पुरुषोत्तम दाहाल

पुरुषोत्तम दाहाल

विवादमा सिद्धान्तवाद र व्यवहारवाद

बुधबार, २९ साउन २०७६

आमनागरिकमा सिद्धान्तको असर हुन्छ कि सिद्धान्तका समर्थनमा उभिने नेतृत्व वा सदस्यहरूको आचरण र व्यवहारको प्रभावकारिता बढी हुन्छ ? राजनीतिक दल खासगरी लोकतन्त्रको सिद्धान्तमा विश्वास गर्ने दलको नेतृत्व र सदस्यहरूले यो प्रश्नको समाधान खोज्नैपर्ने हुन्छ।

सम्झोैतावादी विचार र प्रयोग

बुधबार, २२ साउन २०७६

आफ्ना मन्त्रीहरूको जिम्मेवारी सहीरूपमा दिन नसक्ने, जिम्मेवारी तोक्न नसक्ने र कार्य सम्पादनको आदेश दिन नसक्ने सरकारको नेतृत्वबाट नेपाली जनताले के आशा गर्ने ? के त्यस्तो प्रधानमन्त्री रहिरहनु उचित हुन्छ ?

समर्पणवादी कांग्रेस ?

बुधबार, १५ साउन २०७६

नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी नेतृत्वको सरकारले राष्ट्रियतालाई घात हुने गरी कहाँ कति आत्मसमर्पण ग-यो, अहिले के गरिरहेको छ, जनताका मौलिक हकलाई संकुचित गराउन के/कति सम्झोता गरिरहेको छ, जनतालाई दिएका वचनहरू उल्लंघन किन गरिरहेको छ ? यी प्रश्नको जवाफ धेरैपटक नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीका शीर्ष तहका नेताहरूले समेत खोजी गरिरहेका सुनिन्छ।

बिपी विचारको विरासत

बुधबार, ०८ साउन २०७६

राष्ट्रियताका अनेक शक्ति र तत्व विश्लेषण गर्ने र लोकतन्त्रका आयामिक सिद्धान्तहरूलाई नेपालीकरण गर्दै समाजवादका कार्यक्रमहरू उद्घोष गर्ने बिपी विचारहरूमाथि बहस अपरिहार्य छ।

प्रधानमन्त्रीको परिबन्ध

बुधबार, ०१ साउन २०७६

अहिले सिंगो नेपाल र नेपाली जनता प्राकृतिक विपत्तिको सामना गरिरहेका अवस्था छ। करिब सत्तरीजना नेपालीको ज्यान गइसकेको छ र लाखौंँकोश्रीसम्पत्ति स्वाहा भएको छ। भौतिक संरचना विनाशको तथ्यांक आएको छैन। मनसुनको आगमनको आरम्भमानै यसतो विनाशलीला नियतिकै खेल हुनुपर्छ। यस्तो दुर्घटनाका समयमा अरु कोही सरकारको नेतृत्व गरिरहेको भए आजका प्रधानमन्त्रीले जाने जति अपमानका मेकियावेलियन शब्द प्रयोग गर्दै उछित्तो काडिसकेका हुने थिए। तर अरु राजनीतिक नेता र राजनीतिक दलले सभ्यता देखाइरहेका छन् र विपत्तिको सामना गर्न र पीडामा परेका नागरिकलाई सहायता पु¥याउन सक्रिय भएका छन्। उनी र अरुमा देखिने भिन्नता यही नै हो। तर आज बहस गर्नुपर्ने विषय फरक छ।

कस्तो समाजवाद ?

बुधबार, २५ असार २०७६

स्वतन्त्रतासहितको समाजवाद प्रयोग कसरी हुनसक्छ ? त्यसको मोडल कस्तो हुन्छ ? आमनागरिक र राज्यका काम कसरी सञ्चालन हुनुपर्छ ? राज्य–नागरिकबीच कस्तो समझदारी र सहकार्य हुन आवश्यक छ ? यसपटक लोकतान्त्रिक समाजवाद प्रयोगभूमिमध्ये एक– डेनमार्क पुग्ने मौका मिल्यो। २५ वर्षपहिले पत्रकारहरूको एक टोलीसँग लोकतान्त्रिक समाजवादको प्रयोगभूमि मानिएको स्विडेन पुग्ने मौका मिलेको थियो। जतिबेला नेपालमा भर्खर ०४६ सालको परिवर्तन र लोकतान्त्रिक समाजवादमा विश्वास गर्ने पार्टी नेपाली कांग्रेस बलियो सरकार बनाउन सफल भएको थियो। यसपटक स्विडेनकै छिमेकमा रहेको देश डेनमार्क पुग्ने अवसर प्राप्त भएको हो। राजनीतिक अर्थको समाजवादप्रति प्रतिबद्ध कम्युनिस्ट पार्टीको बलियो सरकार भएको अवस्थामा लोकतान्त्रिक समाजवादको प्रयोग बुझ्न र देख्न पाउनु सुखद कुरा हो।

मदन भण्डारीको वैचारिक मृत्यु

बुधबार, १८ असार २०७६

सबै क्रान्तिका रोमाञ्चक सपनालाई व्यावहारिक धरातलमा अवतरण गराउने प्रयासस्वरूप नै २०४७ बाट नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी एमालेले जनताको बहुदलीय जनवाद भनेर मदन भण्डारीको विचारलाई अनुमोदन गरेको थियो।

संस्कृतिविरुद्ध सामन्तवाद कि साम्यवाद ?

बुधबार, ०४ असार २०७६

अहिलेको विवादमा नपर्ने हो भने तत्काल विधेयक सुधार गर्ने र गलत अभिव्यक्ति र अडान लिएबापत समुदायसँग क्षमा माग्ने उदारता सरकारले देखाउनुपर्छ।

जागरण अभियानको सन्देश

बुधबार, २९ जेठ २०७६

कांग्रेसमा २०४८ सालदेखि सतहमा देखिएको अन्तर्घातको खेल आजसम्मै छ। प्रत्यक्ष देखिएर विपक्षमा उभिने भन्दा पार्टी संगठनभित्रै रहेर प्रत्यक्ष/अप्रत्यक्ष धुलो पार्नेहरू बढी खतरनाक हुन्छन्।

मोदी सत्ता: हाम्रो सन्दर्भ

बुधबार, २२ जेठ २०७६

यसबेला यतिमात्र भनौँ, मोदीको पुनरोदयलाई नेपाली जनताले चुनौती र अवसर दुवैरूपमा बुझ्नु उपयुक्त होला।

हिंसाको घातक खेल

बुधबार, १५ जेठ २०७६

सरकारी आश्वासनहरू सबै हावाको महलमा परिणत भएपछि निरास भएका नागरिक र बेरोजगार युवाहरू विप्लवको यात्रामा सहयोगी हुँदैनन् भन्ने छैन ।

नियन्त्रित लोकतन्त्र

बुधबार, ०८ जेठ २०७६

तर हामीले यसरी हिजोका दिनमा भनेको कहाँ पुग्दोरहेछ र? अब फेरि नेपाली जनताले विचार संघर्षमा होमिनुपर्ने अवस्था सिर्जना भएको छ। नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीको दुईतिहाइको सरकारले लोकतन्त्रलाई नियन्त्रित र निर्देशित बनाउन लागेको छ।

भट्टराई र यादवको राजनीतिक प्रणय

बुधबार, २५ बैशाख २०७६

आजको परिवर्तनलाई संस्थागत गर्नकालागि लोकतान्त्रिक शक्तिबीच लय अनिवार्य छ र त्यो लय विकास गर्न कमसेकम साना दलहरूको एकताले मद्दत गर्नेछ।

किन भयभीत छ प्रेस?

बुधबार, १८ बैशाख २०७६

अहिले नेपाली प्रेसले खतरा अनुभव गर्नलागेको छ। यो खतराका विषयमा ध्यानाकर्षण गराउँदै नेपाल पत्रकार महासंघ राजनीतिक नेताहरूका घरघरमा प्रतिनिधिमण्डल बोकेर धाउन बाध्य देखिएको छ।

ढुंगा प्रहारको राजनीति

बुधबार, ०४ बैशाख २०७६

एकपटक तत्कालीन प्रधानमन्त्री एवम् नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी माओवादीका सुप्रिमो पुष्पकमल दाहालले उग्र जातिवादी समूहलाई सडकमा विद्रोह गर्न सुझाव दिएका थिए। परिणाम– ‘बाहुनलाई काशी, क्षत्रीलाई फाँसी’ नारा सडकमा प्रादुर्भाव भयो। जातीय कलहको त्यो बीउ अहिले मत्थर छ।

हस्ताक्षरको अर्थ

बुधबार, २७ चैत २०७५

वि.सं. २०७५ साल हामीबाट बिदा हुने अन्तिम तयारीमा छ। यो सालले अनेक उतारचढाव बेहोर्न पायो। वर्षको आरम्भमा हामीले धेरै विश्वास, भरोसा र आशा गरेका हुन्छौँ। हिजो बितेको समयका गल्तीनदोहो-याउने, हिजोभन्दा विकास, समृद्धि, विकास, शान्ति, सुरक्षा अनेक सम्भावनाको आशा अर्को सालसँग गरिएको हुन्छ। तर नेपालीको यो विक्रमादित्यअनुसारको समयले निर्धारण गर्ने नियति सुखद छैन।

प्रधानमन्त्रीले खोज्नुभएको कांग्रेस

बुधबार, २० चैत २०७५

प्रकृतिमाथि कसैले पनि र कुनै पनि आविष्कारले विजय पाउन सक्दैन भन्ने तथ्य पुष्टि गरिरहनु पर्दैन। बारा र पर्सामा आएको हुरी र बतासले अनेकौँ मानिसको ज्यान लियो र करोडौँको श्रीसम्पत्ति विनाश भयो।

लोकतन्त्रमा सत्ताको केन्द्रीकरण

बुधबार, १३ चैत २०७५

एक व्यक्तिले नियन्त्रण गर्ने सत्ता या हुकुमी हुन्छ वा निरंकुश हुन्छ र अधिनायकवादी मानिन्छ। मन्टेस्क्युले मेकिया वेलियन सिद्धान्त विपरित शक्ति पृथकीकरणको सिद्धान्त प्रतिपादन गरेपछि संस्थागतरूपमा नै शक्ति केन्द्रीकरणको उपयोगिता र आवश्यकता दुवै अन्त्य हुँदै गयो। शक्तिमा विकेन्द्रीकरणले सन्तुलन र नियन्त्रण पद्धति सहज हुन्छ।

नेपालमा कस्तो समाजवाद ?

बुधबार, ०६ चैत २०७५

लोकतान्त्रिक गणतन्त्र स्थापनापश्चात समाजवादउन्मुख प्रणालीको प्रस्तावना नेपालको संविधान २०७२ ले परिकल्पना गरेको छ। संविधानमा उल्लिखित समाजको अर्थ अहिले पृथक गरिँदैछ। नेपालका कम्युनिस्टले संविधानमा नै लेखिएको हुनाले समाजवादलाई राजनीतिकरूपमा परिभाषित गरिरहेका छन् भने लोकतन्त्रमा विश्वास गर्ने शक्तिहरूले यसलाई आर्थिक–सामाजिक रूपान्तरणको विषयमात्र ठानिरहेका छन्।

केपी, सिके, पिके : स्वतन्त्रताको प्रश्न

बुधबार, २९ फागुन २०७५

यो साता नेपाली राजनीति अकस्मात र नाटकीय ढंगले तरंगित हुन पुगेको छ । केही वर्षयता स्वतन्त्र नेपालबाट स्वतन्त्र मधेसका परिकल्पनाकार, प्रस्तावक र अभियन्ता चन्द्रकान्त राउतसँग अत्यन्त नाटकीय शैलीमा राष्ट्रवादी  दाबी गर्ने साम्यवादी सरकारले गरेको संझौता तरंगको कारण हो।

Ncell Footer Ad