विमान सेवाको बिजोग !

बुधबार, १५ असोज २०७६, ०९ : २९ नागरिक

दुर्गानाथ शर्मा
विमानस्थलभरि ध्वजावाहक जहाज लाम लागेर बसेको देखेपछि एकपटक प्रधानमन्त्रीले सहयात्री साथीसँग भन्नुभएछ– नेपाल वायु सेवासँग निकै धेरै जहाज पो रहेछन् ! साथीले जवाफ दिएछ– तपाईंले भन्नुभएको कुरा ठीक हो प्रधानमन्त्रीज्यू, नेपालमा जहाज थुप्रै छन्, तर प्राय उड्दैनन् । त्यसैले जमिनमा देखिएका हुन् । विमानहरू त आकाशमा देखिनुपर्ने हो । यहाँ ‘वाइडबडी’ जहाज पनि छन्, तर जमिनमा छन्,  आकाशमा छैनन् ।

प्रधानमन्त्री ओलीले निगम दिवसका दिन काठमाडौंमा आयोजित कार्यक्रममा यो प्रसंग कोट्याउँदा निगमका कर्मचारीले हलै थर्कने गरी ताली बजाएछन् । त्यो भनेको पनि ३ महिना बितिसक्यो । जहाज उडेनन्, बरु उडिरहेका अरू जहाज पनि थन्किए । ‘निगमसित १४ जहाज छन्, तर उड्छन् ६ वटा मात्र । बाँकी जमिनमा छन् ।’ एउटा स्थानीय दैनिकमा छापिएको एउटा मूल समाचार हो यो । पाठकलाई खबर पढ्दा अचम्म लाग्यो होला अवश्य । कस्तो दुर्भाग्य ! हाम्रो राष्ट्रले गर्ने व्यापार पनि यस्तो हुन्छ र ?

निजी क्षेत्रले चलाउने हो भने नेपाल वायुसेवा निगम पनि लोभलाग्दा अन्य विमान सेवाजस्तै बन्न सक्छ ।

नेपाल राष्ट्रिय ध्वजावाहक तथा नेपालको एउटै विमान सेवाको छोटो र यथार्थ चित्रण हो यो । उक्त समाचारले सबैथोक भनिदिएको छ । प्रधानमन्त्रीले सोध्नु पनि भएछ– ‘जहाज किनेर के  लडाउन ल्याएको ? वा ओगट्न ?’ निगमका जहाजको हालत यही हो । पहिले पनि यस्तै थियो, अझै कतिन्जेल यस्तै रहन्छ, पशुपतिनाथ नै जान्छन् ।

निगम सँगसँगै जस्तो सेवा सुरु गरेको ‘थाइ इन्टरनेसनल’ को विमान सेवासँग हजारवटा जहाज छन्, अहिले तिनले विश्वभरि नै आफ्नो सेवा सञ्चालन गरिरहेका छन् । हाम्रो मात्रै किन यस्तो ? निगमसित भएका जहाज गन्ने हो भने थुप्रै छन्, कुनै इन्जिन खराब भएका छन् र ग्राउन्डेड भएका छन्, फोकटमै मिल्यो भने ‘अलकत्रै पनि खाउँ भन्ने हाम्रो नेपाली प्रवृत्तिका कारण नेपाललाई कामै नलाग्ने चिनियाँ जहाज एम–६० ल्याइयो । एउटा चलाइन्छ, अर्काे थन्क्याइन्छ । होइन भने एउटाको सामान झिकी अर्कोमा हालेर चलाइन्छ । यिनले दैनिक दुई उडान मात्र गर्छन् ।

एउटा वाइडबडी ए–३३०, इन्जिन खराब भएको भनेर ग्राउन्डमै राखिएकाले खिया पर्ने अवस्थामा छ । यसैगरी बोइङ ७५७ न्यारोबडी ए–२२० र केही ट्विन अटर तर खासै काम लाग्ने छैनन् । ‘वाइडबडी’ को खरिद विवाद टुंगिएको छैन, तेल बढी खाएपछि अहिले ग्राउन्डेड छ । नेपालका प्रायः विमान काम नलाग्ने भएर ग्राउन्डेड भएपछि विदेशी विमान सेवाको भरमार छ । बाहिरका विमान कम्पनीलाई खुदो भएको छ ।

तपाईंहरूलाई थाहै होला– नेपालमा विमान किन्नु भनेको सबैलाई र खासगरी विभागीय मन्त्रीजस्ता ठूला ठालुलाई चासो हुन्छ । चाहे प्रधानमन्त्री होस्, चाहे मन्त्री, विमान किन्दा पाइने ‘ठूलो कमिसन’ ले आफ्नो राजनीतिक जीवन नै सुन्दर हुन्छ भन्ने सोच आउन सक्छ । यो कुरा अहिले मात्र होइन, पहिल्यै पनि सुनिएको हो ।

भारतमै कति विमान छन्, तर ती विमान किन्न प्रधानमन्त्रीकै सन्तान मुछिएका कथा छैनन्, तर नेपालमा ‘वाइडबडी’ किन्दा ठूलठूला मानिस मुछिएको सुनिन्छ । तर सुनिन्छ मात्र, किनभने हल्ला चल्छ फेरि हराउँछ । फेरि अर्को विमान र कमिसनका कुरा सुरु भइहाल्छन् । बरु विमान किन्ने संस्थाको विकासका लागि कमिसनचाहिँ लिने भनेर निर्णय गरिदिए त यति हल्ला त हुने थिएन नि ! कम्पनीसँग उसैदिन कमिसन यति भनेर हिसाबमै खुलाइदिए त हुने नि ! कमिसन कमसेकम संस्थाले त पाउँथ्यो ।  

धेरै पहिला २०२६÷२७ तिर गोरखापत्रमा काम गर्दा यो पंक्तिकार पनि निगमको प्रेस सल्लाहकार भएको थियो । प्रेस सल्लाहकार हुनु भनेको– मासिक ३ हजार र वर्षमा दुईवटा टिकट पाउनु हुन्थ्यो । मेरा एकजना मित्र आई. के. प्रधान निगमका प्रेस अफिसर थिए ।

उनी त्यहाँको प्रचार विभाग प्रमुख थिए । उनैका कृपाबाट मैले यो सुविधा पाएको थिएँ । तर मैले सुविधा लिएबापत निगमबारे थुप्रै लेख लेखेर छापी पनि दिएको छु । आई.के.स्वयं एक लेखक थिए, तिनका लेख पनि कुन पत्रिकामा छाप्नु उपयुक्त हुन्छ भनेर सल्लाह पनि दिन्थें । उनी बढी अंग्रेजी भाषामा कलम चलाउँथे । नेपालीमा म तयार पार्थें ।  

हाम्रा विमानस्थल पनि विमानस्थलजस्ता छैनन् । त्यहींबाट ३३ किलो सुन बाहिरिन्छ । कसले ल्याएको, कहाँ लग्यो, कसको हो, कसैलाई थाहा हँुदैन ।

आई.के. एक राम्रा अफिसर थिए । उनकै सक्रियतामा हामीले नेपालमा पर्यटनसम्बन्धी लेखकको समूह नै गठन गरेका थियौं । बेला–बेला गोष्ठी पनि हुन्थ्यो । उनकै सम्पादनमा ‘निगम’ को ‘इन–फ्लाइट’ म्यागेजिन पनि प्रकाशन हुन्थ्यो, जुन विमान चढ्नासाथ पढ्न पाइन्थ्यो । यो अन्तर्राष्ट्रिय इन्फ्लाइट म्यागेजिनभन्दा कुनै हिसाबले कम थिएन । नेपालको पर्यटनसम्बन्धी राम्रा–राम्रा लेखहरूको यो संगालोले निगमको इज्जत राम्रोसँग धानेको थियो ।

मलाई त्यसबेला न्युरोडस्थित निगमको कार्यालय जान खुब मन पथ्र्याे । एक प्रकारको लघुताभास हुने गरे पनि मित्र आई.के.सित भेट गर्न र मैले केही सहयोग गर्ने काम छ कि भनेर पनि जाने गर्थें । मलाई त्यहाँ जान किन पनि मन पथ्र्याे भने राम्रो र ठूलो वातानुकूलित(एसीयुक्त)कोठा । रातो कार्पेटमाथि हिँडेर आई.के.को कोठामा पुग्दा म आफूलाई निकै भाग्यशाली ठान्थें । किनभने मैले काम गर्ने ‘गोरखापत्र’को कार्यालय त्यही न्युरोडको अर्को छेउमा थियो । जुन डिल्लीबजारको चारखाल अड्डाजस्तो लाग्थ्यो । ठूला हाकिमका आआफ्नै कोठा थिए, तर कार्पेट हुँदैनथ्यो । हामी सम्पादकहरू चार÷पाँचवटा टेबल जोडेर त्यसमै काम गथ्र्यौं ।

निगममा त पुगेपछि गर्मी छ भने पहिले कोकाकोला र चिसो छ भने तातो कफीले स्वागत हुन्थ्यो । कुनै बेला त प्रधानले नयाँ कुनै उपहार आएको रहेछ भने त्यो पनि दिन्थे । मलाई कता–कता लाग्थ्यो– हाम्रो अफिस पनि यस्तै भइदिए ! आफ्नो आफ्नो भाग्यको कुरा हो भनेर आफ्नो मनलाई बुझाउँदै आई.के.ले दिएका केही उपहार लिएर फर्किन्थें ।

अहिले त निगमको कार्यालय नगएको धेरै भइसक्यो । सुन्छु, त्यसबेलाजस्तो छैन, निगम । त्यसबेला निगमका जहाज टोकियो जान्थे, जर्मन पनि जान्थे र राजाको भ्रमणमा जहाँ पनि जान्थे ।  राजाहरू– असंलग्न आन्दोलन होस्, सार्क शिखर सम्मेलन होस्, जता जाँदा पनि आफ्नै विमानमा जान्थे र त्यसबेला निगमको शान नै बेग्लै थियो ।

त्यस्तो राम्रो हवाई सेवा अहिले बन्दै हुने स्थितिमा पुग्नु हामी नेपालीको दुर्भाग्य नै मान्नुपर्छ । दुइटा वाइडबडी आएपछि हाम्रो गन्तव्य पनि बढ्छ भनिन्थ्यो, तर अहिले पेट्रोल नभएर ग्राउन्डेड भएका खबर आउँछन् । हाम्रा विमान सिट क्षमताको १९ प्रतिशत मात्र भए पनि ओसाका उड्नुपरेको नमीठो समाचार पढ्नु परिरहेको छ ।

हाम्रा विमानस्थल पनि विमानस्थलजस्ता छैनन् । त्यहींबाट ३३ किलो सुन बाहिरिन्छ । कसले ल्याएको, कहाँ लग्यो, कसको हो, कसैलाई थाहा हँुदैन । त्यहाँका पसलहरूमा मिनरल वाटर(पिउने पानी) प्रतिबोतल(आधा लिटर) २५० रुपैयाँमा किन्नुपर्छ, त्यही पानी विमानस्थलबाहिर २०–३० रुपैयाँमा पाइन्छ । एयरपोर्टबाट घर जानुप¥यो भने ट्याक्सीले सुनिनसक्नु भाडा भन्छन्, बसको व्यवस्था छैन । यस्तो पनि हुन्छ, विमानस्थल ! सबैलाई कमाउने धुन छ । हुन त सुनिन्छ– त्यहाँ पसल पनि हाकिमहरूलाई राम्रै खुवाउन सके मात्र पाइन्छ रे । त्यसैले हुनुपर्छ– पानीको पनि त्यस्तो अचाक्ली भाउ । अरू देशका अन्तर्राष्ट्रिय एयरपोर्टहरूमा यस्तो हुँदैन । बजारकै मूल्यमा पाइन्छ ।

त्यसैले विमानस्थल सञ्चालन गर्ने र विमान चलाउने हाम्रा कम्पनीहरूलाई पनि के भन्ने ? वातावरण नै धमिलो भएपछि के हुन्छ र अरू ! एयरपोर्टबाट सहर जाने ठूला बसहरूको राम्रो व्यवस्था होस्, एयरपोर्ट भित्रै कडाइ होस्, भन्सार नतिरी केही छिराउन नपाउने अवस्था होस् ! हामीकहाँ त स्क्यानिङ मेसिन हुन्छ, तर त्यो चलाउने मान्छे हुँदैन । एक्सरे मेसिनको हालत पनि त्यस्तै छ । यो सबै व्यवस्था मिलाउन नसक्ने हो भने काठमाडौंमा ‘एयरपोर्ट’ सञ्चालन गर्नुभन्दा नगर्नु नै ठीक हुन्छ, होइन र ? व्यवस्थित गर्ने हो भने लोकसेवाले ‘खास एयरपोर्ट’ का लागि भनेर त्यही हिसाबको तालिम दिएका असल आचरण र सभ्य, शिष्ट व्यक्तिका हातमा सञ्चालनको साँचो दिनुपर्छ । होइन भने हामी राम्रो बस सञ्चालन गर्न नसक्नेले विमानस्थल सञ्चालन गर्नु भनेको नहुने कुरा गर्न खोजेको ठहर्छ । अनि हाम्रो विमानस्थलको स्थिति आजको जस्तै हुनेछ ।

सरकारले व्यापार गर्ने होइन । निजी क्षेत्रले चलाउने हो भने नेपाल वायुसेवा निगम पनि लोभलाग्दा अन्य विमान सेवाजस्तै बन्न सक्छ । सरकारले गरेका व्यापार त हामीले नेसनल टे«डिङ, पेट्रोल पम्प, दुग्ध विकास संस्थान, छाला–जुत्ता कारखाना, कागज उद्योग, चामल निर्यात केन्द्र, भृकुटीलगायत अहिलेका पूर्वका सुनको अण्डा पार्ने चिया कारखाना हेरे पुग्छ । हुन त निजी व्यापारिकै हातमा भए पनि गलत मान्छेको हातमा पुगेमा खतमै हुन्छन् । कति त भइसके । त्यसैले सरकारले यस्ता व्यापार राम्रा र इमान्दार निजी क्षेत्रलाई सुम्पने हो भने केही हुन्छ कि !








यसमा तपाईको मत

तपाईंको रुचि अनुसारको समाचारको लागि खाता खोल्नुहोस् ।

अन्य समाचार

जगदम्बा मोटर्सको ‘टिभिएस सुपर एक्सचेन्ज फाइनान्स फेयर’

जगदम्बा मोटर्सको ‘टिभिएस सुपर एक्सचेन्ज फाइनान्स फेयर’

नेपालको लागि टिभिएस टू ह्विलर्सको एकमात्र आधिकारिक वितरक जगदम्बा मोटर्सले ‘टिभिएस एक्सचेन्ज एन्ड फाइनान्स फेयर’को आयोजना गर्ने भएको छ ।

टेलिकमको अटम अफर सार्वजनिक

टेलिकमको अटम अफर सार्वजनिक

नेपाल टेलिकमले विभिन्न प्याकेजसहितको आकर्षक अटम अफर सार्वजनिक गरेको छ । ...

कुमारी बैंक र नेपाल ग्यासबीच सहकार्य

कुमारी बैंक र नेपाल ग्यासबीच सहकार्य

कुमारी बैंक र नेपाल ग्यास इन्डस्ट्रिज प्रालिबीच आय संकलन सुविधासम्बन्धी एक सहकार्य भएको छ । ...

सानो गौचरनमा केटिएमले सर्भिस सेन्टर

सानो गौचरनमा केटिएमले सर्भिस सेन्टर

नेपालका लागि केटिएमको आधिकारिक बिक्रेता हंसराज हुलासचन्द एन्ड कम्पनी प्रालिले राजधानीको सानो गौचरनमा सर्भिस सेन्टर सञ्चालनमा ल्याएको छ । ...

सिटिजन लाइफको सभा सम्पन्न

सिटिजन लाइफको सभा सम्पन्न

सिटिजन लाइफ इन्स्योरेन्सले दोस्रो वार्षिक साधारणसभा सम्पन्न गरेको छ । ...

बैंक अफ काठमाण्डूको सभा

बैंक अफ काठमाण्डूको सभा

बैंक अफ काठमाण्डूको २५औं वार्षिक साधारणसभा सम्पन्न भएको छ । ...

ओपोद्वारा नेपालमा रेनोटू एफ सार्वजनिक

ओपोद्वारा नेपालमा रेनोटू एफ सार्वजनिक

ओपोले नेपालमा रेनो सिरिज अन्तर्गत आफ्नो नयाँ स्मार्टफोन रेनोटू एफ सार्वजनिक गरेको छ । ...

आइएमईमा डबलको डबलको डबल अफर

आइएमईमा डबलको डबलको डबल अफर

सेवाग्राहीद्वय सोमर तामाङ्ग र विशाल नगरकोटी दसैँमा आइएमईको डबलको डबलको डबल अफर अन्तर्गत पहिलो महिनाको विजेता घोषित भएका छन् ।

Ncell Footer Ad