कर्पोरेट कुराकानी

'महँगो छ उडान'

बिहिबार, २६ भदौ २०७६, ११ : २९ नागरिक

साढे दुई दशकभन्दा लामो समयदेखि हवाई क्षेत्रमा आबद्ध विजय श्रेष्ठ यतिबेला अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा उडान गर्दै आएको हिमालय एअरलाइन्सको उपाध्यक्ष छन् । सन् १९९२ तत्कालीन घरेलु हवाई कम्पनी नेपाल एयरवेजबाट क्यारिअर सुरु गरेका श्रेष्ठसँग अर्को निजी कम्पनी यती एयरलाइन्समा पनि काम गरेको अनुभव छ ।

चीनको टिबेट एअरलाइन्स र यती एयरलाइन्सको साझेदारीमा सन् २०१५ देखि सञ्चालनमा आएको हिमालय एअरलाइन्सले यतिखेर नयाँ गन्तव्य मात्र विस्तार गर्दै गएको छैन । एकपछि अर्को आधुनिक ३२० एअर बसको संख्या पनि थप्दै गइरहेको छ । सञ्चालनमा आएको तीन वर्षमै ६ लाख यात्रु बोक्न हिमालय एयरलाइन्स सफल भइसकेको छ ।

३२० एअर बसको संख्या तीनवटा पुर्‍याइसकेको हिमालयले चाँडै अर्को एअर बस पनि थप्दैछ । नेपालको हवाई तथा पर्यटन क्षेत्र, प्रतिस्पर्धा, समस्या र चुनौतीबारे श्रेष्ठसँग नागरिक परिवारका लागि विश्मणि पोखरेलरुद्र खड्काले गरेको  कुराकानी ।

तपाईं लामो समयदेखि हवाई (आकाशको) व्यापारमा हुनुहुन्छ, कस्तो छ अवस्था ?
हवाईं व्यापारलाई दुई किसिमबाट हेर्नुपर्छ । पहिलो त यो व्यापार असीमित छ । जहाँ गए पनि हुन्छ । दोस्रो यो व्यापारको डाइमन्सन लामो, चौडा छ । हाम्रो कुरा गर्दा ढाका, साउदी अरेबिया, आबुधावी दोहा, कतार गइरहेका छौं  ।  त्यस्तै चीनमा जान खोजिरहेका छौं । चाँडै बेइजिङ, ल्हासा जाँदैछौं । कम्पनीलाई विस्तार गर्दैछौं ।

बजार कस्तो छ नि !
हामी जहाँ उडेका छौं । सबैतिर राम्रो मार्केट छ । यसका लागि पर्यटन बोर्ड, सम्बन्धित मुलुकमा रहेका र ती मुलुकका काठमाडौंस्थित राजदूतावाससँग मिलेर काम गर्दैछौं । हामी जहाँ गइरहेका छौं, जहाँ जान खोजिरहेका छौं । सबैतिर बजारको सम्भावना धेरै छ । रोजगारीका लागि गएका युवाको संख्या ठूलो छ । अहिलेसम्म उनीहरूलाई टार्जेट बनाएर काम गर्न सकेका छैनौं । त्यहाँको बजारलाई चिर्न सकेका छैनौं । अब त्यसमा लाग्नु पर्ने आवश्यकता छ ।
 त्यस्तै एयरलाइन्स कम्पनीले पनि धेरै तयारी गर्नुपर्ने हुन्छ । हवाई कम्पनी आफैंमा आन्तरिक तयारी धेरै गर्नुपर्ने क्षेत्र हो । यसलाई राम्रोसँग व्यवस्थापन गर्न सक्यो भने धेरै सम्भावना छ । हवाई बजारको सम्भावना भने निकै छ । यतिखेर हिमालय एयरलाइन्सले यिनै अवधारणामा रहेर काम गरिरहेको छ ।

अन्य हवाई कम्पनीसँग प्रतिस्पर्धा गर्न कत्तिको गाह्रो छ ?
हिमालय एअरलाइन्स खुला अर्थतन्त्रमा विश्वास राखेर बजारमा प्रवेश गरेको हो । सुरुको बेलादेखि नै बजारमा प्रतिस्पर्धा छ भनेर सुरु गरिएको हो । हाल नेपालमा विभिन्न २८  एअरलाइन्स कम्पनीले हवाई उडान गरिरहेका छन् । ती सबैसँग हाम्रो प्रतिस्पर्धा हुन्छ । ती  सम्पूर्ण एअरलाइन्ससँग प्रतिस्पर्धा गर्ने आधार हामीसँग छन् । सुरक्षा, विश्वसनीय र  भरपर्दो सेवा तथा प्रतिस्पर्धी भाडा प्रतिस्पर्धा गर्ने आधार हुन् । नेपालबाट वर्षमा ४० लाखभन्दा बढीले विदेशमा हवाई यात्रा गर्छन् । जसमा ६० प्रतिशतभन्दा बढी नेपाली छन् । हामीले ती यात्रुलाई विचार गरेर सेवा दिने हो ।

नेपाल एयरलाइन्ससँग प्रतिस्पर्धा छ कि छैन नि ?
नेपाल एयरलाइन्स सम्पूर्ण नेपालीको साझा संस्था हो । यो पुरातात्विक हो भन्ने मलाई लाग्छ । ५०-६० वर्ष पुराना भइसकेको यो एयरलाइन्सलाई कसरी राम्रो गर्ने भन्ने सबैको चासो छ । हाम्रो प्रतिस्पर्धा नेपाल एअरलाइन्ससँग होइन । ऊसँग सहकार्य गर्ने हो । यात्रुलाई मर्का नपर्ने गरी नेपाल एअरलाइन्ससँग सहकार्य  गर्नुपर्छ भन्ने हाम्रो चाहना हुन्छ । सक्ने र मिल्ने ठाउँमा सहकार्य र बजारमा प्रतिस्पर्धा गर्नुपर्छ ।

हवाई उड्डयनको क्षेत्रमा सरकारी नीति कत्तिको सहयोगी  छ ?
सकारी निकायबाट सहयोग नभएको होइन । विभिन्न ठाउँमा सहयोग पाइरहेका छौं । तैपनि केही नीतिमा सरकारले ठूलो परिवर्तन गर्न जरुरी छ । केही सरकारी नीति र नियमका कारण विदेशी एअरलाइन्ससँग हामीलाई तुलनात्मक रूपमा प्रतिस्पर्धा गर्न गाह्रो भइरहेको छ । जस्तोः हवाई इन्धनलाई लिऊँ । संसारभरि नै हवाई व्यापारमा इन्धन सबभन्दा महँगो हुन्छ । नेपालमा त्यो समस्या झनै चर्को छ । 

दिल्ली, मध्यपूर्व तथा खाडी मुलुकसँग तुलना गर्ने हो भने नेपालमा हवाई इन्धन सतप्रतिशत महँगो छ नेपालमा उडान गर्ने विदेशी जहाजले ती मुलुकमै इन्धन भर्छन् । हामीले अधिकांश इन्धन यहीँबाट बोकेर उड्नुपर्छ । यसले गर्दा स्वदेशी हवाई कम्पनीको सञ्चालन खर्च महँगो भइरहेको छ ।  अन्य विदेशी कम्पनीसँग तुलना गर्दा हाम्रो ५० प्रतिशतभन्दा खर्च इन्धनमै पुग्छ । त्यस्तै पाटपुर्जालगायतमा लाग्ने खर्च र कर पनि निकै महँगो छ । जहाज लिजमा लिँदा लाग्ने कर पनि बढी छ । अरु सम्पूर्ण उद्योगलाई उत्प्रेरक खेल्ने सरकारले हवाई उद्योगमा पनि त्यस्तै व्यवहार गर्नुपर्छ ।  

हवाई इन्धन महँगो हुनुको कारण के हो ?
हवाई इन्धनमा नेपाल आयल निगमले धेरै मार्जिन लिने गरेको छ । उसले झण्डै ४० प्रतिशत मार्जिन राख्ने गरेको छ । सरकारले यसमा सहयोगी भूमिका खेल्नुपर्छ ।
अलि फरक प्रसंगमा कुरा गरौं, अहिले देशमा राजनीतिक स्थायित्व छ । यसको प्रभाव हवाई क्षेत्रमा कस्तो परिरहेको छ ?
राजनीतिक स्थायित्वले हवाई क्षेत्रमा निकै प्रभाव पर्छ । जोखिम कम भएको क्षेत्रमा पर्यटन व्यवसाय फस्टाउने हो । जोसुकै व्यक्तिले राजनीतिक स्थायित्व भएको ठाउँमा यात्रा गर्ने हुन् । योसँगै राजनीतिक स्थायित्वको साथमा आर्थिक वृद्धिदर पनि बढ्नु पर्छ । देशमा आर्थिक वृद्धिको अवस्था भने अझै देखिएको छैन । आर्थिक वृद्धिका लागि भौतिक पूर्वाधारको विकास हुनुपर्छ । विमानस्थल बन्नु पर्छ । गौतम बुद्ध अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल सञ्चालनमा आएपछि केही राम्रो हुन्छ कि भन्ने ठान्छु म । राजनीतिक स्थायित्वले गौतमबुद्ध विमानस्थलको निर्माण द्रुतगतिमा हुन सघाइरहेको छ ।

नेपालमा अन्तर्राष्ट्रिय भन्दा पनि आन्तरिक विमानस्थल निर्माण गर्ने क्रम बढेको देखिन्छ, यो  कति आवश्यक छ ?
नेपालमा अझै पनि भावनामा बगेर विमानस्थल बनाउने चलन छ । आर्थिक अवस्थाको मूल्याङ्कन गरिँदैन ।  विमानस्थल भनेको पूर्वाधार हो । पूर्वाधार तयार गर्न लगानी गर्नुपर्ने हुन्छ । मेरो विचारमा आर्थिक नहुने ठाउँमा लगानी गर्नु हुँदैन । रहरले विमानस्थल बनाएर मात्र हुँदैन । त्यस्तो विमानस्थलबाट ठूलो समूहले फाइदा लिन सक्नुपर्छ । त्यस्तै भौगोलिक अवस्था र सुरक्षा पनि विमानस्थलका लागि महत्वपूर्ण कुरा हुन् । विमानस्थल बनाउने तर त्यहाँसम्म पुग्ने बाटो नहुने अवस्थाले गर्दा कैयौं विमानस्थलमा गरिएको लगानी खेर गइरहेको छ । नेपालमा क्षेत्रफलको हिसाबमा हेर्ने हो भने धेरै विमानस्थल नचाहिने हुन सक्छ । तर, भौगोलिक विकटता धेरै छ ।

युरोपियन युनियनले लामो समयदेखि नेपाललाई कालोसूचीमा राखेको छ, यसबारे के भन्नु हुन्छ ?  
यसबारे विभिन्न व्यक्तिका अनेक धारणा छन् । मेरो धारणा भने सुरक्षाको मामलामा कहिलै सम्झौता गर्नु हुँदैन भन्ने हो । त्यसैले हिमालय एअरलाइन्सले सुरक्षालाई सधैं पहिलो नम्बरमा प्राथमिकतामा साथ राख्ने गरेको छ । युरोपियन युनियनले कालो सूचीमा राख्नुको कारण पनि सुधारका लागि नै हो । छिमेकीले हामी बसेको घरको छतबाट धुँवा उडेको देख्यो भने त्यसबारे ख्याल गर्ने कुरा त घरधनीकै हो नि । यसलाई सकारात्मक रुपमा लिएर समस्याको सम्बोधन हुनुपर्छ ।

त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा भइरहेको हवाई ट्राफिक कम गर्न के गर्नुपर्ला ?
आन्तरिक उडान र हेलिकोप्टरको सेवालाई अन्यत्र सार्न सकियो भने सहज हुन्छ । यसो गर्न सकियो भने एक घण्टाको यात्रा गर्न  दुई/तीन घण्टा विमानस्थल कुर्नुपर्ने समस्याको अन्त्य हुन्छ । भैरहवा र पोखरामा अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल निर्माणपछि पनि केही सहज होला भन्ने अपेक्षा गर्न सकिन्छ ।

नेपालमा कति अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल चाहिएला ?
ठ्याक्कै यति चाहिन्छ भन्न गाह्रो छ । तैपनि समय अनुसार यो क्षेत्र पनि विकासका लागि परिपक्व हुँदै जानुपर्छ ।

नेपालमा पर्यटनको चर्चा त हुन्छ । चर्चा गरेअनुसार पर्यटन क्षेत्रबाट लाभ लिन सकिने सम्भावना कत्तिको छ ?
कुल गार्हस्थ उत्पादनमा बोकेको हिस्सा हेर्ने हो भने पर्यटन साह्रै ठूलो क्षेत्र होइन । तैपनि यो क्षेत्र महत्वपूर्ण छ  । मेरो बुझाइमा सम्भावना भएको तर जिडिपीमा योगदान गर्न नसकेको  क्षेत्र पर्यटन हो । सम्भावना भएकाले नेपालले पर्यटनमा लगानी गर्नुपर्छ भन्ने मेरो धारणा छ । हामी स्रोत धेरै भए पनि प्रयोगमा आउन सकेका छैनन् । पर्यटन क्षेत्र एउटा इकोसिस्टम हो । त्यसको विकासका लागि होलेस्टिक एप्रोच चाहिन्छ । राम्रो होटल बन्दैमा खुरुक्क मान्छे आएर बस्ने होइन । त्यसैले सम्पूर्ण क्षेत्रबाट पहल हुनुपर्छ । पछिल्लो समयमा निजी क्षेत्रले केही पहल पनि गरेको छ।

सरकारले अर्को वर्ष २० लाख पर्यटक भिœयाउने घोषणा गरेको छ । अहिलेको अवस्थामा कत्तिको सम्भव देख्नुहुन्छ?
मास टुरिजममा नगई सम्भव छैन ।

अन्त्यमा,  जनशक्तिको दृष्टिकोणले अन्तर्राष्ट्रिय हवाई कम्पनी सञ्चालन गर्न कत्तिको चुनौती छ ?
हामीले एयरलाइन्स सुरु गर्ने बेला एकजना नेपाली पाइलट÷कोपाइलट थिएनन् । इन्जिनियरको अवस्था त्यस्तै थियो । त्यो बेला ११ देशबाट जनशक्ति ल्याएर कम्पनी सुरु गरेका थियौं । अहिले तीन वर्षको अवधिमा हामीसँग काम गर्ने विदेशी सात देशमा झरेका छन् । कोपाइलट नेपाली नै तयार भएका छन् । पाइलट तयार हुँदैछन् । यो प्राविधिक विषय भएकाले विदेशी जनशक्तिमा भर परिरहेका छौं । विदेशीको संख्या घट्दै गए पनि हाम्रो कुल सवा तीन सय स्टाफमध्ये १० प्रतिशत हाराहारीमा विदेशी जनशक्ति नै छन् ।

फुर्सदको समय कसरी बित्छ ?
घरमा छोराछोरी, आमा, भान्जा र म छौं । छोरा र छोरीले पोखरामा सञ्चालन भइरहेको होटल रानीवन रिट्रिटको जिम्मा लिएका छन् । कार्यालय समयबाहेक हप्ताको पाँच दिन वाकिङ गर्छु । सहरभन्दा बाहिर गएर हाककिड गर्न मन लाग्छ । बेलाबेला जान्छु पनि ।

कार्यालय आउँदा बिहान सवा आठ बजेतिर घरबाट निस्कन्छु । साँझ साढे ५ बजे कार्यालयको काम सकेर ७ देखि ९ बजेको बीचमा घर पुग्छु । घरमा चाँडै पुगेको दिनमा किताब पढ्न मन लाग्छ । व्यवस्थापन, अर्थशास्त्र, साहित्य, हवाई सम्बन्धी पुस्तक पढ्न मन लाग्छ ।

 






यसमा तपाईको मत

अन्य समाचार

बुद्धले राजविराज उडान भर्ने

बुद्धले राजविराज उडान भर्ने

बुद्ध एयरले प्रदेश नम्बर २ को राजविराजमा उडान भर्ने भएको छ । ...

सेञ्चुरी बैंकको सहयोग

सेञ्चुरी बैंकको सहयोग

सेञ्चुरी कमर्सियल बैंकले संस्थागत सामाजिक उत्तरदायित्व अन्तर्गत माधवनारायण स्वस्थानी ब्रत तथा शालिनदी सुधार समितिलाई सहयोग गरेको छ । ...

रिमझिम चोकमा देवः विकास बैंक

रिमझिम चोकमा देवः विकास बैंक

देवः विकास बैंकले बाँकेको खजुरा गाउँपालिका रिमझिम बजारमा शाखा विस्तार गरेको छ । ...

मुक्तिनाथ र रेमिट टू नेपालबीच सहकार्य

मुक्तिनाथ र रेमिट टू नेपालबीच सहकार्य

मुक्तिनाथ विकास बैंक र रेमिट टू नेपालबीच सम्झौता भएको छ । ...

सनराइज–सिर्जना सहमति

सनराइज–सिर्जना सहमति

सनराइज बैंकले सिर्जना फाइनान्सलाई प्राप्ति गर्ने सैद्धान्तिक सहमतिमा हस्ताक्षर भएको छ । ...

युनाइटेड इन्स्योरेन्सको अध्यक्षमा रविभक्त श्रेष्ठ

युनाइटेड इन्स्योरेन्सको अध्यक्षमा रविभक्त श्रेष्ठ

युनाइटेड इन्स्योरेन्स कम्पनीको सञ्चालक समिति अध्यक्षमा वरिष्ठ उद्यमी रविभक्त श्रेष्ठ सर्वसम्मत चयन भएका छन् । उनी हाल यस कम्पनीको संस्थापक...

सिदार्थ बैंकको सहयोगमा आँखा शिविर

सिदार्थ बैंकको सहयोगमा आँखा शिविर

सिदार्थ बैंकले नेपाल आँखा अस्पतालसँग सहकार्य गर्दै संयुक्त रुपमा ६ दिने निःशुल्क आँखा शल्यक्रिया शिविर सम्पन्न गरेको छ । ...

महालक्ष्मी बैंकका ग्राहकलाई चिरायु हस्पिटलमा छुट

महालक्ष्मी बैंकका ग्राहकलाई चिरायु हस्पिटलमा छुट

महालक्ष्मी विकास बैंक लिमिटेडले आफ्ना ग्राहकलाई गुणस्तरीय स्वास्थ्य सेवा प्रदान गर्ने उद्देश्यले चिरायु नेसनल हस्पिटल एन्ड मेडिकल इन्स्टिच्युट  प्रालिसँग सम्झौता...

Ncell Footer Ad