छायाले देखाएको प्रकाशको दिशा

शुक्रबार, १५ कार्तिक २०७६, ०७ : ३२ सरोज धिताल

केही दिनअघि सम्पन्न ‘प्रज्ञा–सिस्नुपानी देउसी’ कार्यक्रमबारे अझै चर्चा जारी छ । यस विषयमा आआफ्नै किसिमले आलोचना÷समालोचना भइरहेका छन् । त्यस कार्यक्रमका सबै प्रस्तुति अब्बल थिए भनेर म भन्न सक्दिनँ । साँच्चै भन्ने हो भने कार्यक्रम चलुन्जेलसम्म नै ती हरेक प्रस्तुतिका कला पक्षमा भन्दा नितान्त भिन्न कुरामा मेरो ध्यान केन्द्रित रह्यो ।

एक किसिमको खुसी र सन्तोषको अनुभूति भइरह्यो । लोकतन्त्रको शक्ति र सौन्दर्य बोध भइरह्यो । किशोर अवस्थादेखि नै जानेर वा नजानेर कुनै न कुनै किसिमले आफू लोकतन्त्र, गणतन्त्र र सामाजिक न्यायका पक्षमा उभिन सकेकामा, केही ‘दुस्साहस’जस्ता लाग्ने निर्णय लिन सकेकामा ‘ठिकै गरेछु’जस्तोसमेत लाग्यो ।

कार्यक्रममा राज्यका सर्वशक्तिमान् कार्यकारी प्रमुख, सेना प्रमुख, सत्तापक्षका पार्टी प्रमुख, प्रतिपक्षका ठूला नेता...सबैलाई नागरिकको एउटा समूह– ‘सिस्नुपानी’का सदस्यले एकै ठाउँमा बोलाएका थिए । र, जनताका अनेक तप्काका प्रतिनिधिसामु उनीहरूले सरकार, सत्ताधारी दल,  प्रतिपक्ष र नागरिककै विभिन्न समूहका कमीकमजोरी उदांग पारिदिएका थिए ।

अनि ‘चाह्यौ भने तिमीहरू धेरै राम्रा काम पनि गर्न सक्छौ’ भन्दै सम्झाएका थिए । सरकारले नै नियुक्ति गरेका सदस्यहरू रहेका प्रज्ञा प्रतिष्ठान नै कार्यक्रमको सह–आयोजक थियो अर्थात् धेरै आलोचकले नपचाएका ती व्यंग्यमश्रित अर्तिलाई उसले समेत पचाइदिएको थियो । अनि देशका प्रमुख कार्यकारी र प्रमुख प्रतिपक्षका नेताले पनि आआफ्नो बचाउ गर्दै भए पनि, शब्दमै मात्र भए पनि केही राम्रै प्रण दोहो¥याएका थिए ।

यतिबेला सबै शान्तजस्तो देखिए तापनि राम्रोसँग नियाल्दा अनिष्टको कुरूप छाया पनि स्पष्ट देखिन्छ, देशको यथार्थमा ।

यी सबै झट्ट हेर्दा अति सामान्य लागे तापनि एउटा राष्ट्रको जीवनमा लोकतन्त्रको यो प्राकट्य अति सुन्दर, अनमोल कुरा हो जसको महŒव त्यो नभएका बेला, गुमेका बेला मात्र अनुभूत हुन्छ । त्यो नगुमोस् । लोकतन्त्रको यात्रालाई टुट्न नदिन सरोकारवाला सबैले गम्भीर यत्न गरिरहन आवश्यक छ । यी ‘सरोकारवाला’मध्ये  सबभन्दा महत्वपूर्ण भूमिका त राजनीतिक पार्टीहरूकै हुन्छ । र, त्यसमा पनि सत्तासीन पार्टी र  प्रमुख प्रतिपक्षको । यी प्रमुख कर्तालाई व्यक्तिगत, गुटगत र पार्टीगत स्वार्थको संकुचनभित्र भाङ खाएर लडेझैं गरी बेहोस हुने छुट छैन । हाम्रो लोकतान्त्रिक यात्रामा कता–कताबाट व्यवधान आउँदै छ भनी सचेत र जागृत हुन अति आवश्यक छ ।    

यतिबेला राष्ट्रवादको खोलमा एकथरीले गणतन्त्र असफल भएको र लोकतन्त्रको यात्रा ठीक नभएसम्मको तर्क गर्न थालेका छन् । अचम्मको कुरा त के भने यस्तो तर्क गर्नेको लाममा राजावादी र विगतका ‘पञ्च’ मात्र हैनन्, परिवर्तन र प्रगतिकै पक्षधर ठानिएका व्यक्तिहरू पनि बेलाबेला देखा पर्छन् । कर्ममा भन्दा गुनासामा बढी समय बिताउने बानी लागेका मानिसलाई तिनका नाटकीय प्रस्तुति प्रिय लाग्छन्, आकर्षक लाग्छन् । र, त्यसको मूल्य अन्ततः जनताको ठूलो पंक्ति र राष्ट्रले चुकाउनुपर्ने हुन्छ ।

अर्को कुनाबाट भने लोकतन्त्र खतरामा भएको भय अभिव्यक्त हुने गरेको छ । लोकतन्त्रको केन्द्रमै रहेको जनताको अभिव्यक्ति स्वतन्त्रता खोसिँदै छ भन्ने चिन्ता व्यक्त हुन थालेको छ । यो चिन्ता, यो भय अकारण पनि छैन । तर यो चिन्ताको अभिव्यक्तिबाट सिञ्चित भएर अराजकतावादकै केही बीउ पनि टुसाउन थालेका छन्, जुन भोलिका दिनमा राजनीतिक र सांस्कृतिक दुवै हिसाबले खतरनाक बन्न सक्छन् ।

एकपछि अर्का घटना सार्वजनिक भइरहेका छन्– सिंगो समाजका निम्ति मार्गनिर्देशक हुनुपर्ने मानिसहरू अकल्पनीय आपराधिक कर्ममा संलग्न देखिएका छन् ।

यी दुई परस्परविरोधी लाग्ने गतिविधिले प्रश्रय पाउने मुख्य कारण वर्तमान सरकार र त्यो चलाउने पार्टीका कमीकमजोरी नै हुन् । र, तिनका निसाना पनि स्वाभाविक रूपमा वर्तमान सरकार र त्यसको नेतृत्व गर्ने पार्टी नै हुने गर्छन् । सुरक्षा र सहज जीवनजस्ता जनताका अति सामान्य अपेक्षा पूरा गर्न यो सरकार अझै सफल देखिएको  छैन । विगतदेखिका भ्रष्टाचार, बेथितिजस्ता भएभरका फोहोर सफा गर्न जनताले अनुभूत गर्ने गरी तत्परता देखाउन सकेको छैन । सबभन्दा महŒवपूर्ण कुरा त के भने आफ्नै पंक्तिभित्र सुसंस्कार, असल आचरण र शील पालन कायम गर्न सकेको छैन । एकपछि अर्का घटना सार्वजनिक भइरहेका छन्– सिंगो समाजका निम्ति मार्गनिर्देशक हुनुपर्ने मानिसहरू अकल्पनीय आपराधिक कर्ममा संलग्न देखिएका छन् । परिपक्वदेखि कलकलाउँदो उमेरका विद्यार्थी नेतासम्म आपराधिक कुकृत्यमा संलग्न देखिन थालेका छन् । अझै डरलाग्दो कुरा त के भने यी सबै कमजोरी कुनै एउटा राजनीतिक समूहमा मात्रै सीमित छैन । प्रमुख प्रतिपक्ष पनि कमजोर मात्र हैन, उत्तिकै शीलविहीन, दिशाविहीन, अन्योलग्रस्त देखिन्छ । प्रमुख प्रतिपक्षकै विगत हेर्दा कम दिक्कलाग्दो देखिँदैन ।

राष्ट्रका निम्ति यो अत्यन्त डरलाग्दो स्थिति हो । शीलविहीन सत्तासीन दल, उस्तै प्रमुख प्रतिपक्ष, अविश्वसनीयता र अवसरवादमा चुर्लुम्म डुबेका अन्य महŒवपूर्ण दल, हुर्किनै नभ्याई परम्परागत राजनीतिको भासमा जाकिन थालेका वैकल्पिक ठानिएका शक्ति, भ्रष्टाचारमा चुर्लुम्म डुबेको अक्षम अटेरी अपारदर्शी कर्मचारीतन्त्र, जनतामा बढ्दो असन्तोष र अन्योल, अनेक रूपमा भित्रभित्रै टुसाउन थालेको अराजकताको बीउ, मौका आउनेबित्तिकै विदेशीका पाउमा लम्पसार पर्न आतुर वा तयार विभीषण र जुडासहरूको उपस्थिति...,एउटा कलिलो लोकतान्त्रिक गणतन्त्रका लागि शुभ संकेत हैनन् । यसमाथि, प्रमुख कार्यकारीको स्वास्थ्य स्थिति र सत्तासिन दलको चारदिवारभित्र चलिरहने आँधी बतासका अनुमानले राष्ट्रको भविष्यबारे अझ चिन्ता थपेको छ, चिन्ता गर्नेका निम्ति ।

एकजना मान्छेकै जीवनमा समेत पलपल हुने घटना र सिर्जना हुने स्थिति अनेक कारण र परिस्थितिका उपज हुन्छन् भने एउटा राष्ट्रको स्थिति त झनै युगयुगदेखि सिर्जना हुँदै आएका कारण र परिस्थितिको उपज हुन्छ । जे बितिसक्यो, त्यसमा केही गर्न सकिन्न । विगतका कसैलाई दोषारोपण गरेर, सरापेर मात्र कुनै संकटबाट पार भइँदैन । जे गर्ने हो, वर्तमानमै रहेर गर्ने हो । अहिले राष्ट्रले झेलिरहेका यावत् चुनौती सामना गर्ने पनि वर्तमानमै सचेत र जाग्रत् रहेर सामना गर्ने हो । र, यो ‘केही गर्ने’ मूल जिम्माचाहिँ मूलतः सरकारकै हो । सरकार चलाउने पार्टीकै हो । सत्तासीन पार्टीपंक्तिभित्र कतिसम्म आचारविहीनता हुर्किंदै छ भन्ने कुराको प्रमाण त अब खोजिरहनै नपर्ला ।

चाहेर, नचाहेर दसैंयता लगातार अनेक घटना प्रकाशमा आइरहेका छन् । अहिलेका पार्टी सदस्यहरूमा पार्टीकै मूल दिशाबारे कति अस्पष्टता होला, त्यो चासोकै विषय पनि होला÷नहोला, अनुमान गर्न मात्र सकिन्छ । ‘साँच्चै शक्ति र पैसादेखि बाहिर अरू कुनै अभीष्टका निम्ति पनि मानिस पार्टीमा लाग्छन् र’ भन्ने सोच स्वाभाविक भइसकेको होला । यस्तो अवस्थामा स्थिति सम्हाल्ने कुनै छोटो चोरबाटो छैन । पार्टीभित्र सुसंस्कार र सदाचार स्थापना र भ्रष्टाचारप्रति साँच्चै ‘शून्य सहनशीलता’ कार्यान्वयन नगर्ने हो भने सरकार मात्र हैन, सत्तासीन पार्टी मात्र हैन, राष्ट्र नै असफल हुन सक्छ । सधैं सम्झिरहनुपर्ने, बेलाबेला दोहो¥याइरहनुपर्ने सत्य के हो भने जनता कहिल्यै यथास्थितिप्रति सन्तुष्ट हुँदैनन् । यो जनअसन्तुष्टि नै समाज अगाडि बढाउने ऊर्जा हो । यो बुझेर सत्ताले जनताको जीवनस्तर सुधार्न जानेन भने अन्ततोगत्वा त्यसले अराजकताको रूप लिन सक्छ । प्रमुख तथा अन्य प्रतिपक्ष दलका निम्ति पनि अर्को सत्य छैन, कुरा यही हो । आफ्नो पंक्तिभित्र सुसंस्कार र सदाचार स्थापना गर्न नलाग्ने हो भने अरूका आङका जुम्रा देखाएर मात्रै आफ्नो बुई चढेको भैंसीबाट छुट्कारा पाइँदैन । र, एकदिन त्यही भैंसीमुनि थिचिएर मरिन्छ । जनताको आवाजको प्रतिनिधित्व गर्ने ‘अगुवा’, सञ्चारकर्मीलगायत सबैले शील पालन गर्नु, अराजकताका बीउलाई मलजल नहोस् भनेर सतर्क रहनु उत्तिकै आवश्यक छ ।

यतिबेला सबै शान्तजस्तो देखिए तापनि राम्रोसँग नियाल्दा अनिष्टको कुरूप छाया पनि स्पष्ट देखिन्छ, देशको यथार्थमा । तर छायाले प्रकाशको दिशा पनि देखाइरहेको हुन्छ । र त्यो दिशा हो– आपसी भिन्नताकै बीच पनि समानताको खोजी गर्ने, जनतामा रहेको यथास्थितिप्रतिको असन्तोषलाई अघि बढ्ने ऊर्जाका रूपमा सदुपयोग गर्ने, ठूलो त्याग र बलिदानले प्राप्त लोकतान्त्रिक यात्रालाई निरन्तरता दिने ।





यसमा तपाईको मत

तपाईंको रुचि अनुसारको समाचारको लागि खाता खोल्नुहोस् ।

अन्य समाचार

सूर्या लाइफको ब्रान्डदूतमा जोशी

सूर्या लाइफको ब्रान्डदूतमा जोशी

गायिका इन्दिरा जोशी ब्रान्ड एम्बेसडरको रुपमा सूर्या लाइफ इन्स्योरेन्समा आबद्ध भएकी छिन् । ...

मेगाले दोहा बैंकबाट सवा दुई अर्ब ल्याउने

मेगाले दोहा बैंकबाट सवा दुई अर्ब ल्याउने

उसले कतारको दोहा बैंकबाट दुई अर्ब २५ करोड रुपैयाँ भित्र्याउन लागेको विज्ञप्तिमार्फत जानकारी गराएको छ । ...

सुबिसुको नयाँ प्याकेज

सुबिसुको नयाँ प्याकेज

केबल टेलिभिजन, इन्टरनेट र नेटवर्क सेवा प्रदायक कम्पनी सुबिसु केबलनेटले क्यान इन्फोटेक २०७६ को अवसरमा ‘सुबिसु क्यान इन्फोटेक अफर’ ल्याएको...

अफर स्टलमा अवलोकनकर्ताको भीड

अफर स्टलमा अवलोकनकर्ताको भीड

क्यान इन्फोटेकको तेस्रो दिन आइतबार अवलोकनकर्ताको मुख्य आकर्षणमा अफर सहितका स्टल परेका छन् । ...

सिभिल बैंकको नयाँ शाखा सुनवलमा

सिभिल बैंकको नयाँ शाखा सुनवलमा

समृद्धिका लागि सिभिल बैंक भन्ने नाराका साथ अगाडी बढिरहेको सिभिल बैंकले आफ्नो शाखा संजालमा विस्तार गर्ने क्रममा आज नवलपरासी जिल्लाको...

कोका–कोला मोःमोः उत्सवका लागि नयाँ टिभीसी सार्वजनिक

कोका–कोला मोःमोः उत्सवका लागि नयाँ टिभीसी सार्वजनिक

कोका–कोलाले ५औं कोका–कोला मोःमोःउत्सव क्याम्पेनका लागि नयाँ टिभी कमर्सीयल सार्वजनिक गरेको छ । ...

होटल मोक्सी आउँदै

होटल मोक्सी आउँदै

नेपालमा विदेशी चेन होटल ‘मोक्सी’ सञ्चालनमा आउने भएको छ । नेपालमा चेन होटल मेरियटको पाँचतारे मेरियट र तीनतारे फेयरफिल्ड सञ्चालन...

चेक रिपब्लिकको एम्बुलेन्स र मेडिकल उपकरण सहयोग

चेक रिपब्लिकको एम्बुलेन्स र मेडिकल उपकरण सहयोग

चेक रिपब्लिक डेभलपमेन्ट कोअपरेसनले नालास्थित धाग्पो शिडरब लिङ फाउन्डेसनलाई एउटा एम्बुलेन्स, विभिन्न मेडिकल उपकरणहरु र एउटा मालबाहक गाडी सहयोग गरेको...

Ncell Footer Ad