इन्टरनेट, स्मार्ट फोन र बालबालिका /किशोर किशोरीहरु

आइतबार, २२ भदौ २०७६, १३ : ०० डा. कपिल देवउपाध्याय

हालै प्लेयर अननोन ब्याटल ग्राउन्ड वा छोटकरीमा (पीउबिजी) भनिने भिडियो गेम सरकारले बन्द गर्‍यो भन्ने सूचना आयो । केही पत्रपत्रिकाले यसबारे समाचार लेखे । यो भिडियो अभिभावकहरुको अनुरोधमा बन्द गरिएको रे । खेल बन्द भयो भनेको ३ दिनपछि एकजना २४ वर्षका विवाहित पुरुष जँचाउन आए ।

उनको समस्या भनेको राति ३/४ बजेसम्म इन्टरनेटमा (पिउबिजी) खेल्ने, त्यसपछि सुत्ने र दिउँसो ११ बजेतिर उठ्ने, घरको काममा ध्यान नदिने रहेछ । उनका बुवालाई छोरालाई कसरी समयमा सुत्ने, समयमै उठ्ने र केही काममा सघाउने बनाउन सकिन्छ भन्ने इच्छा रहेछ र जचाउन लिएर आएका रहेछन् ।

ती युवाको भनाइअनुसार यो (पिउबिजी) खेल युद्घ गर्ने कलाको खेल हो । एउटा गेम खेल्न ३०/४० मिनेट लाग्छ, युद्घमा आक्रमण गर्ने, मार्ने र जित्ने कला सिकिन्छ रे । ३/४ गेम हरेक दिन खेल्छन् रे अर्थात् यो खेल किशोरकिशोरीदेखि युवायुवतीसमेत खेल्ने र रमाउने रहेछन् ।

(पिउबिजी) मा जस्तै  स्मार्ट  फोनमा खेल्ने खेलहरु लगातार खेल्दा यसको लत लाग्छ । यो लत लागेपछि त खेल खेल्न छोड्ने मन लाग्दैन, छोड्नै कठिन हुन्छ । दिनमा ४/५ घण्टा यस्ता गेम खेलेपछि कतिबेला पढ्ने या होमवर्क गर्ने, कतिबेला सुत्ने, गेम खेल्दाखेल्दा ढिलो सुतेपछि निद्रा नपुग्ने नै भयो । निद्रा नपुगेपछि त्यसको असर अर्कोतिर भनौं दिनमा पर्न जान्छ । राति निद्रा नलागेपछि अर्को दिन काम गर्न सकिँदैन । शरीर गले जस्तो भारी भए जस्तो हुन्छ ।  

यस खेलले केटाकेटी वा किशोरकिशोरीको मस्तिष्कको विकास नहुनुका साथै मनोवैज्ञानिक असरसमेत पर्न जान्छ । यसका असरहरु :
१) भावनात्मक विकास (इमोसनल डेभलपमेन्ट)
२) सामाजिक व्यवहार गर्ने व्यहोराको विकास (सोसियल एण्ड बिहेवियर डेभलपमेन्ट)
३) सोच्ने, बुझ्ने, हिसाब गर्ने, निर्णय लिने र तर्क गर्ने तरिकाको विकास (कग्निटिभ डेभलपमेन्ट)
४) शारिरिक विकास (फिजिकल डेभलपमेन्ट ) र
५) नैतिक विकास (मोरल डेभलपमेन्ट) को कुरा गरिन्छ र समग्रमा यिनीहरु कसरी विकास भइरहेका छन् भन्ने हेरिन्छ ।

(पिउबिजी) कै कुरा ग¥यौं भने खेल जसरी भए पनि जित्नै पर्ने, जित्न नसक्दा पटक–पटक खेल्न मन लाग्ने, खेलमा आक्रमण गर्ने र मार्ने मनोवैज्ञानिक असर वास्तविक जीवनमा पनि परेको भेटियो । जस्तैः छिट्टै रिसाउने, भनेको नमान्ने, आक्रामक व्यवहार देखाउने र पढ्न, होमवर्क गर्नलाई ध्यानकेन्द्रित गर्न नसक्ने आदि ।

यो त सबैले जानेकै कुरा हो जुन कुरा धेरै खेलिन्छ, धेरै प्राक्टिस गरिन्छ या धेरै प्रयोग गरिन्छ त्यसको आदत पर्छ र आदत परिसकेपछि छोड्न कठिन हुन्छ । संगीत, नृत्य, फुटबल, क्रिकेट आदि धेरै प्राक्टिस गरे त कलाकार वा खेलाडी होलान् तर भिडियो गेम्सको लतले नोक्सान मात्र गर्ने हो ।

इन्टरनेट आदिको लतले मानसिक तनाव त दिन्छ नै चिन्तारोग र डिप्रेसनजस्ता समस्या देखिन्छन्, यसको लतले पढाइमा ध्यान जाँदैन र असफल हुन्छन् । तिनीहरुले घरको कुनै जिम्मेवारी वहन गर्दैनन् । तिनीहरुले घरपरिवारमा झगडाको बीउ रोप्छन् र आर्थिक समस्या त हुने नै भयो । जो पीडित छन् तिनीहरु समाजमा मिलेर बस्न सक्दैनन् ।

इन्टरनेटमा चाह्यो भने जे पनि हेर्न सकिने उनीहरुले बताउँछन् ।  किशोरकिशोरीहरु त आफ्नो कोठाको ढोका बन्द गरेर राति घण्टौंसम्म इन्टरनेट चलाउँछन्, नेट बन्द गरिदियो भने अभिभावकसँग रिसाउँछन् ।  अभिभावकहरु भन्नु हुन्छ । यस्तो हेर्नु त लत हो । यौनजन्य क्रियाकलाप किशोर किशोरीको उमेरमा हेर्ने र जान्ने उत्सुकता हुन्छ, तर हेर्ने, सिक्ने र प्रयोग गर्ने इच्छा बढ्दै जाने पनि त हुन्छ । यस्तै कारणले पछि गएर यौनजन्य समस्या पनि देखिन लाग्छन् ।

जो बालबालिका वा किशोरकिशोरीहरुले आफ्नो घरमा, स्कूलमा वा अन्य ठाउँमा कुटपिट, यातना वा हिंसाको पीडा भोगेका हुन्छन् । उनीहरु पछि गएर त्यस्तै हिंस्रक बन्छन् भन्ने विश्वास गरिन्छ । त्यस्तै घरको वातावरण राम्रो छैन भने मानसिक स्वास्थ्य समस्याहरु हुने सम्भावना पनि बढ्छ ।

जन्मिनुभन्दा ३ महिनाअघिदेखि अर्थात् गर्भमा हुँदैदेखि नै आमाका भावनाहरु के कस्ता छन, आमामा मानसिक तनाव छ वा छैन तीनको असर गर्भको बच्चामा पर्छ । जन्मेपछि त आमाबाबु तथा अन्य सदस्यहरुको भावनात्मक प्रभाव झन् बढी पर्छ । आमाले बच्चालाई के कस्तो तरिकाले हुर्काउँदै छिन् वा पालनपोषण गर्दै छिन् त्यसको असर बच्चाको जिनमा समेत पर्छ भनिन्छ ।

आजकल स्मार्ट फोनको अत्यधिक प्रयोगले निद्रामा नकारात्मक असर, पारिवारिक सम्बन्धमा बाधा, ध्यानकेन्द्रित गर्न कठिनाइ समस्या समाधान र निर्णय लिने क्षमतामा ह्रास र रचनात्मक कार्य गर्ने क्षमता घट्दै गएको पनि देखिँदैछ ।

स्मार्ट फोन, इन्टरनेटको प्रयोग सही किसिमले गर्दा पढाइलेखाइलगायत धेरै कुरामा सहायोग हुन्छ र गलत किसिमले प्रयोग गर्दा धेरै नकारात्मक असर तथा व्यावहारिक र स्वास्थ्य समस्याहरु देखिँदैछन् । प्रविधिहरु एक से एक आउँदैछन्, आफ्ना छोराछोरीले प्रविधिको प्रयोग कुन तरिकाले गरिरहेका छन्, त्यो कुरामा अभिभावकहरु बेलैमा सचेत हुनु आवश्यक देखिन्छ ।

 

 








यसमा तपाईको मत

अन्य समाचार

पल्सर डेयर भेन्चरले भोलि रंगशाला  सफा गर्ने

पल्सर डेयर भेन्चरले भोलि रंगशाला सफा गर्ने

पल्सर डेयर भेन्चरले भोलि हुने नेपाल र भुटानबीचको फाइनल खेल समापन पश्चात स्टेडियम सफा गर्ने जनाएको छ। ...

लिखु–एको भूमिगत काम सम्पन्न

लिखु–एको भूमिगत काम सम्पन्न

एमभी दुगड ग्रुपद्वारा सोलुखुम्बुमा निर्माणाधीन २९.४ मेगावाट क्षमताको लिखु–ए जलविद्युत् आयोजनाको २.५ किलोमिटरको सुरुङ तथा सबै भूमिगत संरचनाको निर्माण सकिएको...

तिनाउ मिसनको एकीकृत कारोवार शुरु

तिनाउ मिसनको एकीकृत कारोवार शुरु

तिनाउ मिसन डेभलपमेन्ट बैंकले नेपाल कम्युनिटी डेभलपमेन्ट बैंकलाई प्राप्त गरी एकीकृत कारोबार सुरु गरेको छ। ...

मेडिकल एन्ड ल्याब एक्सपो हुने

मेडिकल एन्ड ल्याब एक्सपो हुने

इन्जिनियरिङ एक्सपोर्ट प्रमोसन काउन्सिल भारतको सहकार्यमा मेडिकल र डायग्नोस्टिक प्रदर्शनी ‘नेपाल मेडिकल सो’ हुने भएको छ । ...

डिसहोम क्रेडिट सर्भिस अब पांच दिन सम्म पाइने

डिसहोम क्रेडिट सर्भिस अब पांच दिन सम्म पाइने

डिस होमले आफ्ना ग्राहकहरुलाई सदस्यता शुल्क समाप्त भइसके पछि पनि ३ दिन सम्म थप म्याद दिदै आएकोमा अब उक्त सेवाको...

मकवानपुरगढी घुम्न आउने दैनिक एक हजार

मकवानपुरगढी घुम्न आउने दैनिक एक हजार

केही वर्षअघिसम्म १–२ जना आन्तरिक पर्यटक मात्र आउने मकवानपुरगढी क्षेत्रमा अहिले दैनिक हजारभन्दा बढी आउन थालेका छन् । ...

सन नेपालको अन्तरक्रिया

सन नेपालको अन्तरक्रिया

सन नेपाल लाइफ इन्स्योरेन्सले अभिकर्ता अन्तरक्रिया तथा सम्मान कार्यक्रम गरेको छ । ...

मनमैजुमा कामना सेवा बैंक

मनमैजुमा कामना सेवा बैंक

कामना सेवा विकास बैंकले काठमाडौंको तारकेश्वर नगरपालिका वडा नम्बर १० स्थित मनमैजुमा शाखा विस्तार गरेको छ । ...

Ncell Footer Ad