अझै आएन यातनाविरुद्ध कानुन

बुधबार, १५ असार २०७३, ०७ : ४८ दुर्गा दुलाल  | @DulalDp

काठमाडौं-अन्तर्राष्ट्रिय अधिकारवादी संस्था इन्टरनेसनल कमिसन अफ जुरिक्स (आइसिजे) ले यातना दिने कार्यलाई अपराधीकरण गर्ने कानुन छिटो ल्याउन सरकारलाई आग्रह गरेको छ।
सन् २०१४ मा मस्यौदा गरिएको यातनाविरुद्धको विधेयक अपूर्ण र अन्तर्राष्ट्रिय कानुनविपरीत रहेकाले त्यसलाई सुधारेर ऐन जारी गर्न आइसिजेको माग छ । विश्व यातनाविरुद्धको दिवसका अवसरमा आइसिजेले यस्तो माग गरेको हो ।
द्वन्द्वकालमा पीडितले यातना पाएको विषयमा सरकारद्वारा गठित सत्यनिरूपण तथा मेलमिलाप आयोगमा परेका उजुरीउपर कारबाहीका लागि पनि ऐन आवश्यक रहेको आइसिजेले मंगलबार जारी गरेको विज्ञप्तिमा उल्लेख छ ।
उजुरी अनुसन्धानको चरणमा पुगेको भन्दै सत्यनिरूपण आयोगका पदाधिकारीले पनि ऐन बनाउन पटकपटक सरकारसँग माग गरिसकेका छन् । मस्यौदा त्रुटिपूर्ण रहेको भन्दै अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले असन्तुष्टि देखाइरहँदा त्यही विधेयक पारित गर्न दलीय दबाबकै बीच ऐन लामो समयदेखि विचाराधीन अवस्थामा छ ।
उक्त मस्यौदामा अन्तर्राष्ट्रिय मानवअधिकारसम्बन्धी कानुनका सर्वमान्य सिद्धान्तसँग मेल नखाने भएकाले त्यसले पीडकलाई मात्र सहयोग गर्ने आइसिजेको विज्ञप्तिमा उल्लेख छ । नेपालले विभिन्न समयमा हस्ताक्षर गरेका सन्धिले पनि यातनालाई अपराध स्विकारेको अवस्थामा विधेयकका केही व्यवस्था संशोधन गर्न उसको सुझाव छ ।
यातनासम्बन्धी कानुनमा मानवीयताविरुद्धका पूर्वघटनाका सम्बन्धमा आकर्षित हुने सक्ने भूतप्रभावी व्यवस्था राखिनुपर्ने उल्लेख गरिएको विज्ञप्तिमा अत्यधिक सजाय र पीडितलाई क्षतिपूर्तिको प्रावधान राखिनुपर्नेमा जोड दिइएको छ ।  
हदम्यादका कारण पीडितहरू न्यायिक प्रक्रियाबाट बाहिर रहने भएकाले त्यसलाई हटाउनुपर्ने आइसिजेको माग छ । झूटा उजुरी दर्ता गर्नेलाई कारबाहीको व्यवस्था दुरुपयोग हुन सक्ने औंल्याउँदै त्यसलाई हटाएर पीडितलाई सहज रूपमा उजुरी दिन सकिने व्यवस्था बनाउन उसले भनेको छ ।
 प्रत्येक वर्ष २६ जुनमा यातनापीडितको सहयोगार्थ अन्तर्राष्ट्रिय दिवस मनाइन्छ  । मानवअधिकारको बडापत्र तथा यातनाविरुद्धको महासन्धि जारी भएको यो दिनलाई नै सन् १९९७ डिसेम्बर १२ मा संयुक्त राष्ट्रसंघको साधारणसभाले यातनापीडितको सहयोगार्थ अन्तर्राष्ट्रिय दिवसका रूपमा मनाउने घोषणा गरेको थियो ।
नेपालमा पछिल्ला दिन प्रहरी हिरासतमा नाबालिग अभियुक्त र आरोपीलाई यातना दिने क्रम बढेको पाइएको छ । वकालत मञ्च नेपालले शनिबार सार्वजनिक गरेको अध्ययन प्रतिवेदनले फौजदारी अभियोगमा पक्राउ गरिएका नाबालिगलाई कुटपिट तथा हातखुट्टा बाँधेर पानीको फोहरा हान्नेसम्मका क्रियाकलाप हुने गरेको औंल्याएको थियो ।
दस जिल्लामा गरिएको सर्वेक्षणमा हिरासतमा रहेका २१ दशमलव ८ प्रतिशत नाबालिग यातनामा परेको उल्लेख छ । बाँके, कास्की, झापा र काठमाडौंका हिरासतमा नाबालिगउपर यातना अधिक रहेको संस्थाको तथ्यांक छ । यसअनुसार काठमाडौंमा ५८ मध्ये १६, बाँकेमा ५२ मध्ये १९, कास्कीमा ३७ मध्ये १० र झापामा ९ मध्ये पाँच बालबालिका यातना झेल्न बाध्य भए ।
सर्वेक्षणले प्रहरी हिरासतमा हुने समग्र यातना दरसमेत अघिल्ला वर्षभन्दा बढ्दो रहेको देखाएको छ । सन् २०१४ मा १५ जिल्लाका १ हजार ९ सय १६ व्यक्तिसँग गरिएको सर्वेक्षणमा १६ दशमलव २ प्रतिशतले यातना पाएको तथ्यांक रहेकामा यसपालि १० जिल्लाका १ हजार २ सय १२ जनामाथिको सर्वेक्षणले त्यो दर १७ दशमलव २ प्रतिशत फेला पारेको छ ।
सर्वेक्षणमा समेटिएका १ सय ३८ महिला र १ हजार ७४ पुरुषमध्ये ६ महिला र २ सय २ पुरुषले आफूलाई यातना दिइएको बताएका हुन् । यातना दिने प्रहरी कार्यालयमा काठमाडौं, बाँके, कास्की, रुपन्देही र झापा अग्रस्थानमा रहेको प्रतिवेदनले औंल्याएको छ । चोरी, हत्या, अपहरण, हातहतियार तथा खरखजाना र लागुऔषधका मुद्दाका थुनुवामाथि यातना बढी छ ।

 








यसमा तपाईको मत

तपाईंको रुचि अनुसारको समाचारको लागि खाता खोल्नुहोस् ।

अन्य समाचार

क्रोम ब्राउजर निकै असुरक्षित - क्रोमको सट्टा यो ब्राउजर प्रयोग गर्नु उचित !

क्रोम ब्राउजर निकै असुरक्षित - क्रोमको सट्टा यो ब्राउजर प्रयोग गर्नु उचित !

गुगल क्रोमलाई जर्मनको एक साइबर सुरक्षा निकायले सबैभन्दा असुरक्षित ब्राउजरको संज्ञा दिएको छ ...

स्मार्टफोन VR को भविष्य अन्योलमा

स्मार्टफोन VR को भविष्य अन्योलमा

सामसंग GearVR र गुगल डेड्रिम जस्ता स्मार्टफोन VR को भविष्य अन्योलमा परेको छ ! ...

जगदम्बा मोटर्सको ‘टिभिएस सुपर एक्सचेन्ज फाइनान्स फेयर’

जगदम्बा मोटर्सको ‘टिभिएस सुपर एक्सचेन्ज फाइनान्स फेयर’

नेपालको लागि टिभिएस टू ह्विलर्सको एकमात्र आधिकारिक वितरक जगदम्बा मोटर्सले ‘टिभिएस एक्सचेन्ज एन्ड फाइनान्स फेयर’को आयोजना गर्ने भएको छ ।

टेलिकमको अटम अफर सार्वजनिक

टेलिकमको अटम अफर सार्वजनिक

नेपाल टेलिकमले विभिन्न प्याकेजसहितको आकर्षक अटम अफर सार्वजनिक गरेको छ । ...

कुमारी बैंक र नेपाल ग्यासबीच सहकार्य

कुमारी बैंक र नेपाल ग्यासबीच सहकार्य

कुमारी बैंक र नेपाल ग्यास इन्डस्ट्रिज प्रालिबीच आय संकलन सुविधासम्बन्धी एक सहकार्य भएको छ । ...

सानो गौचरनमा केटिएमले सर्भिस सेन्टर

सानो गौचरनमा केटिएमले सर्भिस सेन्टर

नेपालका लागि केटिएमको आधिकारिक बिक्रेता हंसराज हुलासचन्द एन्ड कम्पनी प्रालिले राजधानीको सानो गौचरनमा सर्भिस सेन्टर सञ्चालनमा ल्याएको छ । ...

सिटिजन लाइफको सभा सम्पन्न

सिटिजन लाइफको सभा सम्पन्न

सिटिजन लाइफ इन्स्योरेन्सले दोस्रो वार्षिक साधारणसभा सम्पन्न गरेको छ । ...

बैंक अफ काठमाण्डूको सभा

बैंक अफ काठमाण्डूको सभा

बैंक अफ काठमाण्डूको २५औं वार्षिक साधारणसभा सम्पन्न भएको छ । ...

Ncell Footer Ad