खर्चिनुभन्दा पारिवारिक सद्भावमा रम्न उचित हुने ठानेँ।

नयाँ विज्ञान प्रतिष्ठानको औचित्य

मङ्गलबार, २२ जेठ २०७५

सरकारले बजेटमार्फत नेकपा एमालेका दिवंगत महासचिवको स्मरणमा मदन भण्डारी विज्ञान तथा प्रविधि प्रतिष्ठान (मभविप्र) स्थापना गर्ने घोषणा ग-यो। दलको सरकार भएका बखत आफ्ना नेताको नाममा नवीन संस्था स्थापना गर्ने चलन नेपालको सन्दर्भमा नयाँ होइन ।सरकारमा रहेका बखत चलिरहेकै सार्वजनिक संस्थाको नामको अगाडिआफ्नो नेताको नाम झुण्ड्याउने संस्कार बसेको देशमा मदन भण्डारीको नाममा नवीन अनुसन्धान संस्थास्थापना हुनु आफैँमा खराब होइन।

औषधिको क्लिनिकल परीक्षण

मङ्गलबार, ०८ जेठ २०७५

वरिष्ठ स्नायुरोग विशेषज्ञ डा. उपेन्द्र देवकोटा आफूलाई लागेको महारोग क्यान्सर संसारको कुनै पनि कुनामा गए पनि ठीक नहुने ठहर गर्दै नेपाल फर्किए । इलाजका लागिक्लिनिकल ट्रायलको परीक्षण औषधि गर्नुबाहेकका विकल्प बाँकी नरहेको र त्यसो गर्न आफू तत्पर नभएको बताए डा. देवकोटाले ।

मानिसको दिमागको गहिराइ

मङ्गलबार, २५ बैशाख २०७५

स्नातक तहसम्म विज्ञानको पुस्तकै नपढेका दाङका प्रकाश अधिकारी अहिले चीनमा वरिष्ठ वैज्ञानिकका रूपमा कार्यरत रहेको खबर सुन्दा जो कोहीलाई अचम्म लाग्नु अस्वाभाविक होइन। भाषा सिक्नका लागि कोरिया गएका अधिकारीले त्यहाँका प्राध्यापकलाई आफूले अहिलेसम्म साइन्स नपढेको तर अवसर पाए राम्रो गरेर देखाउन सक्ने कुरामा विश्वस्त तुल्याए।

धनी र गरिबको खाडल

मङ्गलबार, ११ बैशाख २०७५

अन्तर्राष्ट्रिय संस्था अक्सफामले गत जनवरीमा सार्वजनिक गरेको प्रतिवेदनअनुसार संसारका ४२ उच्चतम धनीहरूको सम्पत्ति र विश्वका गरिबतम सूचकांकमा रहेका ३ अरब ७० करोड मानिसको जायजेथा बराबर देखियो। संसारमा सन् २०१७ मा वृद्धि भएको कुल पुँजीको ८७ प्रतिशत रकम पृथ्वीका १ प्रतिशत अधिकतम धनाढ्यको खल्तीमा गएको देखियो।

तपाईंको रुचि अनुसारको समाचारको लागि खाता खोल्नुहोस् ।