अर्थ संवाद

सवारीलाई विलासी साधन मान्नु भएन

बिहिबार, १९ भदौ २०७६, १६ : ५८ नागरिक

व्यवस्थापनमा स्नातक गरेका शम्भुप्रसाद दाहाल नेपाल अटोमोबाइल्स डिलर्स एसोसिएसन (नाडा) का अध्यक्ष हुन् । दाहालले टाटा मोटर्र्सको आधिकारिक बिक्रेता  सिप्रदी ट्रेडिङ प्रालिमा दुई दशक काम गरेका छन् । अकाउन्ट मेनेजरबाट सिप्रदीमा प्रवेश गरेका दाहाल उक्त कम्पनीको प्रमुख कार्यकारी अधिकृतको जिम्मेवारी सम्हालेर सन् २०१६ मा बाहिरिएका थिए । अहिले सिप्रदीमा निर्देशकसमेत रहेका दाहालसँग अटोमोबाइल्स क्षेत्रको लामो अनुभव छ । नेपालमा अटोमोबाइल्सको बजार, सवारी साधनमा सर्वसाधारणको पहुँच, सार्वजनिक सवारी साधनको अवस्था, विदेशमा भन्दा नेपालमा सवारी साधन किन महँगो छ त ? लगायतका विषयमा परिवारका लागि दाहालसँग गरिएको कुराकानी :

नेपालमा अटो बजार कस्तो छ ?
अटो बजार अलिकति खुम्चिएको छ । किन ?
किन खुम्चिएको छ भन्न हामीलाई पनि कठिन छ । बजारमा ग्राहक खोज्दा हैरान छौं । पहिला बैंकमा तरलताको समस्या भन्थ्यौं । अहिले त्यो समस्या पनि हटेको छ । तर, सवारी साधनको बिक्रीमा बजारमा मन्दी देखिन्छ । गत वर्षको तुलनामा यो वर्ष कम कारोबार देखिएको छ । विभिन्न प्रकारका हल्लाले पनि असर परेको हुनसक्छ । केही समय तरलता अभाव भो । त्यसपछि मौद्रिक नीतिले कडाइ गर्दैछ भन्ने हल्ला आयो ।

बजारमा अटो क्षेत्रको नेगेटिभिटी बारेमा हल्ला धेरै फैलियो । त्यसको असर अटो बजारमा पर्‍यो । यो पुुँजीवादी अर्थतन्त्रमा यस्तो हुन्छ । सिद्धान्तले मात्र भन्दा पनि मान्छेको धारणाले अर्थतन्त्र चलायमान हुन्छ । धारणा राम्रो बन्यो भने सबै क्षेत्रमा राम्रो बन्दै जान्छ मान्छेले पनि लगानी गर्दै जान्छ । अर्थतन्त्र बढाउन दिमागको सोचको दायरा बढाउनु पर्छ । त्यो नबढीकिन काम नै हुँदैन । त्यसकै असर अटो बजारमा पनि परेको हो ।

विगतका वर्षमा वृद्धि भैरहेको अटो बजार गत वर्ष किन खुम्चियो । यसले के असर गर्छ ?
अर्थतन्त्रको आफ्नै साइकल हुन्छ । कुनै समय सहज हुन्छ र कुनै समय अप्ठ्यारो । सवारी साधन हरेक व्यक्तिका लागि अति आवश्यक छ । यद्यपि सामान्य घटबढले अर्थतन्त्रमा दीर्घकालीन असर गर्दैन । मान्छेको आम्दानी र क्रयशक्ति वृद्धि हुँदा सवारीको खपत पनि बढ्ने हो । सँगसँगै, अटो क्षेत्रको बारेमा नेगेटिभिटी फैलिँदा घट्छ र सकारात्मक कुराले प्रश्रय पाउँदा बढ्छ । यस्तो चक्र चलिरहन्छ । विगतका वर्षमा वार्षिक १५ प्रतिशतले सवारी साधनको कारोबार बढ्दै आएको थियो । अहिले करिब २० प्रतिशतले घटेको छ । यद्यपि दुई पांग्रेदेखि चार पांग्रे सवारी सबैको बजारलाई हेर्दा वार्षिक करिब ८० अर्ब रुपैयाँको कारोबार हुन्छ ।

छिमेकी मुलुक भारतको तुलनामा नेपालमा सवारी साधन निकै महँगो छ । किन ? व्यवसायीको कार्टेलिङ पनि छ भन्ने आरोप पनि छ नि ?
अरु आरोप सबै निराधार हुन् । कस्टम ड्युटीको कारणले नै सवारी साधनको मूल्य महँगो भएको हो । अहिले निकै प्रतिस्पर्धी बजार छ । विगतमा थोरै गाडी थिए । जति मार्जिन राखे पनि उपभोक्ताले थाहा पाउँदैन थे । छनोटको अवसर पनि निकै कम थियो । अहिले बजारमा दर्जनौं कम्पनीका गाडी छन् । अब धेरै मूल्य राख्यो भने अर्को कम्पनीले आफ्नो गाडी बेच्छ । एउटाले थोरै छुट दियो भने अर्कोले ज्यादा दिन्छ । सामान्य होइन गाडीको बजारमा उच्च प्रतिस्पर्धा छ । धेरै मार्जिन राख्यो भने गाडी बिक्दैन ।

कुनै पनि कम्पनीले आफ्नो बजार विस्तार नहोस् भन्ने चाहँदैन । हामी म्यानुफ्याक्चर होइन । डिलर हो । गाडी उत्पादकले बजारको विश्लेषण गरेर नै मूल्य तय गर्छन् । कम्पनीका प्रतिनिधिले बजारका हरेक चिज हेरिरहेको हुन्छ । टाटा, महिन्द्रा, मारुतीलगायतका प्रायः सबै कम्पनीका मान्छे यहाँ छन् । उनीहरुले के कारणले बजार विस्तार हुन्छ भनेर विश्लेषण गर्ने भएकाले खुला बजारमा धेरै मूल्य लिने सम्भावना नै छैन । सवारी साधन महँगो हुनु भन्सार करको कारण हो अरू कुनै प्रकारको कार्टेलिङ छैन । धेरै भन्सार शुल्क लिएकाले महँगो परेको हो ।

सरकारले सवारी आयातमा किन धेरै भन्सार शुल्क लिएको होला  । सवारी त अनिवार्य आवश्यकताको साधन होइन र ?
निस्चय पनि सवारीलाई विलासीको रुपमा मात्र हेर्नु हुँदैन । यसले काम गर्ने क्षमता पनि बढाउँछ । हरेक व्यक्तिलाई समयको महत्व हुन्छ । सवारीले सुरक्षित यात्रासहित समय व्यवस्थापनमा पनि सघाउ पुर्‍याउँछ । हुन त फेरि सरकारलाई पनि आफ्नो बाध्यता छ । सरकारले राजस्व संकलन गर्ने ठूलो क्षेत्र अटो बजार हो । सन्तुलन मिलाउनका लागि भन्सार शुल्क बढाएको होला । यो घटाउँदा धेरै आयात होला र ह्वात्तै विदेशी मुद्रा जाँदा अर्थतन्त्रको सन्तुलन गुम्ला भन्ने चिन्ता पनि सरकारलाई होला । तर, हाम्रो आग्रह सबै जनताले गाडी चढ्ने वातावरण बनाउनु पर्छ । जनताले सुविधा लिऊन् भन्ने सरकारले सोच राख्नुपर्छ । सन्तुलन मिलाएर जानुपर्छ भन्ने हाम्रो चाहना हो । सिसीअनुसार कर लगाएको छ । पुरै नराम्र्रो भन्न त मिल्दैन । तर, सबै नेपालीले गाडी चढ्न सकून् । यति कमाए गाडी चढ्न सक्छौ भनेर लक्ष्य निर्धारण गर्दिए राम्रो ।

निजी चार पांग्रे सवारीमा सर्वसाधारणको पहुँच कहिले पुग्ला ?
सरकार समृद्धिको कुरा गरिरहेको छ । हामी पनि हरेक नेपालीसँग एउटा गाडीहोस् भन्ने चाहन्छौँ । त्यो सम्भव हुने दिन पनि आउँछ । आगामी १०/१५ वर्षमा धेरैको पहुँचमा पुग्छ । विगतमा चार पांग्रे निजी सवारीमा चढ्न सक्छौं जस्तो लागेको थिएन । अहिले प्रयोग गरिरहेका छौं । हामी गाउँबाट आएका मान्छे हौं । अहिले हेर्ने हो भने निजी सवारी चढ्नेमध्ये ८० प्रतिशत मान्छे दुर्गम गाउँबाटै आएका छन् । किनकि उनीहरुको आर्थिक हैसियत फेरिएपछि गाडी प्रयोग गरेका छन् । यो समृद्धि हो । पहुँच हो । गाडी चढ्न सक्छु भन्ने आत्मविश्वास गरेर आम्दानी बढायो भने सम्भव छ ।

नेपाली कस्टुमर कस्ता गाडीमा आकर्षित छन् ?
पुँजी हेरेर निर्णय लिने नेपालीको बानी छ । आफूसँग नभए बैंकले पनि लगानी गर्छ । आफ्नो पकेट हेरेर गाडी खरिद गर्छन् । यही गाडी भन्ने लिमिट छैन । कम आम्दानी हुनेले कम मूल्यको र धेरै आम्दानी हुनेले महँगो गाडी किन्ने गरेको देखिन्छ ।

राष्ट्र बैंकको मौद्रिक नीतिले अटो बजारमा कस्तो प्रभाव पारेको छ ?
भ्यालु रेसियोमा राष्ट्र बैंकले कडाइ गरेको छ । राष्ट्र बैंकले सीमा तोकेको छ । छिमेकी मुलुक भारतमा हेर्ने हो भने सवारी मूल्यको ८०/९० प्रतिशतसम्म फाइनान्स सुविधा हुन्छ । हामी कहाँ ५० प्रतिशत डाउन पेमेन्ट गर्नुपर्छ । यता महँगो भन्सार शुल्क र सीमा तोक्दा यसले असर पुगेको छ । सीमा किन लगाएको हो ? त्यसलाई हटाए यहाँका जनताले सवारी साधन प्रयोग गर्न पाउँथे । थोरै डाउन पेमेन्ट गरेर पनि फाइनान्स गरेर सवारी किन्ने वातावरण बनाउनु पर्छ भन्ने हाम्रो आग्रह छ । यसले बजार ह्वात्तै बढाउँछ ।

कहिलेसम्म विदेशबाट सवारी आयात गरिरहने ? नेपालमा सवारी साधनको एसेम्लिङ र म्यानुफ्याक्चरिङ उद्योगको सम्भावना के छ ?
मोटरसाइकलको एसेम्लिङ उद्योग हामी कहाँ पनि सुरु भएका छन् । यसमा निजी क्षेत्रभन्दा पनि सरकारको भूमिका महत्वपूर्ण हुन्छ । सरकारसँग आँट हुनुपर्छ । हामीले चीन र भारतको मार्केट हेर्नुपर्छ । त्योभन्दा ज्यादा सहजीकरण गर्नुपर्छ । सरकारमा ठूलो आँट देख्दैनौं । त्यहाँ बिजुली, पानी, जग्गालगायतका धेरै सुविधा निःशुल्क छन् । त्योभन्दा धेरै सुविधा दिन सक्नुपर्छ । विदेशमा देश नै पैसा कमाउन लागेको छ ।

एकअर्कालाई सहजीकरण गरेको छ । यहाँ त्यस्तो वातावरण छैन । स्वदेशको बजारलाई हेरेर मात्र सम्भव छैन । निर्यातको लक्ष्य लिएर मात्र उत्पादन गर्नुपर्छ । निर्यात गर्ने भनेको चीनको तिब्बत र भारतको उत्तर क्षेत्र हो । किनकि त्यहाँ उनीहरुको ढुवानी खर्च महँगो हुन्छ । हाम्रो बजार सानो छ म्यानुफ्याक्चरिङ उद्योग सुरु गर्न निर्यातको लक्ष्य लिनुपर्छ ।

हरेक वर्ष नाडा अटो सो गर्दै आउनुभएको छ । यसबाट उपभोक्ताले के फाइदा पाउँछन् ?
यो वर्ष पनि भदौ १० देखि १५ गतेसम्म नाडा अटो सो आयोजना गरेका छौं । यो उपभोक्ता र बिक्रेता दुवैका लागि अवसर हो । थापाथलीमा अटोमोबाइल्सको करिडोर बनेको छ । त्यहाँ पाँच/सातवटा कम्पनीका गाडी छन् । तर, अटो सोमा आउनुभयो भने २२ वटा ब्रान्डका कार एकै ठाउँमा हेर्न पाउनु हुन्छ । १९ वटा ब्रान्डका मोटरसाइकल रहन्छन् । एकै ठाउँबाट सबै हेर्न पाइयो । आफ्नो बजेट अनुसार तुलना गर्न पनि सजिलो हुन्छ । सँगसँगै इन्स्योरेन्स, बैंक पनि त्यहीँ हुन्छन् । एउटाले छुट दिएन भने अर्कोले दिन्छ । तुलना गरेर खरिद गर्न सहयोग पुग्छ ।

नयाँ स्किम केही ल्याउँदै छन् कि ?
गाडी किन्ने योजना छ भने तयारी गरेर बस्दा हुन्छ । सबै कम्पनीले छुटसहितका विभिन्न स्किम ल्याउँदै छन् । दशैं अगाडि भएकाले धेरै आकर्षक अफर छन् ।

अटो क्षेत्रमा प्रतिस्पर्धा कस्तो छ ?
अटो बजारमा निकै प्रतिस्पर्धा छ । सवारीका प्रयोगकर्तालाई पर्याप्त छनोटको अवसर छ । गाडीका फिचरको कारण मात्र होइन कष्टुमरले सोरुममा आउँदा गाडी बिक्रेताको व्यवहार मन परेर भने अर्को गाडीको सोरुममा जान्छ । किनकि ऊसँग छनोटका पर्याप्त अवसर छन् ।

नेपाली बजारमा के कति भेराइटीका गाडीहरु बिक्री हुन्छन् ?
नाडा अटो सोमा मात्र २२ वटा ब्रान्डका गाडी सोकेस गर्दैछौं । यसले तपाईं आफैं अनुमान लगाउन सक्नुहुन्छ । मध्यमदेखि उच्च आम्दानी भएकाले आफ्नो क्रय क्षमताका आधारमा रोजी—रोजी दर्जनौं प्रकारका गाडी आफ्नो आवश्यकता र फिचरअनुसार खरिद गरेर प्रयोग गर्न सक्छन् ।

नयाँ सवारी साधन खरिदकर्तालाई के सुझाव छ ?
यहाँ पहिलोपटक गाडी खरिद गर्दै हुनुहुन्छ कि दोस्रो, तेस्रोपटक खरिद गर्दै हुनुहुन्छ त्यसमा भर पर्छ । मोटरसाइकलबाट भर्खर गाडीमा जान लाग्नु भएको छ भने आफ्नो क्षमता अनुसार खरिद गर्नुपर्छ । मोटरसाइकलबाट इन्ट्री लेबलको गाडी चढ्ने हो भने दर्जन भन्दा बढी कम्पनीका गाडी छन् । गाडी लिनु पहिला फिचर्सहरुको अध्ययन गरेर खरिद गर्नुपर्छ । प्रोडक्ट हेरेर मूल्य तुलना गरेर, विगतमा प्रयोगकर्ताको धारणा बुझेर, गाडी खरिदपछिको सेवा, बैंक सुविधा यावत विषयलाई हेरेर सोचेर खरिद गर्दा राम्रो हुन्छ ।

नेपालको सार्वजनिक यातायात क्षेत्र अव्यवस्थित छ । मुख्य समस्या के हो ?
व्यवस्थित छैन नै त भन्न नमिल्ला । यसमा मेरो फरक धारणा छ । एउटा क्षेत्र यो मात्र हो जहाँ नेपालीले मात्र व्यवसाय गरेको छ । सहरदेखि गाउँ—गाउँमा साना गाडीदेखि बस, ट्रक, टिपरलगायतका सवारी साधन पुगेका छन् । यसलाई सकारात्मक रुपमा लिनुपर्छ । सार्वजनिक सवारीले निजी लगानीमा सेवा दिइरहेका छन् । विशुद्ध रुपमा सरकारको लगानीविना व्यवसायीले खर्बौं रुपैयाँ लगानी गरेर सेवा दिएका छन् । ९० प्रतिशत काम व्यवसायीले गरेका छन् । सरकारको भूमिका १० प्रतिशत मात्र छ ।

सार्वजनिक यातायात राम्रो भन्नुभयो । सार्वजनिक यातायात चढेर हिँड्नुभएको छ ?
म खाली खुट्टा हुँदै यो ठाउँमा आएको हुँ । जिन्दगीमा खुब मिहिनेत गरेको छु । र, अहिले पनि हप्तामा एक दिन सार्वजनिक यातायात चढ्छु । जन्मजात कारमा चढेर आएको होइन । क्रमशः सुधार हुँदै गएको छ यसमा सबै लाग्नुपर्छ ।

अटो बजारलाई अझ व्यवस्थित गर्न र सबैको पहुँच पुर्‍याउन सरकारले नीतिगत रुपमा के सुधार गर्नुपर्छ ?
सरकारले आफ्ना नागरिक गाडी चढ्ने हैसियतमा पुगून् भनेर एकअर्कामा राम्रो गर्नुपर्‍यो । सरकारले व्यसायीको आँखाबाट हेर्नुपर्‍यो र व्यवसायीले पनि सरकारका बाध्यता बुझिदिनुपर्‍यो । सबैको हित सोच्न सक्नुपर्छ । ‘बहुजन हिताय’को सिद्धान्तलाई आत्मसाथ गरेर नीति बनायो भने सबैलाई सहज हुन्छ । उपभोक्ता, व्यवसायीको हितलाई ध्यान दिनुपर्छ ।

नाडाले के काम गरिरहेको छ । नयाँ योजना केही छ कि ?
यो व्यवसाय होइन । अटो क्षेत्रका समस्याका बारेमा हामीले सहजीकरण गर्ने हो । सरकार र व्यवसायीबीच सेतुको काम गरेका छौं । बजारको आवश्यकताअनुसार छलफल गरेर उपभोक्ता, व्यवसायी र सरकार कसैलाई पनि अप्ठ्यारो नपर्ने गरी बजारलाई व्यवस्थित बनाउन समन्वयको रुपमा काम गर्दै आएका छौं ।

 

 

 








यसमा तपाईको मत

तपाईंको रुचि अनुसारको समाचारको लागि खाता खोल्नुहोस् ।

अन्य समाचार

टिकटकले मोटा र अशक्त प्रयोगकर्ताहरूको भिडियोलाई लुकाउने गरेको भेटियो !

टिकटकले मोटा र अशक्त प्रयोगकर्ताहरूको भिडियोलाई लुकाउने गरेको भेटियो !

टिकटकले मोटा र अशक्त प्रयोगकर्ताको भिडियो लुकाउने तरिका दीर्घकालीन योजना नभएको दाबी गरेको छ ...

म्याथको हिसाब गर्न क्यामराले फोटो खिचे पुग्ने !

म्याथको हिसाब गर्न क्यामराले फोटो खिचे पुग्ने !

यस एपले प्राथमिक तह, माध्यमिक र उच्च माध्यमिक तहका हिसाबहरूलाई अटोमेटिक समाधान गर्न सक्नेछ ...

सेञ्चुरी बैंकको साक्षरता अभियान

सेञ्चुरी बैंकको साक्षरता अभियान

सेञ्चुरी कमर्सियल बैंकको चरीकोट शाखाले दोलखा चेम्बर अफ कमर्ससँगको आयोजनामा एकदिने वित्तीय साक्षरता आधारभूत कर्जा, लेखा तथा करसम्बन्धी कार्यक्रम सञ्चालन...

रिद्धी सिद्धी सिमेन्ट–दशौँ एफक्यान एक्सिलेन्स अवार्डको तयारी पूरा

रिद्धी सिद्धी सिमेन्ट–दशौँ एफक्यान एक्सिलेन्स अवार्डको तयारी पूरा

नेपाल निर्माण व्यवसायी महासंघले विभिन्न ३६ विधामा रिद्धी सिद्धी सिमेन्ट–१० औं एफक्यान एक्सिलेन्स अवार्ड वितरण गर्ने भएको छ । ...

ओपोले प्राविधिक भिजन प्रस्तुत गर्ने

ओपोले प्राविधिक भिजन प्रस्तुत गर्ने

ओपोले डिसेम्बर १०का दिन चीनको शन-छानामा पहिलो ओपो ईन्नोडेको आयोजना गर्ने घोषणा गरेको छ। ...

सनफ्लोको उपहार हस्तान्तरण

सनफ्लोको उपहार हस्तान्तरण

सनफ्लो ब्रान्ड तेलको उपहार योजनाको दोस्रो लक्की ड्र कार्यक्रमका विजेतालाई हिराको हार र हिराका अन्य उपहार हस्तान्तरण गरिएको उत्पादत कम्पनी...

बयलबासमा प्रभु बैंक

बयलबासमा प्रभु बैंक

प्रभु बैंकले सर्लाहीको ईश्वरपुर नगरपालिका, वडा नम्बर ६, बयलबासमा शाखा विस्तार गरेको छ । ...

नेपाल टेलिकम र दूरसञ्चार प्राधिकरणबीच सम्झौता

नेपाल टेलिकम र दूरसञ्चार प्राधिकरणबीच सम्झौता

नेपाल टेलिकम र दूरसञ्चार प्राधिकरणबीच कर्णाली र सुदूर पश्चिम प्रदेशमा सूचना महामार्ग निर्माण गर्न समझदारी भएको छ । ...

Ncell Footer Ad