रोमाण्टिक जिरी

सोमबार, २३ भदौ २०७६, १३ : ०१ अमृत भादगाउँले

दोलखाको जिरी । सानो तर चिटिक्क । हरित उपत्यका । धर्म र प्रकृतिको संगम । रोमाण्टिक गन्तव्य । प्रगतिशील युवा सशक्तीकरण केन्द्र जिरीलाई ‘हनिमुन सिटी’का रुपमा ब्राण्डिङ गर्दै छ । उसले ‘जाऔं है जिरी’ अभियान चलाउँदै छ । त्यसैले कम्तीमा दुई रात जिरीमा बस्ने गरी यात्रामा निस्कने कि  !   

जिरेल समुदायको आदिम भूमि–जिरी । उत्तर–दक्षिण फैलेको र पूर्व–पश्चिम साँघुरो हरित उपत्यका । वरपरका डाँडा पनि उत्तिकै सुन्दर । त्यसैले जनबोलीमा जिरीलाई नेपालको स्वीजरल्यान्ड भनिन्छ । दोलखाका माली, ठूलो पातल, श्यामा र जिरी गाविस मिलाएर जिरी नगरपालिका बनाइएको ।

जिरीका आदिवासी हुन् जिरेल । किरात समुदायको शाखाका विद्वान् टेकबहादुर जिरेलका अनुसार केही पुस्ता अघि मात्रै जिरेलले बुद्ध धर्म अवलम्बन गरेका हुन् । त्यहाँ जिरेल बाहेक शेर्पा, सुनुवार, विश्वकर्मा, तामाङ, नेवार, क्षेत्री, बाहुनलगायतको बसोबास छ ।

झट्ट हेर्दा उपत्यका सानो देखिन्छ । तर, उपत्यका र सेरोफेरोमा घुम्न लायक धेरै गन्तव्य छन् । जिरेश्वर, ढुँगेश्वरी, राङराङेश्वरी र देवीका मन्दिर छन् । त्यस्तै बजारबाट करिब ११ किमि पूर्वमा हलेसी महादेव मन्दिर छ ।

बजारसँगै गाई फारम, पोखरी, प्राविधिक शिक्षालय, अस्पताललगायत सम्पदा छन् । जिरी बजारमा छोर्तेन, गुम्बा र पद्यसम्भवका मूर्ति छन् । बजार नजिकै कुन्साल थोर्दोलिङ गुम्बा छन् । बजारबाट तीन घण्टा उकालो हिँडेमा च्योर्दाेङ चिज कारखाना पुगिन्छ । वैशाखदेखि कात्तिकसम्म चिज बनाएको अवलोकन गर्न पाइन्छ ।  

जिरीको शिरको च्योर्दोङ डाँडा (३,६९० मिटर) मा महादेव बसेका छन् । डाँडाबाट  रोल्वालिङ, नुम्बुर र लाङटाङ हिमसृङ्खला देखिन्छ । बजारको पश्चिमको चिहान डाँडा जिरी भ्यू पोइन्ट हो । त्यहाँ बुद्ध पार्क छ ।

नगरपालिका क्षेत्रमा सिक्री, यलुङ र ठूला पातलजस्ता सुन्दर गाउँ छन् । सिक्रीमा जिरेल, यलुङमा शेर्पा र ठूला पातालमा तामाङ र सुनुवारको बस्ती छन् । तीनवटै गाउँमा होम स्टे गराउन सके राम्रो हुन्थ्यो ।
जिरीमा क्यानोनिङ खेलको सम्भावना देखिन्छ । कुँडारमा तीनवटा झरना छन् । 

त्यहाँको लौती झरनामा क्यानोनिङ फस्टाउन सक्छ । झरना नजिकै ट्राउट पालन छ । चिया बगान छ । चारैतिर डाँडैडाँडा भएकाले जिरीमा हाइकिङको प्रचुर सम्भावना देखिन्छ । लामो दूरीका लागि बजारबाट हनुमन्ते डाँडा हुँदै ठूलो नागी, च्योर्दोङ, यलुङ भएर जिरीसम्म पदयात्रा गर्न सकिन्छ । ठूलोनागी (३,०३० मिटर) बाट झलमल्ल हिमाल देखिन्छ । गुराँसे मौसममा पुगेमा डाँडा राताम्मे बन्छन् ।   

जिरीसँगै दोलखाको विकासमा स्विजरल्याण्डको ठूलो योगदान छ । स्विस सरकारले २०१४ सालदेखि ‘जिरी बहुद्देश्यीय विकास परियोजना’ मार्फत दोलखाको कृषि, सडक, शिक्षा, स्वास्थ्य र ग्रामीण विकासमा सहयोग गर्दै आएको छ । स्वीजरल्याण्डको जुरिच र जिरीको भुगोल मिल्दोजुल्दो भएकाले जिरीलाई नेपालको स्विजरल्याण्ड भनिन्छ ।

स्वीस भूगर्भविद् टोनी हेगन जिरी विकासका सूत्रधार हुन् । उनकै सक्रियतामा परियोजना सुरु भएको थियो । त्यसैले उनलाई दोलखालीका भाग्य निर्माता भने हुन्छ ।  

एक समय ‘सगरमाथाको प्रवेशद्वार’का रुपमा चर्चित थियो जिरी । सर एडमन्ड हिलारी र तेन्जिङ नोर्गे शेर्पा जिरीबाटै सगरमाथा आरोहणमा गएका थिए । त्यसपछि जिरीबाटै आरोही र पदयात्री आउजाउ गर्न थाले । तर, जब लुक्लामा विमानस्थल बन्यो तब जिरी सुनसान बन्न थाल्यो ।

जिरीको पर्यटन विकासमा ‘प्रगतिशील युवा सशक्तीकरण केन्द्र’ सक्रिय छ । यसका अध्यक्ष लीलाराम खड्का जिरीलाई ‘हनिमुन सिटी’का रुपमा ब्राण्डिङ गर्दै छन् । जिरीमा विशेषतः आन्तरिक पर्यटन बढाउन उनी ०७६ भदौदेखि ‘जाऔं है जिरी’ अभियान चलाउँदै छन् । अभियान वर्ष दिनसम्म चल्नेछ ।     
केन्द्रले जिरीको पर्यटकीय नक्सा, पोष्टर, क्यालेन्डरलगायतका सामग्री उत्पादन गरेको छ । उसले वर्षेनी काठमाडौंका ‘ट्राभल राइटर’लाई घुमाएर जिरीको प्रचार गर्दै आएको छ । विगतमा उसले जिरीमा साइक्लिङ पर्यटनको सम्भावनासमेत अध्ययन गरेको थियो ।

हाटडाँडाबाट हनुमन्ते, ठूलो नागी, च्योर्दाेङ भएर यलुङ हुँदै जिरी बजारसम्म पदयात्रा गर्न ‘जिरी चिज सर्किट’ पनि एक्सप्लोर गरेको थियो । ‘जाऔं है जिरी’ अभियानका लागि केन्द्रले पर्यटकीय बुकलेट प्रकाशन गरेको छ । पोष्टर पनि बनाउँदै छ । साथै जिरी पुग्ने सडकमा होर्डिङ बोर्ड राख्ने तयारी गरिरहेको छ ।  

जिरीमा पर्यटकीय सुविधाका दर्जनभन्दा बढी होटल तथा लज छन् । राम्रा होटल थपिँदैछन् । जिरीको छ्याङ, तोङ्बा, र सुकुटी प्रख्यात छ । ‘होटल गाबिला’मा जिरेल परिकार पाइन्छ । उसले अर्डरबमोजिम आलुको रोटी, मोरे, फाल, रिल्दोक, सिल्मा, जरिंगो, ऐरे, फुलौरा, पोल्देक, पुवालगायत परिकार खुवाउँछ । केशर जिरेलले ०५४ सालदेखि होटल गाविला चलाउँदै आएका छन् ।

जिरीमा परिवार वा साथीसंगीसँग यात्रा गर्न सकिन्छ । कम्तीमा दुई रात त्यहाँ बस्ने गरी यात्रा योजना बनाउनु पर्छ । त्यहाँबाट फर्कदा मिठो अनुभूति र सुन्दर तस्बिर/भिडियो मात्र होइन, चौंरीको दूधबाट बनेको चिज, छुर्पी, डल्ले खुर्सानी, गेडागुडी, काष्ठकला र हस्तकलाका सामग्री पनि ल्याउन पाइन्छ ।  
कसरी पुग्ने : काठमाडौं–लामोसाँघु–जिरी १ सय ८८ किमि । लामोसाँघु–चरिकोट खण्डमा सडक विस्तार भैरहेको छ । त्यसैले काठमाडौं–खुर्कोट–मन्थली–जिरी १३ किमि, जिपमा ८ घण्टा । काठमाडौंको कोटेश्वरबाट जिप र पुरानो बसपार्कबाट बस तथा माइक्रोबस छुट्छन् ।

जाऔं है जिरी
लीलाराम खड्का।
पर्यटन अभियन्ता
हिजो ‘सगरमाथाको प्रवेशद्वार’का रुपमा चर्चित थियो जिरी । अचेल अधिकांश पर्यटक लुक्ला हुँदै सगरमाथा जान्छन् । त्यसैले जिरीमा विदेशी पर्यटक कम आउँछन् । बेला–बेलामा आन्तरिक पर्यटक आइरहन्छन् । जिरीलाई पर्यटकीय नगरीका रुपमा विकास गर्न हामी ‘जाऔं है जिरी’ अभियान सुरु गर्दैछौं । भदौदेखि वर्ष दिनसम्म अभियान चलाउने छौं । काठमाडौंबाट अभियान शुभारम्भ हुनेछ ।

लगत्तै जिरीमा स्थानीय पर्यटन व्यवसायीसँग अन्तक्र्रिया गर्नेछौं । वर्ष दिनमा हामी व्यवसायीलाई तालिम, होम स्टेको सम्भावना अध्ययन र शुभारम्भ, झरनामा क्यानोनिङको अध्ययन, जिरी काव्य–यात्रा, पत्रकारहरूको भ्रमण, पत्रकार र अग्रजहरूको सम्मानलगायत कार्यक्रम गर्नेछौं ।

साथै काठमाडौंका विद्यार्थीलाई प्याकेजमा भ्रमण गर्न प्रोत्साहित गर्नेछौं । जिरी नगरपालिका, पर्यटन बोर्ड, जिरीका व्यवसायीलगायत सरोकारवालासँग मिलेर अभियान चलाउँदै छौँ । यसले जिरीको मात्र होइन, समग्र दोलखाकै पर्यटनलाई राहत पुग्नेछ ।  
 








यसमा तपाईको मत

अन्य समाचार

इटहरीमा भोलि एनसेल मेला

इटहरीमा भोलि एनसेल मेला

एनसेल प्राईभेट लिमिटेडले इटहरीको श्री जनता माध्यामिक विद्यालयको फुटवल मैदानमा शनिबार (मंसिर २८) एनसेल मेला २०७६ को आयोजना गर्ने भएको...

कतार एयरवेजले  ए डिभिजन शहीद स्मारक लिगको प्रायोजन गर्ने

कतार एयरवेजले ए डिभिजन शहीद स्मारक लिगको प्रायोजन गर्ने

कतार एयरवेजले अखिल नेपाल फुटबल संघ (एनफा) सँग साझेदारी गर्ने भएको छ । ...

आइएमई जनरल इन्स्योरेन्स सम्मानित

आइएमई जनरल इन्स्योरेन्स सम्मानित

आइमएमई जनरल इन्स्योरेन्स एसियाज मस्ट ट्रस्टेड कम्पनी अवार्ड २०१९ बाट सम्मानित भएको छ । ...

‘भिबोन’ ब्रान्डका कुर्सी नेपालमा

‘भिबोन’ ब्रान्डका कुर्सी नेपालमा

अन्तर्राष्ट्रिय शोधकर्ताहरुको संस्था बिआइएफएमएबाट इर्गाेनोमिक्स प्रमाणित गरेको भारत तथा सिंगापुरस्थित ब्लुबेल इर्गाेनोमिक्सको ‘भिबोन’ ब्रान्डका कुर्सी अब नेपालमा उपलब्ध हुने भएका...

टाटा मोटर्सको सोरुममा विन्टर ब्लेसिङ

टाटा मोटर्सको सोरुममा विन्टर ब्लेसिङ

नेपालका लागि टाटा मोटर्सको एकमात्र अधिकारिक वितरक, सिप्रदी ट्रेडिङले विन्टर ब्लेसिङ कार्यक्रम आयोजना गर्ने भएको छ । ...

सेन्सेई ब्रान्डको लोकप्रियता बढ्दो

सेन्सेई ब्रान्डको लोकप्रियता बढ्दो

नेपाली बजारमा सेन्सेई ब्रान्डका घरायसी सामग्रीको लोकप्रियता बढेको छ । ...

२५ जिल्लामा टेलिकमको एफटिटिएच सेवा

२५ जिल्लामा टेलिकमको एफटिटिएच सेवा

नेपाल टेलिकमले देशभरका २५ जिल्लामा तीव्र गतिको डाटा र भ्वाइस सेवासमेत चलाउन मिल्ने एफटिटिएच अर्थात फाइबर टु द होम सेवा...

होन्डाको नयाँ सोरुम भैरहवामा

होन्डाको नयाँ सोरुम भैरहवामा

होन्डा मोटरसाइकल, स्कुटर तथा गाडीका लागि नेपालको एक मात्र अधिकृत बिक्रेता स्याकार ट्रेडिङ कम्पनी प्रालिले भैरहवामा नयाँ सोरुम सञ्चालनमा ल्याएको...

Ncell Footer Ad