डा.सरोज धिताल

डा.सरोज धिताल

जनता किन रिसाउँछन् ?

शुक्रबार, ०६ असार २०७६

अझै आगो नै लागिसक्यो भन्न त मिल्दैन तर कुनै पनि बेला लाग्न सक्छ। गुठी विधेयक मात्रै हैन, सरकार र सरकारपक्षीय जमातको कुनै पनि अवाञ्छित, अप्रिय व्यवहार र अभिव्यक्तिले आगो सल्काउन सक्छ।

आजको नागरिक समाज

शुक्रबार, २४ जेठ २०७६

‘नागरिक समाज’ स्थायी चरित्रको संरचना हुनै सक्दैन। जतिबेला यसले ठोस संरचनाको रूप लिन थाल्छ, यो नागरिक समाज नै रहँदैन।

गणतन्त्रमा सौन्दर्यचेत

शुक्रबार, १० जेठ २०७६

पृथ्वीका सबै प्राणीलाई उछिनेर मानवजाति यहाँसम्म आइपुग्नुमा सामूहिक कल्पनाशीलताको भूमिका देख्छन् युवाल हरारे। यही सामूहिक कल्पनाशीलताको उपज हो ईश्वर, धर्म, राज्य, कला, नैतिकता र मानिसको जीवनको सार्थकताका निम्ति सर्वाधिक महŒवका सबै सबै कुरा। मानिसको सौन्दर्यचेत पनि यही कल्पनाशीलताको एउटा पक्ष हो जो कला सिर्जनाका ‘औपचारिक’ संस्करणहरूमा मात्रै हैन, मानिसका व्यवहार, विचार, कौतुहल अनेकरूपमा प्रकट भइरहेको हुन्छ। मानव जीवनका सर्वाधिक महŒवपूर्ण पक्षहरू त्यही सौन्दर्यचेतको जगमा उभिएका हुन्छन्।

व्यक्ति, देश र पृथ्वी

शुक्रबार, २७ बैशाख २०७६

भर्खरैमात्र संयुक्त राष्ट्र संघले ५० देशका १५० विज्ञले ३ वर्ष लगाएर गरेको अध्ययनका आधारमा सबैलाई तर्साउँदै भन्यो– आफूलगायत यो ग्रहमा रहेका दशौँ लाख प्रजातिको अस्तित्व खतरामा पारिरहेको छ मानिसको जातले। यो चानचुने सन्देश हैन। अनि यो सूचना प्रवाह गर्ने पनि चानचुने संस्था हैन। अनेक अर्थमा संसारभरकै मानिसको औपचारिक प्रतिनिधित्व गर्ने संस्था हो– संयुक्त राष्ट्र संघ।

लोकतन्त्र जिउँदो रहोस्

शुक्रबार, १३ बैशाख २०७६

लोकतन्त्रको भविष्यका बारेमा नागरिकका चिन्ता जायज छन्। यतिबेला लोकतन्त्र बिरामी छ। विभिन्न ‘कीटाणु’बाट संक्रमित छ। र, यो रोगका कीटाणु केवल सत्ताधारीभित्र मात्रै छैनन्।

सुरुङ पल्लो छेउको उज्यालो

शुक्रबार, १५ चैत २०७५

‘अन्धकार सुरुङको पल्लो छेउमा उज्यालो’ भन्ने उक्ति सुन्न थालेको धेरै भयो। जहिले पनि यसको एउटै अर्थ लाग्यो– जतिसुकै लामो र अँध्यारो भए पनि सुरुङबाट निस्कन सम्भव हुन्छ तर त्यो आशा साँच्चै नै त्यतिबेला मात्र जाग्रत हुन्छ, जब सानो विन्दुका रूपमा पल्लो छेउमा उज्यालो देखिन्छ। तर सुरुङ बाङ्गोटिङ्गो रहेछ भने त नजिकै पुगिसक्दा पनि त्यो उज्यालोको थोप्लो नदेखिन पनि सक्ला। के हामी हिंँडिरहेको अँध्यारो सुरुङ पनि बाङ्गोटिङ्गो भएकै कारणमात्र हो त उज्यालो देख्न नसकेको? निकासचाहिँ अब नजिकै छ त? यसो भए त गज्जब हुनेथियो। कि यो अँध्यारो सुरुङ अति लामो भएर हो जति हिँडे पनि त्यो उज्यालोले दर्शन नदिएको? अझ डरलाग्दो चिन्ता त के भने कहीँ निकासै नभएको अँधेरो सुरुङभित्र त हिँड्दै छैनौँ हामी?

राष्ट्रको आचारजन्य पहिचान

शुक्रबार, २३ चैत २०७४

उहिल्यैदेखि अनेक धर्म सम्प्रदायमा बाँडिएका थिए चिनियाँहरू । तर ती विभिन्न सम्प्रदायका बीच पनि सांस्कृतिक तहमा भने प्रशस्त एकरूपता थियो । उदाहरणका निम्ति धर्मभीरु, परम्परा र अन्धविश्वास प्रायः सबै चिनियाँका स्वभावको अंश थिए।

मार्क्सवाद र हाम्रा कामरेड

शुक्रबार, २५ फागुन २०७४

मानव इतिहासमा अभिलिखित र उल्लेख्य प्रभाव पार्न सकेका विचारहरू सबै आआफ्नो समयमा ‘उग्र’, ‘क्रान्तिकारी’, ‘वैकल्पिक’ विचारका रूपमा आएका थिए । तिनले तत्कालीन समाजमा हाबी भइरहेका प्रमुख विचार समूहलाई जगै हल्लाउने गरी चुनौती दिएका थिए, ती ‘आमूल परिवर्तनकारी’ थिए । कालान्तरमा ती पनि ‘पुराना’ भए । आफूलाई वाम बुद्धिजीवी भन्न रुचाउने विद्वान्हरूलेविभिन्न नेताका दरबारमा चाकडी गर्न जानुको सट्टा महत्वपूर्ण विषयमा छलफल चलाए बेसै हुन्थ्यो कि!

राजनीतिमा ‘म’ व्यवस्थापन

शुक्रबार, ११ फागुन २०७४

अहिले सत्तामा पुगेका कम्युनिस्टहरूप्रति कतिपयको पूर्वाग्रह होला तर जुन जनमतका साथ उनीहरू सत्तामा पुगेका छन् त्यसले उनीहरूप्रति कति धेरै अपेक्षा छ भन्ने पनि देखाउँछ ।

आशाबीच दुःस्वप्न

शुक्रबार, २६ माघ २०७४

वास्तवमा अहिले जनतालाई पिरोलिरहेको दुःस्स्वप्न र ऐंठनको कारण नै के हो भने ‘विकास’ का नाममा यी सबैखाले मूर्खताले अबका केही वर्षमा रजधज गर्लान् र त्यही देख्न चाहने विदेशी मसिहाहरूका ‘सुयोग्य शिष्य’ हरूले त्यसलाई मलजल गरि नै रहलान् भन्ने जायज डर बाँकी छ ।

अब म कुनै दलमा छैन

शुक्रबार, १२ माघ २०७४

ऊर्जावान, सृजनशील युवाहरूको हरेक सकारात्मक कदममा साथ दिने प्रयत्न गर्नेछु । सबै किसिमका दलगत राजनीतिबाट अलग रहँदा नै समाजप्रति जो सकेको सार्थक कृतज्ञता व्यक्त गर्न सकूँला भन्ने लाग्छ । म लामो समयसम्म कुनै राजनीतिक पार्टीमा नरही विभिन्न अभियानमा संलग्न रहिआएकामा विगत एक वर्ष जति परिस्थितिमा केही परिवर्तन आएको थियो।

सत्याग्रह र क्रान्ति

शुक्रबार, २८ पुष २०७४

सत्तासीन पार्टीका एकजना पूर्वमन्त्रीले आफ्नो ट्विटमा अत्यन्त घटिया र छाडा भाषामा गोविन्द र उनका समर्थकलाई गाली गरे । तर के कुरा बुझ्न उनी मानिरहेका छैनन् भने उनीजस्तै ‘नेता’ हरू भ्रष्ट नभइदिएको भए, दिशाबिहीन नभइदिएको भए, एउटा सर्जनले यो सत्याग्रह गरिरहनुपर्ने नै थिएन ।

स्वास्थ्य : विनिमयको वस्तु ?

शुक्रबार, १४ पुष २०७४

अब बन्ने सरकारबारे विभिन्न अड्कलबाजी भइरहेको छ । रातभरमा अग्राख नै पलाउने यो देशमा कतिबेला के होला, कसो होला, अझै पनि यसै भन्न सकिन्न । ‘नेता’ हरूको वचन र कर्मबीच तादात्म्य देख्न पाउनु दुर्लभ भएका कारण झन् कुनै कुराको पूर्वानुमान गर्न गाह्रो छ । तथापि, स्वाभाविक हिसावले अघि बढ्ने हो भने वाम गठबन्धनकै सरकार बन्ला ।

भावी सरकारका चुनौती

शुक्रबार, २९ मङि्सर २०७४

संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र नेपालको पहिलो आमनिर्वाचनको अन्तिम नतिजा आउन अब धेरै दिन पर्खनुपर्दैन । राष्ट्रिय सभालगायत बाँकी रहेका कुराको टुङ्गो लाग्न पनि अब धेरै दिन पर्खनु नपर्ला । अर्थात् नयाँ संविधानको कार्यान्वयन अब हुने भयो । देशको इतिहासमा यो ज्यादै ठूलो कुरा हो । खुसी मनाउनुपर्ने अरु पक्ष पनि छन् ।

देशले काँचुली फेरिरहेको बेला

शुक्रबार, १५ मङि्सर २०७४

केही दिनअघि अग्लो डाँडामाथिको विहारको शान्त आँगनबाट काठमाडौं खाल्डो नियाल्दै थिएँ । सुन्दर उपत्यका सुन्दर नै देखिएको थियो । तर धूलो र धुवाँको फोहोर बाक्लो पत्रले त्यो सुन्दरतालाई मन कुँडिने गरी छोपेको थियो । घामतिर पिठ्युँ फर्काएर उभिएको थिएँ म, पछाडिबाट बिस्तारै एकजना विदेशी मित्र आए र उनको आफ्नो भाषामा भने– नेपाल साँच्चै सुन्दर छ।

दलीय सुसंस्कारको आशा

शुक्रबार, ०१ मङि्सर २०७४

जसरी एमाओवादीले एमालेलाई स्वयम्बर नै ग¥यो, त्यसले कांग्रेसभित्र जन्माएको असुरक्षाबोध बुझ्न सकिने कुरा हो तर शेरबहादुरजी झैँ सकल कांग्रेसजन जसरी आत्तिएर अभिव्यक्ति दिइरहेका छन् त्यो उनीहरूका लागि नै अनुत्पादक देखिन्छ । त्यो ‘लोकतान्त्रिक गठबन्धन’ मा न लोकतन्त्रको कुनै गन्ध भेटिन्छ, न कुनै बन्धन् ।

आसन्न चुनाव र नयाँ आशा

शुक्रबार, १७ कार्तिक २०७४

के कुरा बिर्सनु हुन्न भने कुनै जमानामा आत्मबलिदान, सौर्य, त्याग, अनुशासन, नैतिकताको स्वर्णिम इतिहास बनाएका पुराना पार्टीहरूभित्र सुसंस्कारको स्खलन भएर आज ती जनताका सामु नराम्ररी बदनाम भएका छन् । तिनका बलिदानका कारण लोकतान्त्रिक संघीय गणतन्त्र पाएका छौँ, तर जनताको दैनिक जीवनमा भने कुनै उल्लेख्य परिवर्तन आउन सकेको छैन ।

अनशन स्थगित भएको यो बेला

शुक्रबार, ०२ भदौ २०७४

गोविन्दलाई मायाँ गर्ने सबैले यतिबेला जनताका स्वास्थ्य अधिकारका निम्ति उनले उठाएको विषयवस्तुको मूलमै गएर चिन्तन गर्नु र स्वास्थ्य अधिकारको आन्दोलनलाई सशक्त बनाउनुपर्ने आवश्यकता छ।

कुरा फेरि भ्रष्टाचारकै

शुक्रबार, २० साउन २०७४

सरकारी कार्यालयहरूमा काम गराउनका निम्ति कसरी घुस दिनुपर्छ भनी 'गाइड बुक' कसैले लेखे भने लोक सेवा आयोगको जाँच पास गर्न पढिने किताबहरू भन्दा बढी बिक्ने थिए होला।

थ्यांक यु डियर कलिग्स!

शुक्रबार, २३ असार २०७४

अनगिन्ती अप्ठ्याराबीच पनि हाम्रो देशका असल डाक्टर, खासगरी कान्छो पुस्ताका राम्रा डाक्टर, जसरी करुणाको बाटोमा हिँडिरहेका छन्, तिनलाई बारम्बार नमन गर्न मन लाग्छ, अँगालो मार्न मन लाग्छ।

Ncell Footer Ad