चराको सुरक्षित वासस्थान घोडाघोडी

बुधबार, २२ साउन २०७६, १४ : २१ पुष्पराज जोशी

कैलाली– बढ्दो अतिक्रमण, जलवायु परिवर्तन, खेतबारीमा विषादीको बढ्दो प्रयोगले चराको आहारा घट्दै जानु र विषादीका कारण वंश विनाश हुँदा चराका केही प्रजाति लोपोन्मुखको सूचीमा परेका छन्। यिनै लोपोन्मुखको सूचीमा परेका चराहरु पछिल्लो समयमा कैलालीको घोडाघोडी ताल क्षेत्रमा देखिन थालेका छन्।

विश्व रामसार क्षेत्रमा सूचीकृत घोडाघोडी ताललाई सरकारी तथा निजी क्षेत्रले संरक्षण, सम्वर्द्धन गर्नुका साथै विषादीमुक्त अभियान थालेपछि लोपोन्मुख चराका लागि सुरक्षित वासस्थान बन्दै आएको हो। पछिल्लो समयमा विश्वव्यापीरूपमै खतरामा परेको सुनौलो तोप चरा भेटिनुले पनि घोडाघोडी ताल क्षेत्र लोपोन्मुख प्रजातिका चराको मुख्य वासस्थान रहेको पुष्टि भएको छ।

ताल क्षेत्रमा सुनौलो तोप चरा, राजधनेस, राज लहाँचे चरा पनि भेटिन थालेका छन्। घोडाघोडीमा चरा संरक्षणका क्षेत्रमा क्रियाशील चरा संरक्षण नेटवर्क कैलाली अध्यक्ष डिआर चौधरीका अनुसार विश्वमै लोपोन्मुख रहेका चराका प्रजाति पनि घोडाघोडी ताल क्षेत्रमा भेटिनुले पनि यहाँ ती चराका लागि सुरक्षित वासस्थान छ भन्न सकिने आधार देखिएको छ। ताल क्षेत्रमै लोपोन्मुख चराले वासस्थान बनाई बचेरासमेत हुर्काउन थालेका छन्। ‘सुरक्षित वासस्थान, आहारको पर्याप्तताका साथै अनुकूल हावापानीले पनि घोडाघोडी ताल क्षेत्र लोपोन्मुख प्रजातिका चराका लागि सुरक्षित छ,’ उनले भने।

तालमै लोपोन्मुख चराले वासस्थान बनाई बचेरासमेत हुर्काउन थालेको चरा संरक्षण नेटवर्क कैलालीकी उपाध्यक्ष जमुना न्यूरे बताउँछिन्।  ‘ताल क्षेत्रमा बगाले सिमकुखुराले पनि गुँड बनाई बच्चा कोरल्न थालेको छ,’ उनले भनिन्,‘सुरक्षित वासस्थान मानेपछि बगाले सिम कुखुराले घोडाघोडी ताल क्षेत्र रोजेको हुनसक्छ।’ पहिलेको तुलनामा अहिले नयाँ प्रजातिका चराहरुको संख्या घोडाघोडी ताल क्षेत्रमा उल्लेख्य बढेको उनको भनाइ छ। लोपोन्मुख चराको वासस्थान भएको बताउँदै उनले भनिन्, ‘चरा खोज्दै जाँदा केही समय पहिले ताल क्षेत्रमा  सुनौलो तोप चरा पनि भेटिएको थियो, विश्वव्यापीरूपमै खतरामा परेको चरा घोडाघोडीमा भेटिनुले पनि यहाँ लोपोन्मुख चराको वासस्थान रहेको पुष्टि भइसकेको छ।’

यसका साथै हरिहाँस, नादुन हाँस र बगाले सिमकुखुराले घोडाघोडी ताल क्षेत्र बाहेक अन्य ठाउँमा प्रजनन गरेको रेकर्ड नभेटिएको बताउँदै अध्यक्ष चौधरी भन्छन्, ‘यी प्रजातिका चराले देशभरमै अन्य ठाउँमा प्रजनन गरेको रेकर्ड भेटिएको छैन, जसले गर्दा यी चराहरुको प्रजननका लागि उचित स्थान पनि घोडाघोडी रहेको पुष्टि हुन्छ।’ बर्खायाममै यी चराहरु प्रजननका लागि घोडाघोडी ताल क्षेत्रमा पुग्ने गरेको उनको भनाइ छ।

नेपालका लागि घुमन्ते रूपमा आउने जाने गरेको बगाले सिमकुखुरा अहिले यहाँ स्थायी वासस्थान बनाइ प्रजनन प्रक्रिया गर्न थालेको छ। हिउँदमा आउने आगन्तुक चराका रूपमा रहेको बगाले सिमकुखुरा रैथाने चरा हुन थालेको उनले बताए। नेपालमा साइबेरियाबाट जाडो छल्नका लागि मात्र आउने आगन्तुक लोपोन्मुख तथा दुर्लभ चराको उचित वासस्थान भएको हावा, पानीसँग मेल खाएका कारण दुर्लभ चराको संख्या घोडाघोडीमा थपिने गरेको उनी बताउँछन्।

यस्तै घोडाघोडी ताल क्षेत्रबाट हराएको जल अप्सरा चरा करिब पाँच वर्षपछि फेरि भेटिएको छ। जल अप्सरा रैथाने चरा भए पनि उचित व्यवस्थापन, वासस्थान नहुनु र चोरी सिकारीका कारण लोपोन्मुख अवस्थमा पुगेका थिए। यस्तै घोडाघोडी ताल क्षेत्रमै लोपोन्मुख चराको रूपमा रहेको सुनजुरे हाँस पनि देखिन थालेको छ।  घोडाघोडी तालको सूचक प्रजातिका रूपमा रहेको हरिहाँसले पनि यस क्षेत्रलाई प्रजनन केन्द्र बनाएको छ। विगतका वर्षहरूमा  हरिहाँसको संख्या वृद्धिका लागि सहयोग पुगोस् भनेर चरा संरक्षण नेटवर्कले कृत्रिमरूपमा हरिहाँसको गुँड निर्माण गर्दै आएको छ।

घोडाघोडी ताल क्षेत्रमा रहेका पूर्वी ओझुवा ताल, ओझुवा ताल, रामफल ताल, नकरोड ताल, बुढिया नकरोड ताल, टेङ्नुवा ताल, बैसहवा ताल, चन्द्र बिजुवा ताललगायत २१ वटा सहायक तालमा दुई सय ९९ प्रजातिका चरा भेटिएका छन्।








यसमा तपाईको मत

अन्य समाचार

ओपोद्वारा नेपालमा रेनोटू एफ सार्वजनिक

ओपोद्वारा नेपालमा रेनोटू एफ सार्वजनिक

ओपोले नेपालमा रेनो सिरिज अन्तर्गत आफ्नो नयाँ स्मार्टफोन रेनोटू एफ सार्वजनिक गरेको छ । ...

आइएमईमा डबलको डबलको डबल अफर

आइएमईमा डबलको डबलको डबल अफर

सेवाग्राहीद्वय सोमर तामाङ्ग र विशाल नगरकोटी दसैँमा आइएमईको डबलको डबलको डबल अफर अन्तर्गत पहिलो महिनाको विजेता घोषित भएका छन् ।

सिभिल बैंक लिमिटेडको शाखा अब मोरङको पुष्पलालचोकमा

सिभिल बैंक लिमिटेडको शाखा अब मोरङको पुष्पलालचोकमा

सिभिल बैंकले मोरङको जिल्लाको विराटनगर–०१, पुष्पलालचोकमा शाखा संचालनमा ल्याएको छ । सो शाखाको उद्घाटन विराटनगर नगरपालिकाका नगर प्रमुख भिम पराजुलीले...

शिवम् सिमेन्टका उपभोक्तालाई चाँदी उपहार

शिवम् सिमेन्टका उपभोक्तालाई चाँदी उपहार

शिवम् सिमेन्ट्स लिमिटेडले हिन्दुहरुकोे महान पर्व तिहारको अवसर पारेर सम्पूर्ण ग्राहकहरुलाई दिपावलीको शुभकामना व्यक्त गर्दै “यो तिहार शिवमको"  साथमा, चाँदीको...

बाख्रापालनले उठायो ग्रामीण महिलालाई

बाख्रापालनले उठायो ग्रामीण महिलालाई

बाख्रापालन सुरु गरेपछि क्रमिक रुपमा आम्दानी हुँदै गयो । खर्च कटाएर एक वर्षमा रु तीन लाख जति आम्दानी भएपछि यतिखेर...

मनहरीमा दुई अर्ब लागतको कागज उद्योग

मनहरीमा दुई अर्ब लागतको कागज उद्योग

मकवानपुरको मनहरीमा प्रदेश नं ३ सरकारले दुई अर्ब रुपैयाँ लगानीमा कागज उद्योग स्थापना गर्ने भएको छ । ...

सुनको मूल्य सय रुपैयाँ घट्यो

सुनको मूल्य सय रुपैयाँ घट्यो

नेपाल सुनचाँदी व्यवसायी महासंघका अनुसार बुधबार छापावाल सुनको मूल्य प्रतितोला ७० हजार ६ सय रुपैयाँ कायम भएको छ । ...

मनाङ एयरको नयाँ हेलिकप्टरबाट उडान सुरु

मनाङ एयरको नयाँ हेलिकप्टरबाट उडान सुरु

मनाङ एयर प्रालिले खरिद गरेको नयाँ हेलिकप्टरले व्यावसायिक उडान सुरु गरेको छ । ...

Ncell Footer Ad