अमेरिकामा बन्दुकको बिगबिगी

मङ्गलबार, ३१ भदौ २०७६, १० : २३ नागरिक

नीरज लवजू
अगस्ट महिनाको अन्तिम दिन गत शनिबार अमेरिकाको टेक्सासमा भएको गोलीकाण्डमा कम्तीमा ५ मानिस मारिए । २१ जना घाइते भए । अगस्ट महिनामा मात्र अमेरिकामा भएको यो तेस्रो भयानक गोलीकाण्ड हो । अगस्ट ३ मा टेक्सासकै इल पासोमा भएको अर्को गोलीकाण्डमा २२ जना मारिएका थिए । २० भन्दा बढी मानिस घाइते भएका थिए । अगस्ट ४ मा अर्को त्यस्तै कारुणिक घटना भयो । २४ वर्षका कोन्नोर बेट्स नामका युवकले बजारमा हिँड्दै गरेका सर्वसाधारणमाथि अन्धाधुन्ध गोलीको वर्षा गर्दा कम्तीमा ९ मानिसको इहलीला समाप्त भयो । २७ जना घाइते भए । सन् २०१७ अक्टोबर १ मा लस भेगासमा आयोजित सांगीतिक कार्यक्रममा भएको गोलीकाण्डमा ६० जना मारिए । संयुक्त राज्य अमेरिकाका विभिन्न कलेज र विद्यालयमा समेत त्यस्ता घातक गोलीकाण्ड हुने गरेका छन् । सन् २०१८ मा मात्र अमेरिकाका २५ वटा कलेजमा गोलीकाण्ड भएका थिए । कलेजहरूमा भएका गोलीकाण्डमा परी त्यो साल ३३ जनाको ज्यान गएको थियो भने ६१ मानिस घाइते भएका थिए ।

किन हुन्छ यस्तो ?
संसारमा सबभन्दा बढी बन्दुक प्रयोग हुने देश अमेरिका हो । बन्दुक वा कुनै साना हतियार बोकेर हिँड्नु त्यहा“ कुनै अनौठो विषय नै होइन । सन् २००० को एक तथ्यांकअनुसार  अमेरिकामा २५ करोड ९० लाख मानिसस“ग बन्दुक छन् । सन् २०११ मा गरिएको एउटा सर्वेक्षणले ४७ प्रतिशत अमेरिकी बासिन्दास“ग बन्दुक भएको देखाएको छ । अझ दक्षिणी भेगमा त ५४ प्रतिशत वयस्क मानिसस“ग हतियार भएको सर्वेक्षणबाट देखिएको छ ।

अमेरिकामा विद्यार्थी तथा शिक्षक–शिक्षिकाहरू बन्दुक बोकेरै विद्यालय र कलेज जाने गर्छन् । सन् २०१४ मा गरिएको एक सर्वेक्षणअनुसार त्यहा“ झन्डै २ लाखदेखि २ लाख ५० हजारसम्मको संख्यामा स्कुले विद्यार्थी हतियार बोकेरै विद्यालय जाने गर्छन् । अमेरिकी कानुनले व्यक्तिगत सुरक्षाका लागि नागरिकलाई यसरी बन्दुक राख्न र बोकेर हिँड्न छुट दिएको छ । टेक्सासलगायत राज्यमा विद्यालयहरूमा नियमितजसो गोलीकाण्ड भएपछि सरकारले नै शिक्षकले बन्दुक बोक्नैपर्ने नियमसमेत बनाउनुप¥यो । बन्दुक र साना हतियार बोक्ने यस्तो सहजता र कानुनी बन्दोबस्त नै अमेरिकामा गोलीकाण्ड भइरहनुको मूल कारण हो । व्यक्तिगत सुरक्षाका लागि बन्दुक बोक्न पाउने कानुनी प्रावधानका कारण मानसिक रोगी, सन्काहा र रिसाहा मानिसको हातमा बन्दुक र हतियार पर्दा बेलाबेला यस्ता वियोगपूर्ण घटना हुने गरेका छन् ।

बन्दुक र साना हतियार बोक्न पाउने कानुनी बन्दोबस्त नै अमेरिकामा गोलीकाण्ड भइरहनुको मूल कारण हो ।

असुरक्षा र आप्रवासी
अमेरिकी राजनीतिको मूल विषय आज आप्रवासन बनिरहेको छ । अनुदारवादी राजनीतिक खेमाले आप्रवासनमा कडाइ गर्ने विचार अघि सार्दै आएको छ भने उदार खेमा अनुदारवादीहरूको नीतिका विपक्षमा उभिँदै आएको छ । अहिले सत्तासीन अनुदारवादी खेमाले अमेरिकी जनताले दैनिक जीवनमा भोग्नुपरिरहेको असुरक्षालाई प्रमुख आधार बनाएर आप्रवासीहरूलाई अमेरिका पस्न रोक्नुपर्ने तर्क अघि सार्दै आएको छ ।

अधिकतर गोलीकाण्ड आप्रवासीहरूबाट भएको भन्दै उनीहरू थप आप्रवासी भिœयाउन नहुने तर्क गर्छन् । तर, उदारवादी खेमा भने आप्रवासीहरू मात्रै असुरक्षाका कारण नभएको बरु संसारका विभिन्न भागबाट आएका आप्रवासी अमेरिकाले आज हासिल गरेको उचाइको आधार भएको बताउ“छ । बढ्दो आप्रवासनले नै अमेरिकामा यस्ता घटना बढेको भन्ने अनुदारवादी खेमाको तर्कपछाडि त्यति बलियो आधार छैन । यस्ता काण्डपछाडि अमेरिकी नागरिक र पुस्तौंपुस्तादेखि त्यहा“ बस्दै आएका परिवारका सदस्य पनि दोषी भएका उदाहरण छन् ।

अनुदारवादीहरूको तर्क अमेरिकामा थप आप्रवासीको प्रवेश निषेध गर्ने बहाना मात्र बनिरहेको छ । केही घटनामा आप्रवासीहरू नै दोषी भएको देखाएर अमेरिकी प्रवेशद्वार सबैका लागि बन्द गर्ने काम अहिलेको ट्रम्प सरकारले गरेको छ ।

बन्दुकको व्यापार
अमेरिकाका कुनै पनि घटना वा प्रक्रियापछाडि व्यापारको सबभन्दा ठूलो भूमिका हुने गर्छ । पु“जीवादको केन्द्र भएकाले त्यहा“का सबै पद्धतिमा व्यापार र आर्थिक कारोबार नै आधार हुने गरेका छन् । अमेरिकी समाजमा बन्दुकको यति व्यापक प्रयोग हुनाका पछाडि पनि व्यापारको ठूलो भूमिका छ । अमेरिका संसारकै सबभन्दा ठूलो बन्दुक व्यापारीहरूको देश हो । संसारभर बन्दुक निर्यातमा अमेरिका नै सबैभन्दा अगाडि छ । अमेरिकामा मात्र बन्दुकका पसल १ लाखवटा भएको तथ्यांकले देखाएको छ ।

अमेरिका संसारकै सबभन्दा ठूलो बन्दुक व्यापारीहरूको देश हो । विश्वमा  बन्दुक निर्यातमा अमेरिका नै सबैभन्दा अगाडि छ ।

बन्दुकको अत्यधिक प्रयोगका कारण अमेरिकी समाजले भोग्नुपरेको हिंसा रोकथाम गर्न बन्दुकमा व्यक्तिगत स्वामित्व र खुकुलो नीति अन्त्य गर्ने विषयमा त्यहा“को राजनीतिमा बारम्बार बहस हुने गरेका छन् । विशेषतः सरकार चलाउने दुईवटा दल–रिपब्लिकन र डेमोक्रेटिक पार्टीमध्ये रिपब्लिकन पार्टीले बन्दुक नियन्त्रणको नीति अस्वीकार गर्दै आएका छन् । डेमोक्रेटिक पार्टीले बन्दुक नियन्त्रणको वकालत गर्दै आएको छ । तर, अमेरिकाको राजनीतिक चुनावमा बन्दुक व्यापारीहरूको बलियो प्रभाव हु“दा हतियार नियन्त्रणका पक्षमा उठेका मुद्दा कमजोर साबित हुने गरेको छ । राजनीतिक दललाई चुनावका बेला आर्थिक सहयोग गरेर बन्दुक व्यापारीहरूले आफ्ना पक्षमा लबिङ बलियो बनाउने गरेका छन् ।

अमेरिकी राजनीतिक दललाई सबभन्दा बढी चन्दा दिने व्यापारिक क्षेत्रमध्ये बन्दुक व्यापारी पनि पर्छन् । सन् २०१० देखि २०१८ सम्ममा बन्दुक व्यापारीहरूले राजनीतिक दलहरूलाई १३ करोड अमेरिकी डलर चन्दा दिएका थिए । बन्दुक व्यापारीहरूको सबभन्दा ठूलो संगठन नेसनल राइफल एसोसिएन अफ अमेरिकामार्फत यस्ता आर्थिक सहयोग र सम्बन्ध बनाउने गरिन्छ । सो संगठनमा मात्र ५० लाख सदस्य रहेको बताइन्छ । ओबामा नेतृत्वको अघिल्लो अमेरिकी सरकारका पालामा शैक्षिक क्षेत्रमा बारम्बार गोलीकाण्ड भएपछि सरकार दबाबमा प¥यो । सत्तारूढ डेमोक्रेटिक दलले संसद्मा बन्दुक नियन्त्रण कानुनमा संशोधन प्रस्ताव ग¥यो । उक्त संशोधनमा बन्दुक किन्दा बिक्रेताले क्रेताको पृष्ठभूमि थाहा पाउनुपर्ने, मानसिक रोगीलाई बन्दुक बेच्न नपाइने आदि प्रस्ताव गरियो । सो संशोधन प्रस्तावका पक्षमा जनताले समर्थन पनि जनाए । विडम्बना, अमेरिकी संसद्मा उक्त प्रस्ताव अस्वीकृत भयो । व्यापक जनसमर्थन प्राप्त सो प्रस्तावसमेत पारित हुन नसक्नाको मूल कारण बन्दुक व्यापारीहरूको बलियो लबिङ थियो ।

संसद्बाट संशोधन प्रस्ताव पारित गर्न नसकेपछि सन् २०१६ मा ओबामा सरकारले संसद् छलेर राष्ट्रपति आदेश जारी ग¥यो । उक्त आदेशमा पनि मानसिक रोगीलाई बन्दुक चलाउन नदिने, बन्दुक व्यापारीस“ग अनुमति प्रमाणपत्र हुनुपर्ने र बन्दुक खरिदकर्ताको पृष्ठभूमि थाहा पाएर मात्र बन्दुक बिक्री गर्नुपर्ने आदि प्रावधान समावेश गरियो । तर, त्यसपछिको सरकारले भने सो आदेश उल्टायो ।
चुनावका बेला बन्दुक व्यापारीको बलियो प्रभाव रहने कारण पनि आज डेमोक्रेटिक पार्टीका नेताहरू यो मुद्दा चर्को स्वरमा उठाउन डराउने गरेका छन् । बन्दुक व्यापारीलाई चिढ्याए चुनाव हार्ने पो हो कि भन्ने भयले उनीहरूले यो विषयलाई उपेक्षा गर्दा बन्दुकले निम्त्याउने हिंसा उकालो लागिरहेको छ ।

युद्धको ट्रमा
अन्त्यहीन अन्तर्राष्ट्रिय युद्धका कारण पनि अमेरिकी समाजमा हिंसाको मनोविज्ञान बलियो बन्दै गएको देखिन्छ । सन् २००१  सेप्टेम्बर ११ को घटनायता मात्र अमेरिकाले कम्तीमा आधा दर्जन ठूलठूला लडाइँ गरिसकेको छ । इराक, अफगानिस्तान, सिरिया, लिबिया आदि देशमा अमेरिकी सेनाले युद्ध गरिसकेका छन् । आज पनि संसारका विभिन्न देशमा लाखौं अमेरिकी सेना तैनाथ छन् । लाखौंको संख्यामा अमेरिकी युवा लामो समयसम्म आफ्ना घरपरिवार, आफन्तबाट टाढा विदेशी भूमिमा २४सै घण्टा हमलाको भयमा बा“च्नुपरिरहेको छ । कतिले आफ्नैअघि सहकर्मी ढलेको देखे । कति रगतको आहालबाट मुस्किलले ज्यान जोगाएर फर्के । कतिका घरपरिवार विखण्डन भयो । भियतनाम युद्धले अमेरिकी सेनामा पारेको गहिरो मनोवैज्ञानिक आघात अहिले पनि चर्चाको विषय बन्ने गरेको छ । त्यसबारे अमेरिकी फिल्म कम्पनीहरूले समेत केही चलचित्र बनाएका छन् ।  
त्यति मात्र होइन, कतिपय आप्रवासी पनि अमेरिकाले आफ्नो देशमा मच्चाएको हिंसाको बदला लिन त्यहा“ घटना गराउने गरेको अध्ययनले देखाएको छ । गोलीकाण्डका लागि दोषी कतिपय अपराधीको सम्बन्ध कुनै न कुनै रूपमा युद्धस“ग पनि भएको पाइनुले पनि यो वास्तविकता स्वीकार्नुपर्ने अवस्था छ ।

प्रहरीको बन्दुक प्रेम
संसारका सुरक्षाकर्मीमध्ये सबभन्दा बढी हतियार प्रयोग गर्ने प्रहरी अमेरिकाकै मानिन्छन् । यसरी हतियार प्रयोगका क्रममा कोही निर्दोषको हत्या भए पनि त्यहाँका प्रहरीलाई कारबाही गरिएको घटना निकै कम मात्र छन् । जसले गर्दा पनि त्यहा“का प्रहरी हतियार प्रयोग गर्न डराउँदैनन् । सन् २०१७ को एक तथ्यांकअनुसार प्रहरीको गोली लागेर मात्र ९८७ सर्वसाधारण मारिएका थिए । अमेरिकामा प्रहरीलाई दिइएको यस्तो अधिकार र त्यसको दुरुपयोगका कारण पनि सर्वसाधारणले आफ्नो व्यक्तिगत सुरक्षाका लागि बन्दुक बोक्ने चलन बढेको हो । विशेषतः दक्षिणी प्रान्तमा गोरा प्रहरीले   त्यहा“का काला जातिलाई विभेद र कुटपिट गर्ने क्रम बढेस“गै त्यहा“का सर्वसाधारणले समेत ‘सुरक्षाकर्मीबाट सुरक्षित हुन’ बन्दुक बोक्ने गरेको प्रतिवेदनहरूमा उल्लेख छन् ।

डरलाग्दो कुरा त के हो भने यस्ता घटना अहिले अमेरिकामा मात्र सीमित छैन, न्युजिल्यान्ड र युरोपेली देशहरूमा समेत यस्ता घटना हुन थालेका छन् । जसको रोकथाम विकसित देशका लागि चिन्ताको विषय बनेको छ ।

अमेरिकी समाजको व्यक्तिवादी चरित्रका कारण पनि हिंसाका घटना बढेको अध्येताहरूको भनाइ छ । समाजप्रति जिम्मेवारी बोध र सामाजिक भावना कमीले गर्दा अधिकतर मानिस आफूलाई मात्र केन्द्रमा राखी बजारको प्रतिस्पर्धामा दौडिने गरेका छन् । व्यक्तिवादी मनोविज्ञानले स्वभावतः मानिसलाई आत्मकेन्द्रित बनाउँछ । जुन बानीले आफूले चाहेको कुनै पनि उपलब्धि हासिल नहु“दा मानिसमा हतास मनोविज्ञान विकास गराउँछ । आज अमेरिकी समाजले भोगिरहेको अर्को समस्या यो पनि हो । सानै उमेरदेखि विकास हुने आत्मकेन्द्रित मनोविज्ञानले समाजलाई हिंसाको बाटोमा डो¥याउनु कुनै आश्चर्य होइन ।

अमेरिकाको यो समस्या आज त्यहा“को मात्र पक्कै होइन, त्यो क्रमशः संसारभर फैलिने खतरालाई नकार्न सकिन्न । राज्य, राजनीति र राजनीतिक दलले समाज र जनतालाई केन्द्रमा नराख्दा यस्तो समस्या जुनसुकै राज्यमा सहजै उत्पन्न हुन सक्छ । कलकलाउ“दा उमेरका आफ्ना छोराछोरीको बीभत्स हत्याको शोकमा बग्ने आ“सु संसारका जुनसुकै देशका मानिसका लागि पनि पीडादायी नै हुन्छ । खुला सिमाना भएको, लामो समय सशस्त्र द्वन्द्व भोगिसकेको, राजनीतिप्रति गहिरो जनअसन्तोष भएको नेपालजस्तो देशमा पनि यस्ता समस्या आउन सक्नेप्रति सजग हुुनुपर्नेमा दुईमत नहोला ।








यसमा तपाईको मत

तपाईंको रुचि अनुसारको समाचारको लागि खाता खोल्नुहोस् ।

अन्य समाचार

ओपोद्वारा नेपालमा रेनोटू एफ सार्वजनिक

ओपोद्वारा नेपालमा रेनोटू एफ सार्वजनिक

ओपोले नेपालमा रेनो सिरिज अन्तर्गत आफ्नो नयाँ स्मार्टफोन रेनोटू एफ सार्वजनिक गरेको छ । ...

आइएमईमा डबलको डबलको डबल अफर

आइएमईमा डबलको डबलको डबल अफर

सेवाग्राहीद्वय सोमर तामाङ्ग र विशाल नगरकोटी दसैँमा आइएमईको डबलको डबलको डबल अफर अन्तर्गत पहिलो महिनाको विजेता घोषित भएका छन् ।

सिभिल बैंक लिमिटेडको शाखा अब मोरङको पुष्पलालचोकमा

सिभिल बैंक लिमिटेडको शाखा अब मोरङको पुष्पलालचोकमा

सिभिल बैंकले मोरङको जिल्लाको विराटनगर–०१, पुष्पलालचोकमा शाखा संचालनमा ल्याएको छ । सो शाखाको उद्घाटन विराटनगर नगरपालिकाका नगर प्रमुख भिम पराजुलीले...

शिवम् सिमेन्टका उपभोक्तालाई चाँदी उपहार

शिवम् सिमेन्टका उपभोक्तालाई चाँदी उपहार

शिवम् सिमेन्ट्स लिमिटेडले हिन्दुहरुकोे महान पर्व तिहारको अवसर पारेर सम्पूर्ण ग्राहकहरुलाई दिपावलीको शुभकामना व्यक्त गर्दै “यो तिहार शिवमको"  साथमा, चाँदीको...

बाख्रापालनले उठायो ग्रामीण महिलालाई

बाख्रापालनले उठायो ग्रामीण महिलालाई

बाख्रापालन सुरु गरेपछि क्रमिक रुपमा आम्दानी हुँदै गयो । खर्च कटाएर एक वर्षमा रु तीन लाख जति आम्दानी भएपछि यतिखेर...

मनहरीमा दुई अर्ब लागतको कागज उद्योग

मनहरीमा दुई अर्ब लागतको कागज उद्योग

मकवानपुरको मनहरीमा प्रदेश नं ३ सरकारले दुई अर्ब रुपैयाँ लगानीमा कागज उद्योग स्थापना गर्ने भएको छ । ...

सुनको मूल्य सय रुपैयाँ घट्यो

सुनको मूल्य सय रुपैयाँ घट्यो

नेपाल सुनचाँदी व्यवसायी महासंघका अनुसार बुधबार छापावाल सुनको मूल्य प्रतितोला ७० हजार ६ सय रुपैयाँ कायम भएको छ । ...

मनाङ एयरको नयाँ हेलिकप्टरबाट उडान सुरु

मनाङ एयरको नयाँ हेलिकप्टरबाट उडान सुरु

मनाङ एयर प्रालिले खरिद गरेको नयाँ हेलिकप्टरले व्यावसायिक उडान सुरु गरेको छ । ...

Ncell Footer Ad